Eimreiðin

						

ii-;

Raddir framliðinna.

Eins og ávarp það til íslendinga, er 16 alþingismenn sendu

um land allt siðastliðið sumar, ber með sjer, kom á siðasta al-

þingi fram af stjórnarinnar hálfu yfirlýsing um, að hún væri fús

á að samþykkja þær umbætur á stjórnarskipun vorri: að skipaður

yrði sjerstakur ráðgjafi fyrir Island, er eigi hefði önnur stjórnarst'órf

á hendi, skildi og talaði islenzka tungu, eða með öðrum orðum vœri

Isendingur, ætti sæti á alþingi og bari ábyrgð fyrir þvi á allri stjórnar-

athöfninni. Þetta kváðust ávarpsmennirnir skoða sem »þýðingar-

mikið tilboð«, er »hefði í sjer fólgnar mikilsverðar umbætur á hin-

um tilfinnanlegustu göllum á stjórnarfari voru.« Hins vegar var

það tekið fram af hálfu þeirra þingmanna, sem ekki vildu taka

þessu tilboði stjórnarinnar, að hinar framboðnu umbætur væru

svo litlar og óverulegar, að ekki væri við þeim lítandi.

Þar sem nú   skoðanirnar   um  þettar  eru  svo skiptar meðal

fulltrúa þjóðarinnar,   hlýtur það fyr eða siðar að koma til hennar

kasta að skera úr þessum   ágreiningi.   Vjer imyndum oss þvi, að

mörgum af lesendum vorum mundi þykja fróðlegt að fá að vita,

hvernig  sumir   hinna fyrri þingskörunga  vorra,   sem nú eru því

miður komnir undir græna torfu, mundu líta á þetta mál, ef þeim

væri auðið að rísa upp úr gröf sinni og tala til lýðsins.   Til slíkra

skörunga má óefað telja Einar sál. Asmundsson (i Nesi), sem öllum

kemur saman um, að verið hafi eínhver hinn vitrasti, bezt mennt-

aði og þjóðhollasti bóndi, er um langan aldur hefur uppi verið á

íslandi.    Það  vill  nú  svo  vel til,  að  einmitt þessi  maður hefur

fyrirfram látið skoðun sína á þessu í ljósi i grein sinni »Hugleið-

ingar um stjórnarmálið«,   sem prentuð   er í   »Andvara«   V.    Þar

segir svo (bls. 6—io):1

»Onnur grein stjórnarskrárinnar segir svo fyrir, að konungur

láti ráðgjafann fyrir Island framkvæma vald sitt yfir hinum sjer-

staklegu malum landsins, pg að þetta vald, að þvi leyti, sem þvi

er að beita innan lands á íslandi, skuli fengið i hendur landshöfð-

ingja, en á ábyrgð ráðgjafans, eður með öðrum orðum, landshöf ð-

inginn á að vera dbyrgðarlaus erindsreki ráðgjafans og hafa þau

störf á hendi fyrir hann, sem konungur ákveður. Þriðja grein

talar um stjórnarábyrgð ráðgjafans og segir, að lög skuli setja um

hana, sem að vísu er ógert enn. Þar eru og þýðingarlítil um-

mæli um það, að alþingi kunni að geta komið fram ábyrgð á hend-

1 Allar leturbreytingar eru gerðar af oss.