Eimreiðin

						!56

EIRÍKUR BRIEM: HUGSUNARFRÆÐI. Rvík 1897. Þetta er góð bók

og vel samin, en sá er galli á gjöf Njatöar, að engir nema lærðir menn geta

haft hennar not, af þvf að í henni er svo mikill sandur af útlendum orðum,

sem hverjum alþýðumanni er ofvaxið að botna í. Þó vjer höfum ekkert á

móti að taka upp einstöku útlend orð í mál vort, þykir oss hjer sannarlega of

langt farið í því efni. Þessi hugsunarfræði er að eins »til að nota við kennslu á

prestaskólanum«, og lítur þvi helzt út fyrir, að von sje á annari handa lækna-

skólanum. Ef svo er, vildum vjer óska, að ekki yrði annar eins mýgrútur af

útlendum orðum í henni, svo hún yrði dálítið aðgengilegri fyrir fróðleiksþyrsta

alþýðumenn.

ÍSLENDINGASÖGUR. 16., 17., 18 , 19. Búið hefir til prentunar VaUimar

Asmundarson. Rvík 1897. I þessum fjórum heptum eru: Reykáala saga (eða

Vémundarsaga og Víga-Skútu), porskfirbinga saga (eða Gull-Þóris saga), Finnboga

saga (hins ramma) og Víga-Glúms saga. Um fráganginn á þessum útgáfum er

sama að segja og að undanförnu (sbr. Eimr. II, 75 og III, 156). Það er mikilla

þakka vert, að alþýða á nú kost á svo handhægum og ódýrum útgáfum af sög-

um vorum, og er vonandi að sem flestir kaupi þær og kynni sjer. Þar getur

sá, er kann að hagnýta sjer þær, margt gullkornið fundið. Því það má með

sanni segja, að í sögum vorum sje fólginn einn hinn helzti andlegí fjársjóður

þjóðarinnar. Þær glæða tilfinning fyrir fögru máli og búningsíþrótf, þær

vekja ást á frelsi, dug og drengskap og öðrum mannkostum, en andstygð á á-

þján, lævísi og lítilmennsku. Þær bregða upp íyrir oss hinum margbreyttustu

myndum úr fjelagslífinu. Þær sýna oss meðferð barnsins í vöggunni, unglinginn

temja sjer íþróttir á leikvellinum, brúðhjónin í veizlusalnum, bóndann við vinn-

una, víkinginn á skeið sinni, kappann á hólminum, dómarann og löggjafann á

þinginu og soninn strengja þess heit við erfiölið, áður enn hann dirfist að setj-

ast í hið auða öndvegi föður síns, að verða ekki ættleri. Þær sýna hve holl á-

hrif tíðir mannfundir og allskonar skemmtanir geta haft á fjelagslífið, og hve

mikið táp, fjör og atorka getur upp af því vaxið. Er þá hægt að hugsa sjer

öllu hentugri og hollari bækur til að svala fróðleiksþorsta uppvaxandi unglinga

en þessar sögur? Vjer efumst um það, þó þær sjeu auðvitað ekki einhlítar sem

menntameðal. Mundu þær ekki betur en flest annað hvessa sjón unglingsins

fyrir því, hve langt vjer erum orðnir á eptir öðrum þjóðum frá því sem var á

söguöldinni, og hvísla því í eyra honum, að hann geti ekki kinnroðalaust sezt

í sæti þessara forfeðra sinna, nema hann strengi þess heit í hjarta sínu, að sýna

sig sem verðugan niðja þeirra, en engan ættlera, — eins og sonurinn við erfiöl

föður síns forðum.

BJARNI JÓNSSON: ÍSLENZK MÁLSGREINAFRÆÐI. Rvik 1893. ^að

er gullsatt, sem höf. segír í formála síuum, að það sje ekki nægilegt, að kenna

mönnum rjetta stafsetning, heldur verði þvi að vera samfara leiðbeíning í rjettri

skipun orða og mdlsgreina. Hann hefur nú ætlazt tíl, að bæklingur sinn yrði

notaður við slíka tilsögn, og má vel vera, að hann komi þar að góðu haldi.

En eigi getum vjer neitað því, að oss finnst hann ekki hafa tekizt svo vel, sem

vjer hefðum óskað. Oss finnst framsetningin ekki nógu skilmerkileg og auð-

veld   fyrir   unglinga,   en kverið þó jafnffamt of fjölyrt, og  því   óhentugt   til að