Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						VÍSIR . Miðvikudagur 20. október 1965.
I
JÓNAS
^ffiRHÍ
KR^Æ^k MIÐVIKUDAGSKVOLDI
Líkamsviðgerðir
og læknisfræði
Tj*nn á ný þarf ég að fara með
bílinn á verkstæði til þess
að láta setja í hann nýjan
hljóðkút. Talsverður hluti við-
gerðakostnaðarins við bílinn,
eins og við bíla yfirleitt, er
vegna fastra liða. Sömu hlutirn-
ir bila aftur og aftur. Bilavið-
gerð.amennirnir eru önnum kafn-
ir við að gera við sömu hlutina
æ ofan £ æ, — hluti, sem ætti
í upphafi að ganga svo frá, að
þeir bili varla.
Hjá tvö hundruð þúsund íbtfa
þjóð eru tugir lækna önnum
kafnir við að gera við mannslík-
amann og anna því hvergi nærri.'
Á hverjum degi berjast læknar
á sjúkrahúsum landsins um líf
sjúklinga, sem eru með biluð
líffæri, — líffæri, sem ættu að
vera í lagi.
Barátta læknanna við sjúk-
dómana er að mörgu leyti lík
baráttu húsmæðranna við ó-
hreinindi óg skít. Þær þvo upp
mataráhöld á hverjum degi,
þurrka ryk, ryksuga gólf og þvo
borð og bekki. Og það, sem þær
þvo dg hreinsa í dag, er aftur
orðið óhreint á morgun. Þá bíð-
ur nýr uppþvottur, óhreinn fatn-
aður og skítug gólf. Húsmæð-
urnar vinna aldrei endanlegan
sigur í stríði sínu við óhreinindi
og skít, — þær halda aðeins í
horfinu.
Læknarnir vinna heldur ekki
endanlegan sigur á sjúkdómun-
um. Þegar einn sjúkíingur hefur
læknazt, kemur nýr, og sömu
sjúklingarnir veikjast aftur og
aftur. Stundum tekst læknunum
að buga einn sjúkdóm, en þá er
annar risinn upp. Og sjúkling-
unum fækkar alla vega ekki.
Læknar beita æ meiri hugvit-
semi við að lækna sjúkdóma.
Þeir reyna að greina fyrr en
áður einkenni krabbameins,
blóðtappa o.s.frv. Þeir reyna að
greina sjúkdóminn á frumstigi
til þess að auðveldara sé að
grípa til aðgerða gegn honum.
Hér á landi er risin upp krabba
meinsleitarstöð, og í ráði er að
opna hjartaverndarstöð, þar sein
menn geta gengizt undir f lóknar
rannsóknir, sem nriða að þvf að
greina einkenni hjarta- og æða-
sjúkdóma svo snemma, að hægt
sé að bjarga lífi sjúkiingsins.
Afi minn var héraðslæknir
norður í landi. Hann fékk
þá einföldu og skynsamlegu hug
dettu að vænlegast til árangurs
í baráttunni við sjúkdóma væri
að hindra, að þeir mynduðust,
og að meira kapp ætti að leggja
á að hindra sjúkdóma heldur en
að lækna þá. Hann venti ævi-
starfi sínu £ kross og var þegar
álitinn sértrúarmaður af starfs-
bræðrum sfnum.
Það eru gömul og einföld
sannindi, að á skal að ósi
stemma. Heilbrigðisþjónustan
verður auðveldari viðfangs, ef
lögð er áherzla á að koma i veg
fyrir sjúkdóma, f stað þess að
berjast við þá, eingöngu eftir að
þeir eru komnir á kreik.
Ef borið er saman tíminn,
orkan "og peningarnir, sem varið
er til að koma í veg fyrir sjúk-
dóma og sem varið er til að
lækna þá, verður útkoman
greinilega hagstæð viðgerðun-
um. Færustu læknar heims eru
Önnum kafnir að finna ný lyf og
nýjar skurðaðgerðir og verður
ekki fjár vant til þess, en hin
hliðin, að stemma ána að ósi,
nýtur lftillar eftirtektar. Hundr-
uðum og þúsundum milljarða
króna er varið á hverju ári í
heiminum til viðgerðarþjónust-
unnar við mannslíkamann. Við
hliðina á þeim upphæðum fer
mjög lítið fyrir þvf fé, sem varið
er til að hindra, að þessir sjúk-
Dekkbáfur brotn- j Ölvun um helaina
aði í rokinu
í rokinu í fyrradag slitnaði 8 tn.
dekkbátur upp frá bryggju í Sand-
gerði. Var reynt að koma á hann
böndum, en það tókst ekki og
rak hann upp í fjöru, þar sem hann
brotnaði. Er hann talinn ónýtur.
