Eimreiðin

						104

»Hitta mundir þú fegri spár í þessu máli, ef svá væri í hendr

þér búit af mér ... en mikit er til at hyggja, ef þetta alt

skal eftir ganga.«

Og því líkt vildi ég nú segja fyrir hönd okkar, sem hnoðum

saman lím og leir skáldsagnanna. Betur mundum vér segja frá

mannlífinu í sögum vorum, en vér þykjum gera, ef þann veg

væri í hendur okkar búið af einstaklingum og alþýðu.

Einhver maður glöggrýninn á skáldskap hefir komist svo að

orði um Ibsen skáld, að skáldrit hans séu líkari vitum en nokkuru

öðru. Þau minna á vitana á framnesjum og úteyjum, sem vara

menn við þeim stöðvum, sem farmenn mega ekki koma á. Þau

sýna boðana, blindskerin og brotsjóana á lífsleiðum mannanna.

Og þau sýna ströndin og skiptapana, sem verða á þeim leiðum.

Vitinn stendur á andnesinu eða á úteynni, þögull, en leiftrandi í

myrkrinu — þögull, en þó reyndar hrópandi og varandi við hásk-

anum. —

Skáldin eru heit og tilfinninganæm. Lífskjör þeirra fara með

þau stundum því líkt sem náttúran og veðráttan fer með eldfjall-

ið.— bræðir það utan klaka og festir jökul á eldvarpinu. En

niðri fyrir er þó eldurinn, og hann brýst upp öðru hverju og kast-

ar frá sér logandi glóðinni.

Skáldin eru aðgætin og eldfim. Atburðirnir hafa sterk áhrif

á þau og djúpnæm, einkum þau viðburðaatvik, sem eru sársauka-

mikil og frásöguleg.

Þessi efni setjast að í hugum skáldanna og láta þau engan

frið hafa.    Þau mega til að gera eitthvað með þau efni.

Skáldin hafa gleggri augu til að sjá með sárin mannanna

heldur en almenningur. Þau hafa eyru næmari til að heyra með

titrandi hjartslátt náunga sinna heldur en alþýðan hefir.

Er það þá kynlegt, þó að þau lýsi því, sem þau heyra og

sjá? Er það að undra, þótt þau segi frá þeim sárum, sem þau

sjá, og þeim hjartslætti, sem þau heyra, — segi frá með sínum

orðum?    Pau geta ekki annað.

Veröldin er auðug af þeim mönnum, sem eru eitur og ó-

lyfjan í mannfélaginu — verri en þjófar og svikarar þeir, sem

lögin krækja á önglum sínum. Skáldin sjá þessa menn og eiga

vopn í höndum. sem bíta þá. — Er það vítavert, þótt þessir menn

séu teknir í hnakkann á þann eina hátt, sem hendur ná í hnakka-

drambið á þeim?