Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						V1SIR . Þriðjudagur 16.
október 1962.
¦—É——
MHBdt* - :• ^^W/^^W»Ha!Ba!«W8BWa^
er rettí

Virðingu íslendinga
fyrir lögum og rétti hef-
ur löngum verið við
brugðið, enda er það
mála sannast ,að íslenzka
þjóðfélagið hefur átt og
á enn tilveru sína þessari
virðingu að þakka. Við
höfum aldrei átt neinu
því ríkisvaldi á að skipa,
sem hægt væri að beita
til þess að framfylgja lög-
um nieð valdinu einu
saman.
Öldum saman hafa íslendingar
borið mikla virðingu fyrir lífi og
eignum annarra. Þeir, sem vilja
halda á lofti því bezta í fari
þjóðarihnar hafa helzt getað á
það bent, að bér voru og eru
morð sjaldgæfari en meðal ann-
arra þjóða. Gefin loforð hafa
fram á síðustu ár verið eins ör-
ugg munnleg og skrifleg. Þjófn-
aður var löngum nærri óhugs-
andi, enda hafa íslenzkir bændur
sjaldnast haft lása fyrir húsum_
sínum.
Þessi virðing fyrir lögum og
rétti gekk í arf á Islandi. Móðir
kenndi dóttur hvað taldist til
kvenlegs        velsæmis.        Faðir
kenndi syni fornar dyggðir. Stolt
hins íslenzka manns var að gera
'rétt en þola eigi órétt hver sem
í hlut átti.
Nokkurra úra afskipti af ung-
mennum, sem gerzt hafa brot-
leg við lög hafa orðið til þess að
mér sýnist nú teflt á tæpasta vað
hvað uppeldi til virðingar fyrir
lögum og rétti snertir. Jafnvel
greindir piltar, sem komnir eru
um tvltugsaldur hafa , aðeins
mjög óljósar hugmyndir um
hvað í því felst að vera afbrota-
maöur, og hvaða réttindi slíkir
menn missa í þjóðfélaginu. Á
þessu   verður   að   ráða   bót.
I átum okkur nú leitast við að
gera okkur nokkra grein
fyrir því hvernig á því stendur,
að æska höfuðborgarinnar veit
lítil eða engin skil á því hvaða
afleiðingar það hefur að komast
á sakaskrá.
Uppeldi t'A ..eiðarleika og virð-
ingar fyrir lögum hlýtur að hefj-
ast á heimilunum sjálfum. Börn-
in verða að hlíta alls konar laga-
brotum áður en þau komast í
skóla. Foreldrunum er því gagns
laust að varpa allri sök á skólana
fyrir bað, sem vanrækt hefur
verið.
Látum okkur ferðast um götu.
borgarinnar og bera það sem
fyrir augu okkar ber saman við
það, sem við þekkjum úr borgum
annarra landa. Það fyrsta, sem
vekur athygli okkar er það, að
gatan virðist vera kjörinn Ieik
völlur lítilla barna allt niður :
eins árs aldur. Enginn fuliorðinr
Iítur eftir þeim. Það veltur þvi
einvörðungu á gætni bílstjóra og
tillitssemi þeirra hvort þessi litlu
börn sleppa lifandi og ómeidd úr
umferðinni eða ekki. Oft eru bíl-
stjórar undir áhrifum áfengis við
akstur, samt trúa foreldrar göt-
unni fyrir börnum sfnum. Vita
þessir foreldrar hvað þeir eru að
gera?
Hvergi í nágrannalöndunum er
almennt ekið eins hægt eins og
í Reykjavík. Eigi að 'síður eru slys
á börnum sjö- sinnum algengari
hér en í jafnstórri borg í Banda-
ríkjunum með sama bílafjöída.
Með öðrum orðum 6 af hverjum
7 börnum, sem bíða bana,, hljóta
örkuml eða a. m. k. áverka í um-
Unglingur • hefur stolið mjólk-
urpeningum móður sinnar. Ung-
lingur hefur stolið úr veski eða
peningaskáp föður síns. Ungling-
ur hefur. • brötizt inn í búð og
stolið. Unglingur: hefur ekið bíl
réttindalaus undir áhrifum áfeng-
is.
Þetta og margt þessu líkt
hendir því miður marga unglinga.
Margir lenda til lögreglunnar og
hefja varðaða leið áminninga,
skilorðsbundinna dómá og fang-
elsisvistar. Kynni við verri og
reyndari    afbrotamenn     hefjast.
Ólafur Gunnarsson ræðir um
uppeidi og afbrot unglinga
ferð
þurft
Reykjavíkur, hefðu ekki
verða fyrir slysum ef
foreldrarnir hefðu vanið þau á
að leika sér annars staðar en á
götunum. Reykvískir foreldrar
hafa betfi aðstöðu til að forða
börnum sínum frá hættum göt-
unnar en flestir aðrir foreldrar.
Hér eru garðar við flest hús.
