Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						"'í,
i9. árg.
Miðvikudaginri 23. desember 1959
280. tbl.
Edgar Allan Poe:
AfdriS
l
Spn ^eoeúr est un luth suspendu;;
sitót qu'on le touche ;il résonne.
De Beranger.
Frá morgni og fram undir
rökkur á hljóðum.-dimmum og
ömurlegum haustdegi við und-
arlega lágskýjaðan hímin, hafði
ég verið einsamall á ferð ríð-
ándi' um tiltakanlega - skugga-
legt! og eyðilegt hérað 'og var
nú kominn ¦ að ^áf angastaðnum,
hinu! dimmleita ættarsetri Ush-
erættarinnar. Ég vissi ekki
hvernig á því stóð, en vist yar
það, að við fyrstu sýn af þessu
fornlega húsi þyrmdi yf ir mig
óþolandi hryggð. Óþoíandi segi
ég, því þessari hryggð fylgdi
ekki neitt af þeirri hafningu
hugarins, sem-jafnvel hiri geig-
vænlegustu " af fyrirbærum
náttúrunnar mega veita manni.
Ég fór að horfa á það sem við
mér blasti, húsið og umhverfi
hússins og sortnaða veggina og
tóma gluggana, sem minntu á
mannsaugu, á fáein löng sef-
strá, og á hvítleita' stofna af fá-
einum visnuðum trjám, og
þetta olli mér þvílíks óyndis, að
ég get ekki líkt því við neitt
nema það að vakna'af ópíum-
svefni, þegar hversdagsleikinn
birtist aftur í grárri andstyggð.
Það fór hrollur um mig, magn-
leysi færðist í liðamót. hjartað
varð sjúkt í brjósti mínu, og
hver hugsun bundin óleysan-
lega þessari hryggð, sem eng-
in leíð vírtist vera að gera þol-
anlegri með því að draga yfir
hana hulu hins skáldlega. —
Hvernig gat á því staðið, að
það eitt að horfa á þessa höll
gat gert niig sVona agndofa?
Ég gat ekki svarað því, né held-
ur varizt þeim undaiiegu hug-
renningum sem að mér sóttu
meðan ég staldraði þarna við.
Ég hlaut að kannast við það fyr-
ir sjálfurn mér, að sumir hlutir
ha'fa á mann kynleg áhrif, en
hvað þeim valdi, þvi sé þyngri
þraut að svara. Ég reyndi að
teija mér trú um að ég mundi
losna úr þessari leiðslu, ef ég
færði mig . til, svo að útsýnið
breyttist. Til þess að prófa þetta
reið ég út að hállarsíkinu, "serii
þ.rumdi þarna blækyrrt og
dimmt, og mér varð litið niður
fyrir-mig, en þá tók ekki betra
við, því í vatriinu speglaðist
greinilega hyert visið sefstrá,
sérhver • hinha hvítléitu stofna
hinna visnuðu trjáa, allir hinir
aúðu gluggar, sem minntu á
mannsauga. Samt var það
þárna, sem ég hafði ákveðið að
dveljast næstu vikurnar. Eig-
andi hallarinnar, Roderick Ush-
er, var.. fornvinur minn frá
barnæsku, en mörg ár voru lið-
in!síðan við hofðum sézt. Hann
hafði skrifað mér fyrir skömmu,
og það var auðséð á bréfinu, að
eitthvað hafði komið fyrir, sem
var þess eðlis að ekki dugði
minna, en að ég færi þangað
sjálfur. Hann sagðist vera mik-
ið veikur, engu síður á sál en
líkama, og áð sig langaði til að
ég kæmi, því ég væri bezti vin-
ur sinn og líklega hinn eini, og
hann sagðist vona að það gæti
orðið til að lina þjáningar sín-
ar. Bréfið höfðaði svo til mín,
með þeirri angist sem í.því birt-
ist, að ég gat ekki hikað við að
fara og þó hraus mér hugur við
því. Þó að við hefðum verið á-
kaflega samrýmdir í barnæsku,
þekkti ég hann ekki mikið.
