Tölvumál

						Skiptir stærðin máli?

Björn Gunnlaugsson

Þekkingarsetur

Hingað til hefur þessi

umræða mest tengst

fermetrum og

deiliskipulagi á fyrir-

huguðum byggingar-

svæðum

Þessari spurningu er stundum varpað

fram í viðkvæmu samhengi og ef-

laust ekki allir sammála um svarið.

Sé spurningin yfirfærð á umræðuna um ís-

lenskar þekkingarmiðstöðvar, sem hafa

verið nokkuð í brennidepli síðastliðið ár

og spurt hver stærð slíkra miðstöðva skuli

vera, er svarið eflaust jafn umdeilt. Þetta

er ekki vegna viðkvæmni málsins, heldur

vegna þess að ekki hefur verið skilgreint

nægilega vel hvað skuli mælt. Hingað til

hefur þessi umræða mest tengst fermetr-

um og deiliskipulagi á fyrirhuguðum

byggingarsvæðum, en það skal fullyrt hér

að slíkir mælikvarðar snerta ekki á þáttum

sem era afgerandi um þörfina fyrir þekk-

ingarmiðstöðvar á Islandi, né um framtíð

íslensks þekkingariðnaðar.

I slíkri umræðu þarf að leggja mat á

stöðu þátta sem treyst geta samkeppnis-

hæfni þessa iðnaðar hérlendis. Náist breitt

samstarf milli ólíkra aðila í íslensku sam-

félagi til eflingar þessara og annara mikil-

vægra þátta er ómögulegt að sjá hver

vöxtur og stærð íslensks þekkingariðnaðar

getur orðið í náinni framtíð. Hér á eftir er

leitast við að fjalla um nokkra þessara

þátta sem haft geta áhrif:

1. Samhljómur um eflingu íslenskrar

þekkingar

Lykilaðilar í íslensku samfélagi; opinberir

aðilar, íslensk fyrirtæki, stofnanir og ein-

staklingar þurfa að koma saman með opn-

um huga til að ræða aðgerðir til uppbygg-

ingar íslenskrar þekkingar og þekkingar-

tengdrar starfsemi. Meðal þess sem aðilar

þurfa að vera sammála um er tiltrú á eftir-

farandi:

• Að íslensk þekking sé sérstök og verð-

mœt útflutningsvara. Þessi fullyrðing

hljómar kunnuglega og lítum við gjarn-

an svo á hana sem alþekkta staðreynd.

Ekki þarf að fara langt út fyrir land-

steinana til að sannfærast um að betur

megi ef duga skal á þessu sviði og má

nefna sem dæmi að afar sjaldgæft er að

sjá nafn íslands nefnt í Norrænum sam-

anburði um árangur þekkingarfyrirtækja

þegar slík mál era til umfjöllunar á við-

skiptatengdum ráðstefnum í Skandi-

navíu.

Að virkjun þekkingar krefjist skilvirkrar

tengingar við áhœttufjármagn. Rann-

sóknir og nýsköpunarstarf er ekki

einkamál skóla eða stofnanna, heldur

þarf að tryggja opið aðgengi fjárfesta að

mannauði, rannsóknum, hugmyndum

og nýjungum innan þessara uppsprettna

þekkingar. Mikilvægt er að áherslur og

hagsmunir einkaaðila og opinberra að-

ila sé samræmt á þessu sviði.

Að virkjun þekkingar afmarkast ekki af

landfrœðilegum hindrunum (né lóða-

mörkum). Nægur krítískur massi mun

ekki skapast með tilurð einangraðra fyr-

irtækja og stofnanna, eða með því að

byggja einangraðar þekkingarmiðstöðv-

ar, heldur þurfa aðilar að geta unnið

saman yfir lóðamörk eða formleg

eignatengsl. Takist slík tenging má

margfalda styrk hverrar einingar og

auka þannig möguleika til árangurs og

opna ný tækifæri.

' Að vegna smæðarinnar þarf að leita

óhefðbundinna leiða til að skapa

krítískan og fjölbreyttan massa þekking-

ar. Með samtengingu hinna mörgu

smáu eininga náist nægilegur massi

þekkingar til að vekja áhuga erlendra

fyrirtækja til nýtingar íslenskrar þekk-

ingar. Slík samtenging þarf ekki að

verða með formlegum eða samkeppnis-

hamlandi aðgerðum, heldur geta aðilar

sameinast um boðskap og áherslur sem

gagnast geta öllum þeim sem leita eftir

erlendum fjárfestum og samstarfsaðil-

2. Virkt samstarf um styrkingu kjarna-

eininga

Þær einingar sem mynda þetta samspil má

setja í fjóra flokka:

• Vísindastofnanir og skólar. Stöðugt má

bæta viðskiptalega hagnýtingu þeirrar

þekkingar sem þar býr. Meðal þess sem

huga þarf að er meðferð einkaleyfa,

enda höfum við íslendingar ekki staðið

Tölvumál

19