Eimreiðin

						136

getið í yfirliti yfir danska þjóðgripasafnið), skrifaði mjer, að þar í

sveitum væri fólk vant að vefa með spjöldum og sama væri að

segja um Svíþjóð. Þetta sannaðist og er jeg sneri mjer til »Nordiska

Museet« í Stokkhólmi, og við það tækifæri frjetti jeg líka, að í

Noregi tíðkast sama iðn. Mjer þótti þetta engin furða, þvi Norður-

lönd hafa alltaf staðið i nánu sambandi sín á milli. En jeg varð

meira hissa á að heyra, hvað húslæknir okkar, heilbrigðisráð

Dr. Max Bartels, sagði mjer, er hann kom aptur úr ferðum sín-

um síðast liðið haust. Dr. Bartels er einn hinna frægustu mann-

fræðinga á Þýzkalandi; varð hann fyrstur til að stofna »Verein

fur Volkskunde« árið 1890 (fyrsti fundur þess var haldinn þann

23. jan. 1891) og »Museum fur deutsche Volkstrachten und Erzeug-

nisse des Hausgewerbes« 1889. Sumarið 1897 fór hann á lækna-

fundinn, sem haldinn var í Moskófu. Þar skoðaði hann í Rum-

janzow-Museum allmikið þjóðgripasafn rússneskt; í Kákasus-deild-

inni sá hann lítið kerfi af ferhyrndum spjöldum, skornum úr spil-

um (Spielkarten), með gat i hverju horni og þræði dregna gegnum

götin. Dr. Bartels hafði sjeð eptirmynd af íslenzkum spjaldvefh-

aði hjá mjer, og datt honum undir eins í hug, að þetta kynni að

vera vefspjöld. Frá Moskófu ferðaðist hann um mikinn hluta

Rússlands og kom til Kútaís, höfuðborgar Imeretíu, sunnan meg-

in Kákasus-fjallgarðsins. Hann gekk þar inn í sölubúð vopna-

smiðs og varð honum starsýnt á karlmann einn, er sat þar inni

og óf í spjöldum. Spjöldin vóru lík þeim, er Dr. Bartels hafði

sjeð í Moskófu; maðurinn óf belti úr fínum silfurþráðum með

smágerðu rósaflúri, eins og þau tíðkast í Kákasus, þó flest belti

sjeu þar reyndar ofin úr gullþráðum með dökku rósaflúri og sum

með silfurröndum. Vefnaðaraðferð hans og umbúnaður vóru

nokkuð frábrugðin því, sem var hjá húsfreyjunni í skáldsögunni

»Maður og kona«. Fjöl á að gizka 2 metra löng var iögð með

annan enda á stól einn, og sat maðurinn á þeim enda fjalarinnar,

svo að hún stóð lárjett út frá stólnum og hinn enda hennar þurfti

eigi að styðja. Standur einn var festur upprjettur á hvorum enda

fjalarinnar; báðum endum slöngunnar (uppistöðunnar) var hnýtt

við tvo enda snæris eins, sem lagt var utan um standana og um

vinstra hnje mannsins; þannig var uppistaðan þanin milli stand-

anna og gat maðurinn með því að setja hnjeð fram gert hana

eins stríða og hann vildi. Þræðir uppistöðunnar gengu í gegn-

um nokkurs konar kamb og svo gegnum spjöldin, og voru spjöld-