Eimreiðin

						§3

En því er nú ver og miður, að þessi hnoss, sjálfstæðin, kem-

ur ekki eins og af sjálfu sér. Hún kemur ekki þvílíkt sem regn-

skúr úr loftinu, sem breiðir sig og drýpur yfir án allra verðleika

þeirra, sem fyrir verða.

Sjálfstæðin er sem sé árangur sáningar, en ekki sán-

ingin sjálf. Hún er afleiðing af góðri orsök, en ekki orsök-

in sjálf.

Mér koma kosningarnar í haust þannig fyrir sjónir, sem al-

menningur hafi haldið, að þá kæmi þjóðarsjálfstæðin af sjálfu sér

á seinni skipunum — eins og vara á vorskipi, ef hann hlypi frá

elju sinni inn í kjörherbergi og krossaði þar við nafn »sjálfstæðis-

manns«, enda þótt sá maður, sem krossinn hlaut, hefði aldrei

komist í þá sjálfsfórnar þraut á æfi sinni að sækja í vatnsfötur

fyrir móður sína, og því síður aðra meiri.

Ég er ekki með þessum orðum að gera gabb að sjálfstæðis-

hug þjóðarinnar — þeim sjálfstæðishug, sem er svo samgróinn

góðum dreng, sem hjartað er brjóstinu, eða augað höfðinu. Sú

sjálfstæðisþrá er mér hjartkær eins og barnið mitt í vöggunni.

En ég vil gera greinarmun á þeirri sjálfstæðisþrá, sem sprett-

ur upp í brjóstinu eins og lind, tárhrein, svo að heiðríkur himin-

inn sést í henni; þeirri sjálfstæðisþrá, sem mennirnir lifa fyrir og

fórna kröftum sínum fyrir, og þeim sjáifstæðis-stormhug, sem

mennirnir kasta á milli sín til meiðsla og mannskemda, eins og

knettinum í höll Goðmundar á Glæsisvöllum. Pau urðu leiks-

lokin þar, að eldur brennandi hljóp upp undan knettinum, þegar

hann var orðinn þeim öllum ofurefli, sem að honum léku, og

sumum að örkumlum.

Það sem hefir orðið mér mest umhugsunarefni í haust, er þetta:

að þjóðin hefir ekki skilið það, eða þá ekki gætt þess, hver er

aðalgrundvöllur sjálfstæðinnar. Ef þessa er ekkí gætt, ef enginn

gaumur eða þá lítill er gefinn þessum grundvelli, þá er alt þetta

veglega hús þjóðarsjálfstæðinnar hégómlegt hrófatildur, bygt á

foksandi. Og vér vitum hvaða forlög bíða þeirra bygginga, sem

þar eru reist.   Pær hrynja, þegar á þær reynir.

En hvaða bakhjall þarf þá þjóðarsjálfstæðin að eiga, til þess

að hún verði þjóðinni að gagni og sæmd í

Til þess þurfa einstaklingarnir að vera sjálfstæðir heima fyrir

á þann hátt, að þeir eigi efhahagsbolmagn til þess að standa

föstum fótum á eigin merg,   og   hugsunarfestu   og dómgreind, til

6*