Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						Föstudaginn 6. maí 1960

V t S ÍR

7

Til ungra tónskálda.

Ræða Jóns Leifs í Listamannaklúbbi.

Hér fer á eftir ræða sú, er

Jón  Leifs  hafði   samið  fyrir

Listamannaklúbbinn    til    að

undirbúa umræður 13. f. m.

um seinustu tónleika félags-

ins ,,Musica Nova"

Kæru félagar!

Eins og menn vita, tölum

við á fundum Tónskáldafélags

íslands aldrei um tónlist, held-

ur eingöngu um tilverurétt og

hagsmunamál tónhöfunda, -—

en þegar nokkur tónskáld nú

skera sig út úr eftir aldri ára

sinna — eins og þau ein vilji

flytja nýjan boðskap, þá verður

ekki hjá því komizt að ræða

einnig hin listrænu sjónarmið.

Fyrst verður að minnast hinn

ar miklu fórnfýsi þeirra ungu

manna, sem hafa beitt sér fyrir

stofnun og starfsemi félagsins

„Musica Nova". Dugnaðurinn

og afköstin á tveim tónleikum

hafa verið frábær, — og fáir

ólærðir munu átta sig á því

hvílík undirbúningsvinna iigg-

ur að baki, — einkum hjá hin-

um ýms'u túlkendum.

í upphafi orða minna vil ég

taka greinilega fram, að ég

mæli hér í kvöld eingöngu á

eigin ábyrgð og ekki sem for-

maður Tónskáldafélagsins eða

Listamannaklúbbsins né heldur

sem ritari Bandalags lista-

manna.

Vér eldri samherjar hljótum

að bera vissa ábyrgð á æskunni,

og eg hlýt að rifja upp fyrir

mér ýmislegt um samskiptin

milli mín og minna ungu og

yngstu félaga. Ég hefi ætíð

haft vissa oftrú á æskunni, —

haldið að hún gæti allt og

mundi efna allt, sem hinir eldri

sviku eða gátu ekki.

Sumir hinna ungu manna,

sem hafa látið heyra tónverk

sín á seinustu tónieikum félags-

ins „Musica Nova" höfðu áður

fyrr komið til mín og beðið

mig að kenna sér tónskáldskap,

—  en ég hefi ætíð neitað slíku.

Alltaf er hætt við að sá, sem

sjálfur er staddur í eigin sköp-

únarbaráttu setji sinn stimpil

á verðandi frækorn æskunnar,

— kæfi hinn óharðnaða persón-

uleika. Það er jafn glæpsam-

legt að afvegaleiða gáfum

gæddan ungdóminn eins og að

gera tónhöfunö úr manni, sem

ekki á til þá gáfu að skapa

eitthvað sjálfstætt.

Ég hefi því ráðlagt hinum

ungu mönnum, sem vildu læra

hjá mér, — að læra heldur hjá :

hstiðnaðarmönnum, sem ekki

eru sjálfir tónskáld. Ekki veit

ég að hve miklu leyti þessir

ungu menn hafa farið að mín-

um ráðum, — en þótt ég haíi

ekki viijað takast á hendur að

trufla hina verðandi frjóanga,

þá hafa því miður ávalt verið

til nógu mörg önnur eldri tón-

slíáld, sem leggja það einmitt,

fyrir sig að misnota æskuna

og að gera unga listmenn að .

sínum þjónum og eftirhermum. |

Hinn ungi verðandi höfundur !

þarf að finna sjálfan sig, þrosk-

ast eftir  eigin  lögmálum.  Það

er mjög erfitt að hjálpa til þess

—  en ég hefi, þrátt fyrir synj-

un mína ætíð talið mína skyldu

að leitast við að hjálpa þeim,

—   og svo mun að sjálfsögðu

verða einnig í framtíðinni.

Möguleikarnir til nýrra og

eigin leiða eru ótakmarkaðir

og ótæmandi. Allar eftirherm-

ur eru sálardrepandi og and-

stæðar allri sköpun, — og þao

er ekkert meiri list að herma

eftir Schönberg og Hindemith

heldur en eftir Hándel eða

Mendelsohn   eða  Brahms.

