Eimreiðin

						«7

hún aflvana. Hún er eins og stýrislaust skip, sem rekur á reið-

anum fyrir stormi og straumi. Práin ein saman leiðir mennina

út í draumóra og taumlaust tilfinningafálm. Hún þarf að hafa

rökrétta skynsemi til að leiða sig,  ef vel á að fara fyrir henni.

Sjálfstæðishugur þjóðarinnar þarf að vitkast á þann hátt, að

hann sjái og skilji hvar þjóðin er stödd — að hún er stödd í

örbirgð og umkomuleysi heima fyrir.

Hún þarf að snúa við blaðinu sínu á þann hátt, að krefja

sjálfa sig um þá sjálfstæði, sem hún getur veitt sjálfri sér, eða

þarf að geta veitt sér, til þess hún hafi með fullveldis-sjálfstæði

að gera út á við. Fullv eldis-sjálfstæði kalla ég þá sjálfstæði

alþjóðar, sem getur farið sjálfkrafa með hermál og utanríkismál.

Pjóðin þyrfti endilega að efnast og fólkinu að fjölga. Nú er

svo ástatt í landinu, sem ég lýsti áðan, og fimti hver maður flú-

inn úr landi síðasta mannsaldur, sökum þess að þeir örvæntu um

efnahagssjálfstæði sína í heimahögunum, vegna veðráttu þess og

megurðar og fábreyttra atvinnuvega og útgjalda. Nú vilja þessir

sömu menn, að hér sé stofnað lýðveldi.

Og því skyldum vér ekki viljaþað, kjósa það, óska þess —

dreyma um það oft og oft. En viljinn vopnlausi, hann er svo

undur kraftalítill. Pessir menn eru þó líklega ekki búnir að gleyma

því, hvernig hnattstaða landsins okkar var, þegar þeir lögðu ár-

arnar í bátiun sinn hér heima og fóru alfarnir. Finst þeim nú,

að útgjaldabyrðin hafi orðið léttari síðan, veðráttan miklu betri

og burðarþol almennings tífalt við þad sem áður var? Útgjöldin

hafa alt' að því tífaldast á síðasta mannsaldri í landi voru, eða

síðan Vesturfarir hófust, og þau mundu enn þá margfaldast, ef

hér kæmist á lýðveldi, eða alveg fullvalda ríki.

Pað tjáir ekki að gera þetta mál að taumlausu tilfinninga-

máli. Tilfinningin er ótraust sjálfstæðisstoð til frambúðar, þótt

hún sé góð til skáldskapar.

Ef vér viljum hugsa til þess að verða sjálfstæð þjóð í raun

og veru, og það eigum vér auðvitað að verða, þá skulum vér

byrja á því að gerast sjálfstæðir bændur og borgarar og sjómenn.

Pað getum vér orðið með því að vinna meira en vér gerum al-

ment. Reyndar vinna bændur og fólk þeirra ámælislaust. En

sjómenn og lausamenn og bæjabúar þyrftu að vinna meira en þeir

gera alment á veturna.

En einkum  þurfa   allir   menn í þessu   landi   »æðri og lægri«