Eimreiðin

						154

af orðum, sem koma fyrir í þeim. Vjer skulum taka til dæmis eina

draugasögu, eina útilegumannasögu og eina gamansögu. »Djákninn á

Myrká«: asahlaka, axlarsaumur, hempuslitur, isjaki, jakaferð, kúpa

(= höfuðkúpa), orðraða, reik (illa til reika), ryðja (sig, um á), skaddaður,

skalastafn, tefja (á bæ). »Jón frá Geitaskarði«: afarreiður, amboð,

bragð (mark), bregða (e-m, í glímu), dauðadægur, galdraskrudda, gangna-

maður, hófur (mark), lambahópur, látalœti, netnál (mark), neyta (sin ~= beita

sjer), stallbróðir, undanleit, vaninhyrndur, vitstola, þröskuldur (= hraun-

alda?), æfur. »Sálin prestanna«: angraður, draga (nafnorð) hrekkur,

hugsýki, lást (e-ð eptir), sál (= skinnsál), sakja (eptir e-m, um stúlku eptir

karlm.). Öll þessi orð vantar i orðasafnið og i hinum eldri orðabók-

um koma varla fyrir nema svo sem 4 eða 5 af þeim. En oss finnst

að þó hefði verið ástæða til að taka þau með. Vjer sjáum ekki betur

en að eins mikil ástæða sje að taka t. d. stallbróðir eins og stallsystir,

sem er í orðasafninu. Bæði þessi orð eru tilfærð i orðbók Cleasbys,

en tilvitnunarlaust.

Vjer álitum, að þetta nægi til að sýna, hversu mikils er i vant,

að vjer höfum enn fengið fullkomna orðabók yfir nýja málið eða

islenzka tungu í heild sinni. En að þvi takmarki ættum vjer þó að

keppa sem fyrst. Allar menntaðar þjóðir láta sjer næsta umhugað um,

að fá sem fullkomnasta orðabók yfir mál sitt og verja til þess stórfje.

En hvað höfum vjer gert í því efni? Svo sem ekkert. Og þó er

málið okkar dýrmætasti fjársjóðurinn, sem vjer eigum til. Væri þá ekki

vert að verja nokkrum þúsundum króna til þess, að draga þennan fjár-

sjóð fram úr fylgsnunum, svo að allir mættu sjá, bæði hve stór hann

er og hve mikils virði hann er? Væri nú ekki ráð að grípa tækifærið,

meðan vjer eigum völ á manni, sem bæði hefur viljann og þekkinguna

til þess að leysa þetta verk vel af hendi? Vjer álitum það, og vjer

skuluin hreinskilnislega segja, hvað oss finnst að ætti að gera. Alþingi

ætti að veita dr. J. J>. svo sem 2000 kr. í nokkur ár til þess að vinna

að fullkominni nýislenzkri orðabók. Hefði hann þessa fjárupphæð til

umráða árlega, þá gæti hann fengið sjer aðstoðarmenn, t. d. einn eða

tvo stúdenta til þess að lesa bækur og safna nákvæmlega orðum úr

þeim og eins og úr daglega málinu, en svo gæti hann tekið við og samið

orðabókina upp úr söfnum þeirra. Ætti þá helzt að semja tvenns konar

orðabók. Fyrst fjórða viðbætinn við islenzkar orðabækur með tilvitn-

unum í sama sniði og hin fyrri söfn hans, og siðan fullkomna orða-

bók yfir islenzka tungu að fornu og nýju i einu, en handhæga og án

allra tilvitnana. Væri dr. J. P. til með að taka verkið að sjer með

þessum kostum, þá mætti álíta málinu vel borgið. Og að hann mundi

fús til þess, virðist mega ráða  af hinni dæmafáu ósjerplægni, sem hann