Sjálfur kynntist ég á náms-

árum mínum 1916—1922 af

lífi og sál — (m. a. hjá ein-

um kennara minna, dr. Scher-

chen, sem var túlkandi frum-

herji nýrrar tónlistar — ein-

mitt þeirri nýju tónlist, sem

nú er orðin tízka og fordæmi

fyrir mörg ung tónskáid, — en

ég leitaðist að lokum við að

yfirvinna þessi áhrif og kasta

þeim frá mér. í vaxandi mæli

reyndi ég að finna sjálfan mig

og fékk loks aðstoð í lögmál-

um lands míns og þjóðar.

Maðurinn sjálfur, — mahn-

gildið, — persónuleikinn, —

tjáningin, — hlýtur ætíð að

vera æðsta lögmál í allri list-

sköpun. Það var einmitt Beet-

hoven, — mesti listamaður

allra tíma, — sem kenndi oss

þetta bezt, — en Busoni, sem

ég kynntist persónulega á mín-

um námsárum, — hafði um

aldamótin 1900 rannsakað í

botn allar kontrapunktiskar

tækniaðferðir tónlistarinnar,

komst að raun um að mögu-

leikunum væri þar öllum náð

og þeir tæmdir og skar upp

herör fyrir nýjum aðferðum,

— gerðist frumherji hinnar

nýju tónlistar með hinum ó-

endanlegu framtíðarmöguleik-

um, — án þess þó að gera í

raun og veru annað en að

kveikja nýja neista.

Grípið nú eldinn á lofti, ungu

tónskáld, en látið ekki glepja

ykkur eða blekkja! Leitið ekki

eftir lofi hinnar liðandi stund-

ar, og trúið sliku ekki, þótt það

komi, — þvi að mjög auð-

veldlega getur það einmitt ver-

ið í vottur um að þið séuð á

rangri leið. Fagnið fremur örð-

ugleikum og alls konar mót-

mælum sem sönnun þess að

réttri leið sé haldið.

Dómar um list eru oftast

markleysa ein. Yfirlit og full

dómskil fást venjulega ekki

fyrr en ævistarfi höfundar er

lckið.

Ef tónskáld væri spurt um

hvers vegna það senvji tón-

smíðar, þá ætti það að geta

svarað: „Af því að ég hefi

sannfærst um að geta sagt í

mínum verkum það, sem aðrjr

hafa ekki sagt og munu senni-

lega ekki nokkurn tima geta

sagt." — í raun og veru getur

ekkert annað svar en einmitt

þetta réttlætt þann ásetning

að leggja það fyrir sig að semja

tónsmíðar. — Spurningin og

svarið er tákn um ævarandi

sálarstríð hvers einasta höf-

undar, sem finnur til hinnar

allra fyllstu ábyrgðar gagn-

vart listinni.

Nú vil ég biðja ykkur, ungu

tónskáld, að segja sjáifir frá

viðhorfum ykkar og verkunum,

sem flutt voru á seinustu tón-

leikum félagsins ,Musica Nova'.

Mig minnir að einmitt Nietz-

sche hafi. einhvern tíma sagt,

að aldrei væri talað eða skrif-

að orð af viti um list, nema

það, sem höfund'arnir sjálfir

létu frá sér fara um sín verk.

Með ykkar leyfi vil eg þó

freista þess hér að segja frá

skoðun minni á verkunum, —

en þannig lýsi ég vitanlega

eingöngu mínu eigin ófull-

komna og persónulega áliti.

Til þess að gera sér fulla grein

fyrir verkunum þarf að vita

takmark tónskáldsins og hlut-

fallið milli þessa takmarks og

túlkunar verksins í viðkom-

andi skipti. -— Ég skal nú rekja

mín áhrif af þessum flutningi

verkanna og nefna höfundana

í röð.

Jón Asgeirsson: Orðin skild-

ust ekki, — hvort sem um skal

kenna tónsmíð eða túlkun.