Þeir ættu fyrst og fremst að vera
ætlaðir handa börnunum til
leika en í Öðru iági'tíi augnaynd
is. Lejkvellir eru .rnargir, en al-.,
gengt er að sjá smábörn leika
sér á götu við hlið leikvallar. í
þriðja lagi eru íbúðir hér yfirleitt
stærri en gerist erlendis og því
miklir möguleikar til að venja
börnin á holla leiki innan dyra.
Iff þér lesandi góður farið inn á
sjoppur bæjarins munuð þér
stundum sjá börn og unglinga
kaupa sælgæti fyrir mikið fé,
jafnvel hundruð króna í einu.
Þetta fé er stundum illa fengið.
Afgreiðslufólkið gerir sjaldnast
athugasemdir við þetta athæfi,
því er gróðinn fyrir öllu. Þess eru
dæmi að verzlun hefur selt 10—
12 ára drengjum rýtinga, sem
auðvelt væri að drepa með meðal
uxa.
Ef þér eigið börn sjálfir mun-
uð þér ef til vill vona að kenn-
ararnir geti bætt úr einhverju,
sem þér hafið vanrækt. Margt
gott hefur kennarastéttin gert og
gerir enn, en það eru takmörk
fyrir því hverju hún fær áorkað
þrátt fyrir góðan vilja.
Ef betur er að gáð hlýtur sú
samvizkuspurning að vakna f
hugum foreldra hvort hægt sé að
ætlast til þess, að maður eða
kona, sem ekki hafa hlotið kenn-
aramennt...i, en afla sér auka-
tekna með þvl að kenna einstak-
ar námsgreinar, kenni unglingum
það siðferði, sem foreldrarnir
hafa vanrækt að innræta þeim?
Vissulega ekki. Kennarastéttin
.efur árum saman átt við bág
kjör að búa og yfirvöldin hafa
ekki viljað bæta kjör hennar.
Nú eru afleiðingarnar sem óðast
að koma í ljós til tjóns fyrir
alla. Ef foreldrar gerðu sér al-
mennt grein fyrir því hversu
mikils virði það er að börnin
beirra hafi góða kennara myndi
ekki vera komið í það óefni sem
nú er, ástandið á eftir að versna
mikið.                 '
Árangurinn áf öllu þessu bregzt
' til beggja vona.
Sumir koma til sálfræðinga.
Það eru oftast foreldrar og aðrir
áðstandendur, sem eru að ' gera
lokatilraunina til þess að bjarga
þvl, sem bjargað verður. Því mi&-
ur koma þeir ,oft of seint. Mein-
ið er orðið of djúpt til þess að
unnt sé að komast fyrir það eins
og aðstæðum er háttað hér á
landi. I för með þeim sekasta er*
jafnan hópur félaga,. seni. h'efuji^
te'kið'þ'átt í því að eyða pýfinu.
TJvernig
íl fólk?
er svo þetta unga
Mjög svipað öðru
ungu lólki. Þegar bezt tekst til
kemst það á réttan kjöl og tekur
meiri tryggð við þá sem leiðbeina
þyí en  allur almenningur.    Það
hefur skilið hvað í húfi var.
Ýmsar orsakir liggja til af-
brotanna og skulu þær ekki
raktar hér. En eitt er þessu unga
fólki sameiginlegt. Það hefur
ekki hugmynd um hvað í því felst
að vera afbrotamaður. Það veit
ekki, að dómur fyrir afbrot leið-
ir til missis ákveðinna borgara-
legra réttinda og getur jafnvel
ævilangt hindrað menn í að fá á-
kveðin störf. -
'¦^etta getur ekki gengið lengur.
pað minnsta sem þjóðfélagið get-
ur gert er að fræða unglingana
um hvaða afleiðingar það hefur
að gerast brotlegur við landslög.
Þetta verkefni verða 'skólar og
löggæzla að leysa í félagi. Eng-
inn má vera svo illa á vegi stadd-
ur um fermingaraldur,  að hann
hafi ekki minnstu hugmynd um
að það er lögbrot að eyða stolnu
fé þó maður hafi ekki stolið sjálf-
ur.
Það verður að leggja á það
mikla áherzlu að lagabrot verður
aldrei réttlætt með því að vitna i
að einhverjir þekktir menn hafi
brotið landslög. Slík röksemda:
færsla hefur verið ofarlega í huga
unglinga á seinni árum og bví
miður lærir unga kynslóöm þessi.
falsrök af vörum hinna fullorðnu
Hraðari viðbrögð yfirvalda gagn-
vart þ eim sem áberandi eru i
þjóðféiaginu og sekir gerast
my.ndi vera til mikilla bóta í
þessu efni.
Það hefur löngum verið vanaa-
,erk hins hyggna löggjafa að
semja ekki lög, sem væru gagn-
stæð réttarmeðvitund þjóðar-
innar. í þeim efnum, sem ég hef
minnzt á stangast réttarmeðvit-
und og lög ekki á. Enginn mað-
ur með óbrjálaða réttlætisvitund
getur talið eðlilegt að Iítil börn
séu vanin á að vera í sem mestri
hættu í umferð. Enginn getur tal-
ið æskilegt að unglingar kynnist
fyrst algéngustu lögum um leið
og þeir eru dæmdir fyrir að
brjóta þau.
