Eimreiðin

						124

með allramestu varkárni upp úr vasa sínum, og var nú mikil for-

vitni á að sjá, hvað í honum væri. Hann gerði sjer von um, að

það væri eitthvað kærkomið og honum brást heldur ekki sú von:

I bögglinum vóru þrjú hundrnð þúsundir franka í seðlum. —

Eptir þetta var það lengi altítt í hernum að kall.a bæði mynt-

aða peninga og seðla Danzigar-súkhdaði, og þegar einhver her-

maður mæltist til þess af fjelaga sínurn, að hann gæddi honum

á einhverju, þá var viðkvæðið vanalega:

»Nú, nú, kunningi!    Ekki vænti jeg að standi svo heppilega

á fyrir  þjer,   að  þú   eigir   einhverja  ofurlitla  tóru   af »Danzigar-

súkkulaði« í töskunni þinni, ha?«

Þýtt af

" V. G.

Tóbaksnautn á íslandi að fornu.

Helgi Jónsson jurtafræðingur hefur samið dálitla ritgjörð um tóbak í

EIMREIÐINA 1895. Ritgjörð þessi er fróðleg að ýmsu leyti og drep-

ur á hið helzta, sem menn vita um sögu tóbaksins í öðrum löndum,

en aptur minnist höfundurinn varla á sögu tóbaksins á Islandi; hefði það

þó legið miklu nær en að fjölyrða um hvernig Tyrkir og aðrar fjar-

lægar þjóðir tóku tóbakinu. Allt og sumt, sem Helgi segir um tóbaks-

nautn á íslandi, er, að tóbak rouni hafa flutzt þangað um miðja 17.

öld. Jeg get ekki annað skilið, en að alþýðu manna þyki fróðlegt, að

hafa sagnir um tóbaksnautn á íslandi á 17. og 18. öld, og skal jeg því

færa hjer til ýmislegt, sem jeg hef tint saman í þessa átt úr ýmsum

handritum og bókum.

1615 hafa menn fyrst sögur af tóbaki á Islandi eða öllu fremur

við Island, og það er mörgum árum fyr, en Helgi Jónsson segir, að

tóbak hafi flutzt til Islands. Pá stóð svo á, að Jón Olafsson, sem seinna

var nefhdur Austindiafari, tók sjer far með Englendingum frá Vestfjörð-

um til Englands. Jón ritaði seinna langa og fróðlega bók um utanför

sina og það, sem dreif á daga hans í útlöndum; segir hann þar meðal

annars, að einn af skipverjum hafi heitið Rúben. Hann hafi tekið tóbak

á hverju kvöldi, og hafi hann sjeð hann fara með tóbak fyrstan manna;

kveðst hann hafa lært af honum að taka tóbak. Jón var hjer um bil

tíu ár í útlöndum, áður en hann kom til íslands aptur, svo ekki hefur

hann getað kennt löndum sínum að taka tóbak; en það má fullyrða,

þótt ekki sjeu greinilegar skýrslur til um það, að íslendingar hafi lært

að taka tóbak á sama hátt og hann, af útlendum sjómönnum, sem þá

tiðkuðu hvalveiðar og fiskiveiðar umhverfis landið ekki siður en nú.

Næst er minnzt á tóbak á Islandi í brjefi, sem sjera Arngrimur

Jónsson lærði ritar  vini  sinum Óla  Worm   7. ágúst  1631.     Brjefið   er