Tjáning verksins er augljós, —

en stílarnir tveir, — og höí-

undurinn virðist eiga eftir að

finna sjálfan sig betur.

Leifur Þórarinsson: Ef hér

er um nýtt verk að ræða, þá

virðist honum hafa farið aftur,

— því að verkið virtist fálm-

andi og óunnið með eftirherm-

um á stíl Bartóks þannig að

jafnvel virtist nálgast ,plagiat'.

Fjölnir Stefánsson: Píanó-

verk hans virtist mér betra en

verkið eftir Leif, en þó ekki

eins sannfærandi og mér hafði

sýnst á handritinu. — Sálm-

arnir eftir Fjölni benda á rétta

leið, sýnist mér, en Virtust of

hratt leiknir og sungnir. Vafa-

samt virðist mér líka hvort

fylgiraddir sálmanna voru stíl-

réttar og rökréttar. Fornari

raddfærsla virðist mér eiga

betur við. Allt bendir til þess

að komandi tímar færi oss ein-

mitt nær hinum forna „primit-

ivisma".

Magnús Blöndal Jóhannsson:

„Elektroniska studíu" hans

verður fyrst og fremst að meta

sem tilraun og leit að frum-

stæðum rótum. Höfundur vinn-

ur hér á landi enn með ein-

hliða og ófullkomnum tækjum.

Eftir var að móta verkið end-

anlega á band og lagfæra ein-

staka tóna, og kemur það þá

vafalaust betur í ljós.

Þorkell Sigurbjörnsson:

„Haustlitir" virtust mér vera

bezta verkið á tónleikunum,

— þótt það sé unglingslegt og

ef til vill óþroskað, — en tján-

ingin er hér fyrsta lögmál, og

hún er hjartahrein. Þorkell

virðist óháðari fyrirmyndum

en hinir höfundar kvöldins. —

Stærri „tromman" í verkinu

virtist mér misnotuð eða ekki

nógu bæld.

Þetta læt ég nægja í bili.

Til hamingju!

Reykjavík, 13. 4. 1960

JÓN LEIFS

Tæpar 3 millj. flóttam.

til USA og Kanada.

Áíengi seít fyrir

41 msfijón.

Áfengissala fyrsta ársfjórð-

ungs 1960 (1. janúar til 31.

marz).

I.  Heildarsala:

Selt í og frá Reykjavík kr.

35.638.850,00. Selt í og frá Ak-

ureyri kr. 3.021.773,00. Selt í

og frá ísafirði kr. 988.009,00.

Selt í og frá Seyðisfirði kr.

635.995,00. Selt í og frá SiglU-

firði kr. 827,894,00. — Samt.

kr. 41.112.521,00.

II.    Sala í póst til héraðs-

bannsvæðis frá aðalskrifstofu

í Reykjavík: Vestmannaeyjar

kr.   1.625.636,00.

III.    Áfengi til veitingahúsa:

Selt frá aðalskrifstofu:    Kr.

1.531.886,00.

Árið 1959 nam salan á sama

tíma:

Reykjavik kr. 30.269.639,00.

Akureyri  .... kr. 2,465,336,00.

fsafjörður   ___   kr.  821.959,00.

Seyðdsfjörður . . kr. 548.020,00.

Siglufjörður .. kr. 674.141.00.

—    Samtals kr. 34.7790095,00.

Allveruleg hækkun varð á

áfengi 15. marz s.l.

Það skal tekið fram, aS

áfengiskaup vínveitingahús-

anna fara einnig fram í vínbúð-

unum, svo að salan til þeirra

nemur allmiklu hærri upphæð,

en framanrituð skýrsla bep

með sér.

Áfengisvarnaráð.

FEóttamannafrí-

RKrki.

Á tímabilinu 1946—1954 voru

Bandaríkin þaði land sem tók á

móti flestum innflytjendum, eða

alls 1.700.000. Kanada var næst

í röðinni með 1.000.00 innflytj-

endur.

