Tölvumál

						Þekkingarskýrsla

Hvað er þekkingarskýrsla?

Eggerf Claessen

Þeir sem starfa í upp-

lýsingatækniiðnaði

þekkja að verðmæti í

fyrirtækjum þeirra eru

vanmetin

i raun eru slíkar þekk-

ingarskýrslur ómetan-

legt hjálpartæki fjár-

festa til þess að meta

fjárfestingarkosti á

sambærilegan hátt

Það er ekki langt síð-

an fyrirtæki fóru að

reyna að skrá þessi

óáþreifanlegu verð-

mæti og koma jbess-

um upplýsingum í

skýrsluform

Þeir sem starfa í upplýsingatækniiðn-

aði þekkja vel þá staðreynd að verð-

mæti í fyrirtækjum þeirra eru van-

metin eða jafnvel hvergi skráð vegna þess

að við mat á þeim verðmætum sem fyrir-

tæki búa yfir hefur verið byggt á þeirri

skráningu sem hefðbundið bókhald býður

upp á. Þessi skráning dugar skammt þegar

óáþreifanlegar eignir eiga í hlut. Þessar

óáþreifanlegu eignir hafa oft verið nefndar

samheitinu þekkingarauður og er þýðing á

enska hugtakinu „intellectual capital".

Þegar útskýra á mikinn mismun á mark-

aðsverði og bókfærðu verði fyrirtækja er

horft til þessara verðmæta. Þetta hefur

komið berlega í ljós við mat á svonefndum

þekkingarfyrirtækjum eða fyrirtækjum

sem hafa það að aðal starfsemi sinni að

framleiða óáþreifanleg verðmæti s.s. hug-

búnaðarfyrirtæki, fjarskiptafyrirtæki ofl.

Það er rétt að fara nokkrum orðum um

hver þessi þekkingarverðmæti eru. Fyrst

eru það þau verðmæti sem mest eru í svið-

ljósinu. Þetta er mannauðurinn sem er

sá hluti þekkingarverðmætanna sem býr í

starfmönnunum sjálfum og yfirgefur fyrir-

tækið við starfslok á degi hverjum. Þá er

það markaðsauðurinn sem felst í við-

skiptavild sem er mæld í fjölda viðskipta-

vina, samninga, vörumerkja auk annarra

atriða sem tryggja fyrirtækinu markaðsað-

gang með afurðir sínar í framtíðinni. Síð-

ast en ekki síst er það skipulagsauðurinn

sem er sá hluti þekkingarverðmæta sem

fyrirtækinu hefur tekist að fanga í innra

skipulagi, ferlum og upplýsingakerfum

fyrirtækisins. Sú þekking sem er áfram til

staðar eftir lokun, sem tryggir verklag og

gæði og mætir nýjum starfsmanni í byrjun

dags.

Það er ekki langt síðan fyrirtæki fóru að

reyna að skrá þessi óáþreifanlegu verð-

mæti og koma þessum upplýsingum í

skýrsluform líkt og gert er við fjárhags-

upplýsingar. Á ensku er þetta nefnt „in-

tellectual capital reporting", á dönsku

„videnregnskab" og á íslensku þekkingar-

skýrsla eða þekkingarreikningsskil. Þjóð-

ir heims eru mislangt komnar í þessari

skráningu en vert er að nefna frumkvæði

Dana á þessu sviði. Á ráðstefnu sem hald-

in var á vegum stjórnvalda í Óðinsvéum

nýverið kynnti ég mér þróunina þar í landi

og kemur í ljós að þau fyrirtæki sem útbúa

þekkingarskýrslu skipta nú hundruðum.

Þykir það góður árangur í ljósi þess að

stjórnvöld lögðu af stað með hóp 17 fyrir-

tækja á árinu 2000 til þess að koma verk-

efninu af stað.

Hagsmunaaoilar

Margir aðilar hafa beinna hagsmuna að

gæta varðandi gerð þekkingarskýrslna.

Með þekkingarskýrslunni hafa t.d. fjár-

festar tækifæri til að nota raunverulega

mælikvarða á áður huglæga þætti sem

væntingar um gengi fyrirtækja byggir á.

Þetta er mikilvægt þegar val er á mörgum

fjárfestingarkostum. Þetta getur einnig

hjálpað við fjármögnun nýjunga, eða lít-

illa fyrirtækja með litla reynslu en gott

þekkingarefni, þannig að það skipti máli í

að gera fjárfestinguna vænlegri. I raun eru

slíkar þekkingarskýrslur ómetanlegt hjálp-

artæki fjárfesta til þess að meta fjárfest-

ingarkosti á sambærilegan hátt. Þekking-

arskýrslan gefur viðskiptavinum/birgjum

fyrirtækis tækifæri á að meta og skoða

þekkingarlega getu fyrirtækisins. Þannig

er hægt að velja samstarfsaðila sem er

ekki aðeins fjárhagslega traustur heldur

hefur einnig yfir að ráða því þekkingar-

stigi sem er honum nauðsynlegt til þess að

geta framkvæmt tiltekin verkefni. Þetta á

sérstaklega við á sviði upplýsingatækni.

Fyrir starfsmenn fyrirtækisins getur þekk-

ingarskýrslan auðveldað núverandi og

verðandi starfsmönnum að meta stöðu

sína og þannig haft áhrif á frumkvæði og

framþróun fyrirtækisins. Síðan er það fyr-

irtækið sjálft sem með auknum skilningi á

þekkingarlegri getu sinni bætir ímynd

sína, ekki aðeins gagnvart sjálfu sér heldur

einnig umhverfi sínu og nær að sýna verð-

mæti sem áður voru dulin en hafa jafnvel

úrslitaáhrif á arðsemi og tilvist fyrirtækis-

ins.

I könnun sem Norræni Iðnþróunarsjóð-

16

Tölvumál