Hann var svo hlédrægur og dul-
ur. En þó vissi ég, að ætt hans
hafði fengið orð fyrir að vera
merkilega gáfuð, og sá fjöidi
ágætra listaverka frá fyrri öld-
um, sem eftir ættmenn hans
iiggur, ber því bezt vitni. Svo
einkennilega hefur viljað til,
að ættin hefur ekki greinzt,
aldrei kpinið fram neinar hlið-
argreinar svo heitið geti.
Eg gat þess, að þá er ég leit
niður í síkið kringum höllina,
hefði það ekki gert annað en að
auka á þau ömurlegu áhrif,
sem staðurinn hafði á mig í
fyrstu Það er énginn efi á því,
að þessi hjátrúarblandna
hræðsla jókst eins og orð vex
af orði, og þó að ég þættist
vita að hún væri ástæðaulaus,
dró það enganveginn úr henni.
Og þá er ég leit af tjörninni og
upp á höllina, sýndist mér sem
um það lægi lofthjúpur óhagg-
anlegur og grafkyrr, án nokk-
urs sambands við loftið fyrir
u'tan, heldur stiginn upp af
hinum fúnu trjástofnum, út úr
hinum gráu steinveggjum og
upp af skuggalegri tjörninni —
voveiflega dularfullur, pest-
næmur, daufur og hálfgagnsær,
blýlitur. Eg reyndi áð hrista
af mér þennan húgarburð,. og
tók að virða nákvæmar fyrir
mér höllina. Mér sýndist hún
vera ævagömul. Tönn   tímans
háfði breytt útliti hennar. Ör-
smáir sveppir höfðu dreifzt um
alla véggina, og undan upsun-
um héngu þeir líkt og kónguló-
arvefur. Sarrit sást hvergi votta
fyrir hruni úr veggjunum. Eng-
inn steinn hafði fallið, og mér
sýndist vera mesta furða, að
höllin skyldi standa, þrátt fyrir
þessa átakanlegu hrörnun.
Þetta minnti mig á gamlar
hvelfingar sem ég hafði komið
í, og enginn andblær eða hreyf-
ing að utan hafði andað á, svo
að allt stóð kyrrt með sömu
ummerkjum, þó að hver spýta
væri grautfúin. Og þrátt. fyrir
allt virtist höllin standa vel á
gömlum merg, en þegar betur
var að gáð, mátti þó sjá
sprungu í veggnum, sem náði
frá þakbrún alla íeið niður í
tjörn og var í hinum sömu
skörpu hlykkjum s'em eldingin
tekur.
Eg reið nú heim'að húsiriu
eftir stuttri upphleyptri braut.
Þjónn tók við hesti rriínum, og
ég gekk inn í forsalinn, í hon-
um var hátt til lofts og boga-
dregnar hvelfingar undir þaki
Herbergisþjónn fylgdi méi
þegjandi gegnum marga gang;
inn að bókastofu húsráðand?
Allt sem ég sá á þeirri leið
gerði ekki annað en að auk;
við þennan undarlega óhugnað
sem að mér sótti frá byrjun
Og þó var það sem fyrir mif
bar, veggskrautið, dimmlei'
tjöld sem blöktu þegar við fór
um hjá, gólf úr kolsvörtur
íbenviði, vopn og verjur sen
héngu á veggjurium ög hring\
aði í þegar við gengum hjí
þeim, ekkert af þessu var anr. i
að en það sem ég átti von á a<
væri þarna, hlutir kunnugi"
mér frá barnæsku, en sam
sýndist það svo óskiljanleg:
fi-amandi, að það vakti kvíða
í einum af stigunum mætturr
við" heimilislækninum. Ekk
geðjaðist mér að þeim mann'
svipurinn ¦ lýsti undirferli oY
fláttskap. Hann titraði lítif
eitt, þegar hánn h'eilsaði íriJrf§j
og staðnæmdist ekki neitl
Þjónninn opnaði dyrnar a^
sto.fu húsráðanda, og ég gekl||
inn tilhans.
