Eimreiðin

						132

á því, að Jón biskup hefði selt tóbak með »excessive« háu verði, sþó

þeir ei neiti sig heyrt hafa almennan róm um hans tóbakssölu«. Jón

biskup var nú spurður að, hvort hann neitaði því, að hafa selt tóbak,

en hann svaraði, »að þó hann tóbak selt hafi dýrara, en alþingissam-

þykkt 1679 ákveður, þá hafi það skeð sjer og sinu heimili til forsorg-

unar og viðurhalds, þar sem ei annað til uppeldis haft hafi en sinar

eignir i svo margt ár«. (Hrs. Lbs. 101, 4to., bls. 176.—91; sbr. Árb.

J.  Esp. VII,  72,  73,  113; VIII,  10,  11; sbr. bis.  20).

Alltaf átti Jón biskup við ramman reip að draga, eptir að hann

kom að Hólum, og átti í málum til dauðadags; en Þórður sonur hans

vann öll mál föður síns fyrir hæstarjetti 1693 að honum látnum og

varð síðan hínn merkasti maður. Jón Espólín segir, að óvinir Jóns biskups

hafi kallað hann Bauka-Jón, af þvi hann hafi selt »í smábaukum það, er

hann kallaði dýrindi nokkur«, en líklegra er, að nafnið sje dregið af þvi,

að biskupinn hafi selt neftóbak, og að þessi dýrindi hafi einmitt verið

neftóbak, ef til vill bætt á svipaðaðan hátt og enn tíðkast, með tóbaks-

baun eða tóbaksdropum.

Að því er snertir verðlag á tóbaki á 17. öld, þá er fyrst getið um

það í taxtanum 1684, og kostaði þá eitt pund af góðu »stök-tóbak« 12

fiska, ef það var borgað í fiski eða lýsi, en 13 fiska ef borgað var i

öðrum vörum. Eitt pund af góðu »press-tóbak« kostaði 10 eða 11 fiska,

eptir vörunum, sem borgað var með. (Lovsaml. f. Isl. I. Lagasafn

Magn. Ketilssonar III.). Sama verð er á tóbaki i taxtanum 10. april,

en þar er bætt við gulu reyktóbaki, og átti það að kosta 12 fiska (L.

f. Isl. 1). Seinna á öldinni er verð hækkað á tóbaki á íslandi með

konungsbrefi 23. marz 1778, og var verðið þá 21 skilding á pundi af

»þryktu tóbaki«, 20 skildinga á rólpundinu, en 24 skildinga á pundi af

»skozkri mjórri rullu«, eptir því sem segir i alþingisbókinni 1778, »þó

svo, að þessir  prisar  falli  eptir  sem  utanlands  tóbaksblöð falla i prís«.

Presstóbak þýðir munntóbak og hefur því stöktóbakið eflaust verið

haft til reyktóbaks og neftóbaks. Eptir taxtanum 1684 kostar veturgamall

sauður 20 fiska og hefur tóbakspundið þvi kostað 5 kr. — 6 kr. 50 au.

i peningum þeim, sem nú gilda, ef sauðurinn er reiknaður á 10 kr.,

og. þættu það dýr matarkaup um þessar mundir.

Fyrst fluttist tóbak til íslands frá Englandi, en fáar sögur hafa menn

af þeirri verzlun, og engar aðrar sem jeg þekki, en að Jason kaupmað-

ur Vest1 hafi flutt tóbak til landsins.

Inn í landið upp á hest.              drlega sendir Jason Vest

segir sjera Stefán Ólafsson (I, 326). Seint á 17. öld og framan af 18.

öld munu Islendingar hafa keypt talsvert af tóbaki hjá hollenzkum fiski-

mönnum, sem voru á vakki umhverfis allt landið, og er það gefið í skyn

í leyfi konungs til hins íslenzka verzlunarfjelags að fá tóbak í Hollandi

8. janúar 1728, að Islendingar kaupi tóbak hjá Hollendingum í óley^fi

(L. f. Isl. II.).    Leyfi þetta var endurnýjað  1729,   1730 og  1733.

Af leyfi þessu sjest berlega, að Danir hafa verið farnir að flytja

tóbak til íslands snemma á 18.   öld, og eflaust hefur tóbaksverzlun við þá

1 Enskur kaupmaður á Eyrarbakka fyrir og um miðja 17. öld.