Þar næst kom Ástralía með

900.000, ísarael með 790.000,

Argentína með 760.000, Venesú-

ela með 500.000, Bretland með

440.000, Brazilía með 410.00,

Frakkland með 390.000 og Belg-

ía með 290.000.

Þessar tölur eru teknar úr

skýrslu sem Menningar- og vís-

indastofnun S.Þ (UNESCO)

hefur gefið út að lokinni víð-

tækri rannsókn. Skýrslan, sem

ber heitið „The Cultural Inte-

gration of Immigrants", var

samin af Ástralíumanninum W.

D. Borrie. í henni er gefið yfir- j

lit yfir ýmsa þætti þe.irra vanda j

mála sem fólksflutningar landa

á    milli    sköpuðu    á    árunum

1945—'52.  Á síðustu  öld voru

karlmenn   t.d.   hvattir   til   að

flytja til hinna nýju heimkynna

ókvæntir   og   finna   sér   eigin-'

konur úr hópi  landsmanna til

að aðlagast hinu nýja umhverfi

með    skjótari    og    auðveldari

hætti. Nú er hins vegar lögð á-

herzla á að gefa beri inn fJytj-

endum  alla  hugsanlega  mögu-

leika   á   að   lifa   eðlilegu   fjöl-

skyldulífi. Dr. Borrie heldur þv'

fram, að ókvæntir innflytjend

ur leiti mjög oft eftir atvinm

hjá     samlöndum     sínum     irí

gamla landinu, og tefji það fvr

ir aðlögun þeirra í  hinu ný.i

landi.

Hinn7. apiíl s.l. gáíu 74 ríki

út frímerki til hjálpar flótta-

mönnum. Umslögin sem seld

voru með frímerkjunum á út-

gáfudegi í löndum Evrópu og

Vesturhe.ims eru skreytt teikn-

ingum eftir hinn kunna franska

rithöfund og listamann Jeanl

Cocteau, og er persónulegt framt

lag hans til alþjóðlega flótta-

mannaársins. Teikningin sýnir

vegalausa móður með barn sitt.

Umslögin sem seld voru á út-

gáfudegi frímerkjanna í lönd-

um Asíu og Afríku bera teikn-

ingu af upprættu tré — en það

er eitt af alþjóðlegum táknum

flóttamannaársins. Myndin er

teiknuð af Dananum Ole Ha-

nann, sem starfar á aðalstöðv-

Vinningaskrá Happdrættis-

skuldabréfaláns Flugf. ísl.

Útdregnir vinningar í happ-! Kr. 4.000.00: 4828 13448

drættisskuldabréfaláni Flugfé- 15978 29463 30251 48941 49580

lags íslands h.f. 30. apríl 1960. 66620 82491 89749.

Kr.   10.000.00:     47535.

Kr.   8.000.00:      16470.

Kr.   7.000.00:      27996.

Kr.   6.000.00:      16241.

Kr. 5.000.00:  1112 26913

58554 85524 87507.

Kr. 3.000.00: 414 1176   11536

1764 5339 17339 9995    17386

20632 23199 23271 24431  29197

30330 39950 48677 54020  60082

77722 84513.

Kr. 2.000.00: 201 1283 1421

1839 2446 4694 9469    16007

18276 21606 21699 22295  23052

34859 39288 43534 43804  52370

52563 53291 58842 61851 66564

70600 72928 76716 77043 78734

79255 97911.

Kr. 1.000.00: 80 156 570 1364

1869 3056 3057 4873 4881 4883

5411 5431 5844 6282 6914 7877

8589 9302 9516 9913 10069

10409 10549 12012 18480 21172,

21389 22250 23804 23900 24055

24224 26077 28485 29990 30716

30757 33774 34748 38038 38105

39481 43018 46239 49626 50025

50392 51709 51970 52500 53254

54077 56852 58835 60945 61558

62062 63991 65669 66248 68784

69116 69144 71021 71077 73352

73589 73782 76244 76255 80875.

80930 81904 81912 82141 82730

85361 87752 88694 91444 93313.

93869 94861 98760 (Birt áa

ábyrgðar).

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12