Eimreiðin

						i39

til þess (eins og nafnið »bandstóll« fyrir »spjaldvefnað«, er enn

helzt í Svíþjóð), að Svíar hafi í fornöld haft sama umbúnað við

vefnaðinn, sem nii tíðkast hjá Kákasusþjóðum; enn brúka og sænsk-

ar konur svo kallaðan »hníf« til að slá vefinn með. — Dr. Bartels

hjelt fyrirlestur um uppgötvun sina í »Berliner anthropologische

Gesellschaft«; talaði hann þar líka um íslenzkan spjaldvefnað og

sýndi eptirmynd af honum, er jeg hafði gert. Fyrirlesturinn er

prentaður í »Verhandlungen der Beiiiner anthropologischen Ge-

sellschaft« 1898, bls. 34—39 og er mynd sú, er hjer fylgir, tekin

úr þessu riti með leyfi höfundarins og fjelagsins.

Herra P. G. Vistrand, aðstoðarmaður og bókavörður við

»Nordiska Museet« í Stokkhólmi, beindi mi rannsóknum mínum

til Finnlands, og sagði spjaldvefnaðinn haldast þar enn, og Dr. phil.

Th. Schirndt, forstöðumaður finnska þjóðgripasafnsins í Helsingfors,

skýrði mjer nákvæmlega frá öllu honum viðvíkjandi; nærri því

sami umbúnaður við vefnaðinn (fjölin langa, hnífurinn o. s. frv.),

er hafður í Finnlandi sem í Kákasus, og er það athugavert, því

Finnland liggur á leiðinni frá Rússlandi til Svíþjóðar; en um út-

breiðslu spjaldvefnaðarins í Rússlandi hef jeg ekkert frjett enn þá,

og get því að eins haft getgátur um hana. — Frá Pýzkalandi er

þess að geta, að ungfrú ein frá Pommern sagði Dr. Bartels, að

heima hjá sjer væru bönd ofin með tólf pappaspjöldum; valda því

án efa samgöngur hinar miklu, er áður voru milli Pommerns og

Svíþjóðar.

Nú sá jeg fyrir skömmu i »Museum fiir Völkerkunde« i

Berlín nokkur bönd úr ull, mjög vönduð, frá Bhútan við Hima-

layafjöllin, er mjer þóttu einkennileg og frábrugðin öllum öðrum

vefnaði í safninu. Jeg fjekk leyfi til að rannsaka þau, og varð

þess fullvís, að böndin eru ofin með spjöldum. Hef jeg ekki að

eins nákvæmlega eptirmyndað það, er mest vandvirkni þykir á

vera þeirra allra, heldur er og enginn mögulegleiki fyrir því, að

vefa böndin á annan hátt nje í neinum af þeim mörgu vefstólum,

sem eru í safninu. Enginn veit neitt um það efni, en forstöðu-

maður þessarar deildar er nú farinn að skrifast á um það við trú-

boða. Sama sem um ullarbönd þessi er að segja um sílkibönd

nokkur frá Turkestan, sem jeg skoðaði i því safni; þau hljóta líka

að vera spjaldofin, og sýnir allt þetta, að spjaldvefnaðurinn er enn

stundaður víða í Austurlöndum, og að likindum kominn þaðan

vestur og norður um lönd og sjá.    En ógnar langan tíma hlýtur