Eimreiðin

						89

að vér fáum framgengt öllum þeim málum, sem vér höfum sam-

þykt í þinginu, og getum nú fengið að ráða tilhögun á ráðherra-

skipuninni og getum fengið að losna við að bera upp málin í

ríkisráðinu.

Petta eru engin ambáttarkjör, sem þjóðin á að búa við hjá

Dönum. Fjallkonan verður að eins í húsmensku hjá þeim með

utanríkismálin. En þar bagar hana fátæktin ein. Og ef vér get-

um auðgað hana nógu vel, þá má yfirstíga þann þröskuld.

En eru nokkurar líkur til að þjóðinni aukist verulega fjár-

munabolmagn í framtíðinni?

Pað mál veltur alveg á vilja alþjóðarinnar.

Efnahagur hennar getur batnað með þrennu móti. Fyrst og

fremst er hægt að spara útgjöld til embættismanna og uppgjafa-

embættlinga. Eimreiðin hefir flutt tvær röksamlegar ritgerðir um

það efni og eru þær óhraktar enn. — I öðru lagi getur fram-

leiðslan vaxið í landinu eins og hún hefir vaxið. Pá vex og gjald-

þolið. Og í þriðja lagi getur þjóðin sparað við sig munaðarvör-

urnar, svo að hundruðum þúsunda skifti, og mundi verða sælli og

hraustari eftir en áður.

Fámenn þjóð og lítil, sem býr í mögru landi, við harða

veðráttu — hún verður að temja sér sparnað og sjálfsafneitun,

ef hún á að vera sjálfstæð. — Hér í landi þyrfti alls engin úr-

þvættis örbirgð að festa fót, ef skynsamlega væri lifað. — Vér

horfum enn þá á fornöldina og dáumst að gullaldartíbránni, sem

titrar yfir fornaldarlífi Islendinga, eða sögualdarlífinu á þjóðveldis-

tímanum. — Vér sjáum þjóðveldisljómann í skuggsjá sögunnar.

Og okkur dreymir um nýjan þjóðveldis eða fullveldisljóma í fram-

tíðinni. Petta er hillingarefni, og vel fallið til skáldskaparmála

eins og hvert annað glæsilegt tilfinningamál. Hitt er aftur við-

kvæmt tilfinningamál, hve illa vér erum staddir nú til að lifa

fullveldis-lífi eða þjóðveldis. Vér stöndum svo afarilla að vígi í

samanburði við forfeður vora hina sjálfráðu. Peir gátu lifað þjóð-

veldislífi, af því að þeir voru sjálfstæðir menn að efnum og menn-

ingu. Peir voru svo vel staddir heima fyrir, að þá reið »drjúg-

um hver bóndi til þings«, þeir skipuðu sjálfir málunum, alþýðu-

mennirnir. Landið var fult af fólki, bygðin upp um afdali og al-

staðar, þar sem grasið gröri; tún og hagar girtir, ullín unnin öll

og sjálfir önnuðust þeir verzlun sína og siglingar. Pá voru engin

utanríkismál, því lík sem nú eru með fullvalda ríkjum.