Eimreiðin

						109

löggjafarvald, að þær gætu gert breytingar á gildandi landslögum eða

eða leyft undanþágur frá þeim. Hreppsþingin gátu samþykkt ný ákvæði

viðvíkjandi hverjum einstökum hrepp og málum hans, ef þessi ákvæði

riðu að engu leyti í bága við gildandi landslög; en lengra

náði samþykktarvald þeirra ekki. Hinni gildandi löggjöf gat enginn

breytt, nema hin eina rjetta löggjafarsamkoma, sem til var i landinu,

lögrjettan á alþingi. Þegar því svo er að orði kveðið í einni af

þessum frásögnum, að það hafi verið »dæmt á samkvámu af héraðs-

mönnnum«, að leyft skyldi að gefa upp gamalmenni og veita enga

björg, þá verður annaðhvort að skýra þetta svo, að söguritarinn hafi

hjer hagað orðum sínum miður nákvæmlega, af þvi hann frá sinu kristi-

lega sjónarmiði hafi ekki getað skilið, að slíkt hefði verið leyfilegt án

sjerstakrar samþykktar, eða þá þannig, að leyfið hafi ekki haft aðra

þýðingu, en að menn gætu gert það án þess að menn tækju til þess, án

þess að það yrði talið þeim til hnjóðs, sem gerðu það, eða án þess að

hinir betur megandi, sem ekki þurftu að grípa til slikra örþrifráða,

skyldu hneykslast á því, að aðrir gerðu það. Pað er sem sje auðsætt.

að samblendi það við kristna menn, er stöðugt átti sjer stað, og að því

er Íslan4 snertir einnig það, að margir af landnámsmönnunum sjálfir

vóru kristnir, hafði haft þau áhrif, að mannúðarandi kristindómsins hafði,

löngu áður en kristni var í lög tekin, á margan hátt mjög svo lagað

hugsunarhátt hinna norrænu víkinga, og komið þeim til að hætta við

eða takmarka marga af þeim villisiðum, sem áður hafðu tiðkazt lang

um meira þeirra á meðal. Þannig er það tekið fram i einni sögu

(Gunnl. ormst 3. k.) um barnaútburðinn, að þó hann væri fullkomlega

heimilaður að lögum jafnvel fyrstu áratugina eptir að kristni var í lög

tekin, þá hafi mönnum þó þegar í heiðni ávallt þótt það illa gert að

bera út börn sin, og þeir einir vanalega gert það, »er félitlir váru, en

stóð ómegð mjök til handa«. fað er því fyllilega eðlilegt að hugsa

sjer, að hinn sami hugsunarháttur hafi verið búinn að ryðja sjer til

rúms að því er snerti meðferð á ellihramum gamalmennum, og það því

fremur, sem þar var um fullorðna menn að ræða, með fullþroskaðri

skynsemi, þar sem hins vegar mátti svo á líta um börnin, að hinir ný-

fæddu óvitar væru lægri verur, sem ekki gætu átt heimting á sömu mann-

rjettindum og aðrir. Pað er því mjög eðlilegt, að menn hafi ekki á

hinum síðasta fjórðungi 10. aldarinnar, einum 20—30 árum áður en

kristni var i lög tekin, beitt þessum mannúðarlausa villisið gegn hrum-

um gamalmennum, þó lögin heimiluðu hann, nema þegar menn kom-

ust i svo miklar kröggur, að allir urðu að viðurkenna, að það væri

óumflýjanlega nauðsynlegt sakir heilla þjóðfjelagsins. Allar hinar áminnztu

trásagnir  bera  það lika með sjer,   að sá mannúðarandi, sem lýsir sjer í