Tslenzkan almenning skortir enn
ekki réttsýni en kæruleysi er
oft meira en góðu hófi gegnir, og
það verður oft þess valdandi að
unglingar leggja af stað út f lífið
vankunnandi um margt sem þeim
er nauðsynlegt að vita til þess að
verða heiðarlegir borgarar.
Þeir, sem búa í þéttbýli verða
að gera sér grein fyrir því að að-
staðan er allt önnur en í dreif-
býli sveitann.., þar sem allir
þekktu alla og almenningsálitið
var sterkasti vörður laga og rétt-
ar. Enn mun það algengast að
menn óska náunga sínum fremur
góðs en ills og engin óskar æsk-
unni ófarnaðar.
Með þessar staðreyndir í huga
hljóta þau yfirvöld, sem ábyrgð
bera á fræðslu æskunnar að
hlutast til um, að hún hljóti í
framtíðinni fræðslu um réttindi
og skyldur borgaranna. Slík
fræðsla ætti einnig að minna for-
eldra á skyldur þeirra í þessu
efni.
Ólafur  Gunnarsson.


Einar Olgeirsson - kjarnorkuvopnaðar flug-
vélar - varnir íslands - þingsköp úrelt -
almannavarnir - Einar enn - Kína og Kúba
til umræðu á Alþingi
Fundir voru bæði í Neðri og
Efri deild í Alþingi 1 gær. Fund-
urinn í Nd hófst með þvf að
Einar Olgeirsson kvaddl sér
hljóðs utan dagskrár og varp-
aði fram þeirri fyrirspurn,
hvað hæft væri í þeim orð-
rómi sem m. a. byggðist á um-
mælum Mbl. 10. og 12. okt.,
um að flugvélar varnarliðsins
væru búnar kjarnorkuvopnum?
Utanríkismálaráðherra Guð-
mundur í. Guðmundsson svar-
aði því til, að á Keflavíkurflug-
velli væru flugvélar, sem út-
búnar væru fyrir kjarnorku-
vopn. Hins vegar væru slík
vopn ekki fyrir hendi þar enn-
þá, o^ þyrfti leyfi íslenzku rík-
isstjórnarinnar til að flytja inn
kjarnorkuvopn.
Einar kvaddi sér aftur hljóðs
og lét það álit sitt í Ijós, að
alls ekki væri hægt að treysta
ríkisstjðrninni I þessum málum
og krafðist þess að hún léti Al-
þingi vita jafnskjótt og hún
veitti leyfi til innflutnings kjarn
orkuvopna. Utanríkisráðherra
kvað það útilokað að gefa nokk
ur bindandi loforð um slfkar yf-
irlýsingar, og væri aðeins hægt
að meta aðgerðir, eftir kring-
umstæðum hverju sinni.
Eins og sjá má urðu nokkur
orðaskipti milli þingmannsins
og ráðherrans og fóru þau út í
þá sálma, hvort Keflavíkurflug-
völlur væri vörn fyrir íslend-
inga eða aðeins skjöldur fyrir
Bandaríkin.
Sló Einar því síðarnefnda
föstu og kvað síðan „ráðherr-
anum sæmra að viðurkenna
strax, að hann hefði í hyggju
að fórna sér fyrir auðvalds-
skipulagið".
Þessar umræður urðu til þess
að dómsmálaráðherra Bjarni
Benediktsson gerði þær að um-
talsefni sínu, og kvað þær sýna
enn einu sinni, hversu mikil
þörf væri á að endurskoða og
endurskipuleggja þingsköp. Með
slíkum fyrirspurnum utan dag-
skrár, væri hægt að tefja þing-
störf óendanlega. „En þegar ég
tala um galla á þingsköpum",
sagði Bjarni, þá á ég ekki að-
eins við fyrirspurnir utan dag-
skrár". Nefndi hann síðan út-
varpsumræður sem dæmi um
urelt þingsköp.
Einar gerði athugasemd við
ábendingar ráðherrans, tók nú
upp hanzkann fyrir hinn 6-
breytta þingmann, talaði um
skerðingu á rétti og frelsi þing-
manna til að láta álit sitt í ljós.
Að lokum var hægt að ganga
til dagskrár í Neðri deild, frum-
varpið um almannavarnir var
tekið fyrir. Bjarni Benedikts-
son fylgdi því úr hlaði með
nokkrum . orðum. „Þörfin og
nauðsynin á einhverjum ráð-
stöfunum gegn afleiðingum
kjarnorkustyrjaldar væri það
augljós, að ekki þyrfti að fjöl-
yrða um slíkar ráðstafanir. —
Maður hefur verið ráðinn til
að undirbúa og kynna sér þessi
Frh. á bls. 13

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16