Tölvumál

										

			Tungurækni	

Hvað ei	tungutækni oc	I fyrir hverja?		

Eríndi flutt á ráðstefnu Skýrslutælcnifélags Islands og EUROMAP, þann 12. desember 1998.				

Heioar Jón Hannesson				

	^"^V rðið tungutækni er nýyrði í ís-	Tölvutækni var afar mikilvægt skref í		

	1       1 lensku máli og er þýðing á því	þekkingarmiðlun og öflun upplýsinga.		

	X«^^ sem enskumælandi menn kalla	Mögulegt varð að vista meira og aðgengi-		

	„Human language technology". Hlutverk	legra magn upplýsinga en áður. Textaleit í		

	tungutækni er að koma málgetu inn í bún-	stórum söfnum varð möguleg svo og vist-		

	að sem maðurinn nýtir í sína þjónustu,	un hljóðs og mynda með textum. Með		

	hvort heldur það er hugbúnaður, vélbún-	tölvutækni varð í fyrst sinn hægt að afla		

	aður eða upplýsingakerfi. Tungumál sem	upplýsinga óháð formi tungumálsins, þ.e.		

	njóta stuðnings tungutækni eru sögð	hvort heldur upplýsingarnar voru á rituðu		

	tölvutæk, þar sem hægt er að vinna með	eða töluðu formi.		

	þau mál á nánast hvaða formi sem er.	Og svo varð Veraldarvefurinn til á		

Hlutverk tungutækni er		Internetinu. Með tilkomu hans varð heim-		

að koma málgetu inn	Byltíng	urinn að einu svæði. Afleiðing áforma um		

í búnað sem maður-	Tungutækni felur í sér mestu byltingu í	turnbyggingu í hinni fornu borg Babylon		

inn nýtir í sína þjón-	upplýsingavinnslu sem maðurinn hefur	blasir við. Með þróun tungutækni mun		

ustu	staðið fyrir. Þekking mannsins er vistuð á	maðurinn loksins ná að vinna sig út úr		

	mismunandi tungumálum og tækni sem	þeim gömlu syndum, ef einhverjar voru.		

	ræður við sjálft vistunarformið opnar því	Upplýsingavinnsla mun verða óháð tungu-		

	áður óþekktar leiðir að upplýsingavinnslu.	málinu og því formi sem þær eru vistaðar		

	Vert er að skoða þessa þróun í ljósi fyrri	á. Tungumál sem ekki fá viðeigandi stuðn-		

	framfaraskrefa mannsins á sviði upplýs-	ing í tungutækni munu ekki verða sýnileg		

	ingaöflunar og miðlunar. Með uppgötvun	í slíku umhverfi - heldur daga uppi og		

	ritmáls varð mögulegt að vista upplýsing-	deyja í byltingunni.		

	ar til framtíðar og uppsöfnun þekkingar			

	hófst. Aðgengi að slíkum upplýsingum var	Hvers vegna núna?		

	hins vegar takmarkað við fáa aðila, sem	Tungutækni hefur tekið miklum framför-		

	stöðu sinnar og staðsetningar, höfðu að-	um á síðustu árum og fyrst núna eru að		

	gang að þeim. Tilkoma prentlistar hafði	verða til markaðshæfar lausnir. Fyrir		

Tungutækni hefur tek-	afgerandi áhrif á miðlun upplýsinga, þar	þessu eru tæknilegar, markaðslegar og		

ið miklum framförum	sem tæknilega varð mögulegt að dreifa rit-	pólitískar ástæður.		

á síðustu árum og	uðum upplýsingum með hagkvæmum	Tæknilega réði þróun örgjörva þar		

fyrst núna eru að	hætti. Fleiri fengu aðgang að upplýsingum	mestu en tungutækni er krefjandi fyrir		

verða til markaðshæf-	með þeim afleiðingum að meiri og að-	rauntímavinnslu og þarf því öfluga ör-		

[                   ar lausnir	gengilegri þekking varð til. Upphafið af	gjörva. Nógu öflugar einmenningstölvur		

	þekkingarsamfélagi nútímans má rekja til	komu fyrst á markað fyrir u.þ.b. tveimur		

	uppgötvunar prentlistar.	árum. Þetta eru vélar sem ráða við þróaðri		

	Ljósvakamiðlar höfðu byltingarkennd	tungutækni, s.s. talgreiningu, þar sem tali		

	áhrif á tímaháða miðlun hins talaða máls,	er breytt í texta, en þær eru nú að finna á		

	sem er að verulegu leyti óháð staðsetn-	hvers manns borði.		

	ingu. Með sjónvarpinu varð mögulegt að	Markaðslega þrýsti Veraldarvefurinn á		

	miðla upplýsingum samtímis á töluðu og	slíkar lausnir. Fyrir tilkomu hans var hvert		

	prentuðu formi, þar sem prentmálið er	málsvæði útaf fyrir sig og því ekki jafn al-		

	jafnvel á öðru tungumáli en hið talaða,	menn þörf á rauntímabrú milli tungumála,		

	sbr. textun efnis. Með ljósvakamiðlun	þar sem eitt tungumál er þýtt yfir á annað		

	hófst söfnun og vistun upplýsinga á tal-	með vélrænum hætti. Aðgengilegt upplýs-		

	máli.	ingamagn var heldur ekki jafn yfirþyrm-		

Tölvumál			27