Margir litlu bátarnir voru í hættu
í höfninni í rokinu og slógust við
bryggjurnar. Eigendur bátanna
fóru í mörgum tilfellum með þá
út til þess að liggja með þá úti
meðan rokið stæði yfir.   ,
j    Allmikll ölvun var i Reykjavík
i um siðustu helgi og þá voru m. a.
:í)  eða  10   ökumenn   teknlr,  allir|
grunaðir um ölvun við akstur.
Einn þessara ölvuðu ökumanna
lenti f árekstri við strætisvagn á
gatnamótum Barónsstígs og Njáls-
götu á laugardagsmorguninn. Slys
urðu ekki á fólki.
Kona, eitthvað undir áhrifum
áfengis, hrasaði eða datt á
húsatröppum við Sólvallagötu að-
faranótt sunnudagsins. Hún var
flutt í Slysavarðstofuna.
IBSiciBice sextíu ára
Elzta togaraútgerð landsins, AIli
ance, átti 60 ára afmæli í fyrradag.
Alliance var lengi með stærstu
útgerðarfélögum alndsins .Stofnend
ur voru Thor Jensen, Halldór Kr.
Þorsteinsson, Jón Ólafsson, Jón
Sigurðsson, Jafet Ólafsson, Magn-
ús Magnúss. og Kolbeinn Þorsteins
son. Sfðan 1930 hefur sonur Jóns
Ólafssonar, Ólafur H. Jónsson verið
framkvæmdastjóri þess. Nú á
Alliance togarann Jón forseta og
fiskverkunarstöð.
dórnar skjóti upp kolHnum.
Það væti fávfslegt að vera á
móti lækningum og reyna að
geea lítið úr gagninu af starf-
semi á borð við krabbameinsleit
og hjartameinsleit. En það er
annað sem fyxst og fremst hef
ur setíð á hakanum.
- I heilsufræðilegum efnum eig-
um við að vera komin upp á
íþróttakennara og matreiðslu-
bókahöiunda. Margt af þessu
góða fólki lærði fög sfn £ Dan-
mörku fyrir 20—30 árum, þar
sem það las órökstuddar full-
yrðingar eldri starfsbræðra
sinna um, hvað geri menn heilsu
hrausta. Einn fþróttakennari
getur t. d. haft tröllatrú á þvf,
að attra meina bót sé að draga
djúpt andann sex sinnum á
hverjum morgni, og matreiðslu-
bókarhöfundur er mjög líklegur
til að fullyrða, að hafragrautur
sé afar hollur. En það liggja því
miður engar áreiðanlegar rann-
sóknir á bak við slfkar fullyrð-
ingar og þvf sfður neinar sann-
anir.
Mér virðist ríkja tilhneiging
til að vfsa hindrun sjukdóma á
bekk óæðri læknisfræði, á bekk
eins konar heilsufræði, sem eigi
að vera verksvið íþróttakennara
og matreiðslubókahöfunda, en
viðgerðarþjónustan ein sé sam-
boðin læknastéttinni.
T æknar spyrja að vísu um
orsakir sjúkdóma, en rann-
sóknir þeirar á því sviði virðast
oft vera handahofskenndar og
illa undirbúnar. Þeir, sem lesa
að staðaldri tfmarit með alþýð-
legu læknisfræðilegu efni, eins
og Orval og Readers Digest,
komast fljótt að þv£, að allar
reglur um orsakir sjúkdóma eru
forgengilegar.
1 einni grein er sagt, að mjólk
sé hið versta eitur, og er þá
byggt á rannsóknum einhvers
frægs læknisfræðiprófessors.
Tveim árum sfðar kemur önnur
grein, þar sem jafn frægur pró-
fessor hefur komizt að þvf, að
mjólk sé allra meina bót. Einu
sinni var þvl haldið fram, að
eggjahvítuefni væru fitandi
fremur en önnur fæða, i annan
tfma, að kolvetni væru mest
fitandi, og nú loks á sfðustu
tfmum eru menn aftur farnir að
telja fitu mest fitandi!
Mesta sjokkið kom þó frá
Svíþjóð um daginn. Eins og
mönnum er kunnugt, hefur kól-
esteról verið talið stórhættulegt
í blóði og orsök hjartasjúkdóma,
en nú þykjast læknar f Svfþjóð
hafa komizt að þvf, að kólesteról
sé mjög gott að'hafa I blóðiuu,
því það komi í veg fyrir hjarta-
sjúkdóma!