Stofa' þessi varmjög stór og
afarh'átt: til^ lbfts. Gluggarnir'
vor'u 'háir 'óg riijóir, dregnir í
odd að ófan, og svo hátt frá
gólfi upp" í gluggakisturnar, að
ekki virtist hægt að ná upp í
þær með uppréttri hendi. Gólf-
ið var úr eik, sortnaðri af elli.
Inn um þá kom dauf blárauð-
leit birta, og rimlar voru fyrir
þeim, sem byrgðu birtuna að
nokkru leyti úti, og í þessari
skímu veittist ekki auðvelt að
greina annað en það sem næst
var, og út í hin f jarlægari horn
sást ekki vel né upp í loftið,
sem sýndist vera útskorið og
hvelft. Stofan var tjölduð dökk
um tjöldum. Húsgögnin voru
íburðarmikil, fornfáleg, slitin
og óþægileg. Bækur og hljóð-
færi lágu hér og þar, en ekki
bætti það úr áhugnanleikan-
um. Það var sem loftið væri
þrungið af hryggð, eins og í
því lægju djúp og óhagganleg
álög. Þegar gg kom inn, reis
Usher upp af bekk og heilsaði
mér syo alúðlega, að mer þótti
fyrst, 'sem þetta hlýti að vera
uppgerð hins iífsleiða heims-
manns. En þá er ég leit á hann,
sá ég í sama svip, að þetta
myndi vera fullkomin einlægni.
Við settumst, og ég horfði á
hann litla stund áður en hann
fór að tala, og það vakti mér
bæði meðaumkun og lotningu.
Aldrei hafði nokkrum manni
hnignað jafn átakanlega á jafn
skömmum tíma og þessum
manni, síðan ég sá hann síðast.
Mér lá við að rengja sjálfan
mig að þetta væri hinn sami
maður og sá'sern verið hafði fé-
lagi minn í æsku. Og þó fór því
fjarri aðhann hefði nokkurn
tíma verið eins og fólk er flest;
hann var mjög fölur í andliti,
augun stór og undarlega björt,
varirnar nokkuð þimnar og
mjög fölar en afar fríðar, nefið
íbjúgt eins og oft má sjá á
Gyðingum, en breiðara að fram-
an, hakan f alleg en ekki sterk-
leg og vottaði viljaleysi, hárið
mýkra en sílki og óvenju fínt,
og allt þetta, ásamt enninu,
sem hvelfdist mikið yfir gagn-
augunum, gerði hann ógleym-
anlegan hverjum sem einu
sinni hafði séð hann. En þó að
ekki hefði gerzt annað en það,
að öll þessi einkenni höfðu
aukizt og dýpkað, var breyting-
in þó svo gangnger, að mér
fannst ég sitja andspænis öðr-
um manni. Fölvinn á andlitinu
yar orðinn að draugalegum blá-
fölva, Ijóminn í augunum. að
annaiie'ga • feigðaiiegu skini,
svo að mér bauð ótta af, hið
mjúka silkihár, sem nú var ó-
klippt, féll -ekki lengur í lokk-
um, heldur límdist líkt og
vatnstraumar rynnu, að höfð-
inu og umhverfis andlitið, en
svipinn á á þvi gat ég með
engu móti gert mér í húgarlund
að ætti skylt við andlitssvip
mennsks manns.
Fás hans breytt, í því var
eitthvert ósamræmi, og ég varð
þess brátt var, að þetta stafaði
af árangurslausum tilraunum
til að koma í veg fyrir skjálfta-
köst, sem iýstu mestu rósemi.
Við einhverju .þvílíku hafði ég
reyndar búizt, ekki svo mjög
vegna bréfsins sem ýmissa ein-
kenna sem ég mundi eftir frá
æsku okkar, og vegna hins sér-
stæða lundarfars og skapgerðar*
hans. Nú var hann ýmist æstur,
eða þungbúinn. Röddin var til
Honum þykir gaman þessum í jólabaðinu! Þegar hann kemur
upp úr balanum bíður jólatréð ei'tir hónum «g nokkrar jóla-
gjafir í skrautlegum umbúðum frá pabba og mömmu. Vonandi
verða öll börri svona kát og glöð um jólin.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8