Eimreiðin

						82

Hún hefir lagst á mig á kvöldin, þegar ég þurfti að sofna og

hvílast. Og hún hefir tekið mig fastan á morgnana, þegar ég

vaknaði. Ég hélt að ég gæti losnað við hana kringum 10. sept-

ember, þegar kosningarnar væru afstaðnar. En því fór fjarri.

Hún er enn þá hin sama. Ég get ekki létt henni af mér nema

með einu móti — að snara hugsuninni á pappírinn.

Kosningarnar á hausti síðast liðnu komu á óvart báðum flokk-

um. Ég á við úrslitin. Pað hafa þeir játað afdráttarlaust, sinn í

hvoru lagi, Peir virðast vera í vafa um .orsökina. En hún er

alveg augljós. Hún var sú, að minnihlutinn haf ði að herópi orðið

sjálfstæði. Minnihlutinn gamli fylkti sér undir þessu merki og

taldi þjóðinni trú um, að meiri hlutinn, sem þá var, vildi drepa

sjálfstæði þjóðarinnar með innlimun hennar í annað

ríki.

Petta hreif. Parna var snöggi bletturinn á landanum, sem hvert

einasta vopn beit á, sem eitthvert eyfi hafði af egg eða oddi.

Kosningarnar seinustu eru stórmerkilegar að því leyti, að

þær sýna töfrakyngi og áhrifavald þessa orðs á tilfinn-

ingar almennings. Álíka viðbrigði komu í ljós á dögum heima-

stjórnarinnar, sém kölluð var hin gæsalappaða. Þá var þjóðlega

þjóðernið haft að herópi og reyndist það afarmáttugt. En nú

varð þó uppskeran meiri, enda voru nú leiknari menn og fimari,

til að stappa »sjálfstæðis«-stálinu í lýðinn, heldur en þá voru,

til að blása að »þjóðernis»-kolunum.

Kosningarnar í haust sýna sjálfstæðishug þjóðarinnar — drauma

hennar og löngun í þá átt. En þær sýna annað jafnframt: það,

að þjóðinni er ekki ljóst, þ. e. almenningi, hvað til þess þarf, að

hún geti orðið sjálfstæð á stjórnmálavísu, í raun og veru. Pjóð-

arsjálfstæði þarf sem sé að grundvallast á sjálfstæði einstakling-

anna. Sjálfstæðir einstaklingar eru grunnsteinar sjálfstæðishallar

þjóðarinnar. Ég á bæði við hugsunarsjálfstæði og efnahagssjálf-

stæði almennings.

Petta er sannleikur. En svo virðist, sem hann sé dulinn

þorra manna, leiðtogum jafnt sem liðsmönnum.

Baráttan hefir verið háð þannig í landinu, sem sjálfstæðin

væri auðfengin með einfaldri og illvígri atkvæðagreiðslu.