Það er raunar engin furða,
þótt almenningur taki niður-
•stöðum lækna um orsakir sjúk-
dóma sem eins konar grfni. Þeir

Hér stendur hópur lækna, sem hafa að baki 25 ára skólagöngu
og langa reynslu, og á í vonlítilli baráttu um lff blóðtappasjúkl-
ingsins. Eí til vill hefði ein þörf ráðlegging i tíma forðað sjúklingn-
um fra skurðarborðlnu.
<
menn eru þó verr settir, sem
taka niðurstöðurnar bókstaflega,
því þeir verða að kúvenda hvað
eftir annað í mataræði og lífs-
venjum.
Rannsóknir á sviði læknavís-
inda eru erfiðar og einkum sein-
unnar, en ég er samt sannfærður
um, að þær eru ekki flóknari en
margar þær rannsóknir, sem
gerðár eru á óáþreifanlegum
sviðum, svo sem f félagsfræði og
sálfræði, og bera þó varanlegan
árangur. í rannsóknum lækna-
vfsindanna skortir áreiðanlega
rannsóknatækni, aga og áhuga.
TTvers vegna reyna heilbrigð-
isy"'-völd í löndum jarðar-
innar i .i að rannsaka skipu-
lega, hvaða atriði skilja á milli
heilbrigði og sjúkleika? Því er
ekki safnað saman öllum niður-
stöðum af rannsóknum á orsök-
um hvers sjúkdóms, rannsókna-
aðferðirnar bornar saman, þær
dæmdar úr leik, sem eru sprottn
ar af hagsmunaástæðum, og
einnig þær, sem ekki hafa ver-
ið nógu vandlega gerðar? Ef
tveir trúverðugir læknar komast
að gagnstæðum niðurstöðum,
hlýtur að vera hægt að finna
með frekari rannsóknum, af
hverju sá mismunur stafar.
Þannig hlýtur að vera hægt að
byggja smám saman upp kerfi
af staðfestum niðurstöðum á
þessu sviði, alveg eins og gert
er í öðrum vísindagreinum. Þá
þarf náttúrlega að beita rann-
sóknatækni samanburðarhópa
og koma við tölfræðilegum lík-
indareikningi.
Ef áhugi, fé og starfskraftar
eru fyrir hendi, hlýtur endan-
lega að vera hægt að segja
fólki, hvernig það eigi að halda
heilsu, án þess að til tvísýnna
viðgerða þurfi að koma, —
hvaða fæðutegundir það eigi að
forðast og hvers konar matar-
tilbúning, hvers konar hreyfing
stuðli að heilbrigði, hvernig það
eigi að létta sálarástand sitt,
þannig að h'kamleg vellíðan
fylgi í kjölfarið. Þetta eru að-
eins fáein einföld dæmi. Ef hægt
væri að segja til um þetta og
annað slíkt, mundi það létta
stórlega starfsemi heilbrigðis-
eftirlits og læknaþjónustu og
spara stórfé, sem mætti verja
til enn virkari viðgerðaþjónustu.
Við Islendingar getum lítið
aðhafzt f þessum efnum, svo
lftil er fjárhagsleg geta okkar.
En heilbrigðisyfirvöld landsins
ættu að gera það að forgangs-
atriði að hafa vakandi auga með
öllum vísindalegum rannsóknum
erlendis á orsökum sjúkdóma,
bg koma þessum upplýsingum
síðan á aðgengilegan hátt til
almennings.
P'ins og málin standa nú, vöð-
" um >við í villu og svima um,
hvort kólesteról sé gott eða
vont, hvort hangikjöt sé hollt
eða óhollt, hvort mjólk sé holl
eða óholl, hvort langar göngu-
ferðir séu hollar eða hættulegar
heilsunni og hvort það sé meirá
virði fyrir heilsuna að stunda
íþróttir eða vera f góðu skapi.
Ég fæ ekki skilið, af hverju
læknum finnst viðgerðaþjónust-
an vera virðulegra starf en
„heilsufræði". Mér finnst verk-
efnið: að hindra að sjúkdómar
verði til — mun virðulegra
starf og skynsamlegra. Sú
starfsemi ætti að hafa viss for-
réttindi fram yfir hina vonlitlu
baráttu við sjúkdómana, þegar
þeir eru byrjaðir að leika lausum
hala.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16