Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						V&S*KR . Þriðfnðagur 30. maí 1967.
g—Listir -Bækur "MenningarmáP
¦behbjípkhjBE
1
Eiríkur Hreinn Finnbogason skrifar bókmenntagagnrýni.
MENNTASKÓLASÖGUR
Letur fjölprentaði, 106 bls.
Hvorki útgáfustaður né ár-
tal. —
Menntaskólasögur eru á marg
an hátt merk bók — reyndar
ekki beinlínis frá listrænu sjón-
armiði, sem kannski er varla
að vænta, heldur fremur fyrir
þá viðleitni til ritstarfa meöal
menntaskólanema, sem bókin
er vitni um, og þann áhuga og
andlegt líf, sem hún er ávöxtur
af. Auk þess fullyrði ég, aö hiin
gæti haft dýrmætt heimildar-
gildi um þaö æskufólk, sem aö
henni stendur, hugsunarhátt
þess, lífsafstöðu, bókmennta-
þroska, málfar o.s.frv. Auðvitað
hafa   skólablööin   einnig   slíkt
heimildargildi,     sem    hagnýta
þyrfti.
Sjálfsagt má segja, að verkin
í bókinni séu mörg hver fremur
barnaleg og yiðleitni til alvar-
legrar listsköpunar ekki sem
skyldi. En flestir þeirra höfunda,
sem þarna rita, hafa hugmynda-
flug og eru blessunarlega ó-
hræddir við að láta allt fjúka,
hversu fjarstæðar sem hugdett-
ur þeirra kunna að vera öllum
veruleika. Ýmsar af þessum rit-
smíðum sverja sig í ætt ævin-
týrsins, svö sem þegar maurar
eru látnir eta upp heilan mann
og hann hugsar skýrt og rólega
meðan heilinn er ennþá óetinn,
stúlka verður að steini eða rotta
þýðir ljóð   Jónasar   Hallgríms-
kn^ir    ALFIE
íkvik
Imyndirl
kvik.
myiidir.
iairJmyudir|mytJdir|c
kvikjkvik,
! myndir I myiidir:
Alfie, brezk frá árinu 1965
Sýnlngarstaður: Háskólabió
Leikstjóri:  Lewis  Gilbert
Tónlist:  Sonny  Rollins
Byggt   á   samnefndu   lcikrití
eftir 'Bill Naugton, íslenzkur
texti.
"pyrir svo sem tíu árum var
ekki óalgengt að heyra
spurningar manna á meðal um
kvikmyndir „er endirinn góöur"
„nei, hún deyr og hann fer
aftur heim til konunnar sinnar"
eða „nei, endirinn var ekki góð-
ur, þau héldu bara áfram að
vera eins og áður eftir allt
saman". Líklega mun þetta fólk
telja „Alfie" mjög 'góöa kvik-
mynd, svo mjög hefur smekk-
ur fólks þroskazt viðvíkjandi
kvikmyndir síðari árin. Og
aldrei mun hlutur Péturs heit-
ins Ólafssonar ve/öa nógsam-
lega lofaður þegar kynning
vandaðra kvikmynda ber á
góma. Aö öllum ólöstuðum var
hann í senn snillingur og braut-
ryðjandi.
Við höfum enn ekki séð fyrri
mynd Gilberts „The Greenage
Summer" frá 1961 það er lit-
mynd eins og „Alfie" þar eru
litir notaðir sem tákn. Von-
andi verður hún sýnd bráðlega,
eftir hinn ótvlræða sigur „Al-
fies" hér á landi.
Eitt það allra fyrsta sem
sker þessa kvikmynd svo ræki-
lega frá öðrum er það að láta
Alfie segja hugsanir sinar og
ályktanir án þess að hinar per-
sónurnar eigi að taka eftir því.
Þetta minnir að sumu leyti á
leikrit         Eugenes         O'Neils
„Strange Interlude" en þar
segja allar persónurnar hug
sinnmilli leik-setninganna. Ann
aö er það hve tónlist er sér-
lega sparlega notuð. Það hefur
löngum vérið merki á góðum
kvikmyndum að nota tónlist í
hófi.
Ef spurt væri um hvað þessi
mynd eiginlega fjallaði þá væri
líklega réttasta svarið um lífs-
lygina. Þá. dettur manni strax í
hug önnur kvikmynd sem enn
myndirJEBj   Bflmyodir,
er verið að sýna í Bæjarbíói i
Hafnarfirði „Darling" leikstjóri
John Schlesinger. Þar er einnig
brezkur leikstjóri með brezkum
leikurum. Alfie er nefnilega
bezti maður I augum sjálfs sín,
er ekki góðverk að skemmta
hundleiðum eiginkonum, koma
þeim til að hlæja, þær eru
ánægðar og þá verður eiginmað
urinn líka ánægöur. Og er hann
ekki svo göfuglyndur að segja
Gildu litlu að hiín sé frjáls að
giftast manni sem vill annast
hana og barn hans? Jú, betri
maður finnst varla í Brezka
heimsveldinu í augum hans.
Það væri hægt að rekja atriði
eftir atriði' þau eru öll hvert
einasta vel unnin, svo að ekki
er hægt að benda á eitt öðru
betra.
Alveg sérstaklega er skemmti
legt að sjá þær leikkonur sem
leika Lily, Aijnie og Gildu.
Shelley Winters var sú eina
sem var „rútínuleg".
Við höfum séð Michael Caine
í „The Ipcress File" í Háskóla-
bíói. Hann er alveg snilldar-
leikari honum fatast hvergi tök-
in á hlutverkinu, jafnvel ekki
þegar hann finnur til samvizku-
bits og tárast þegar hann sér
fóstrið.. Hann hlaut 15. febr.
s.l. verðlaun sem bezti kvik-
myndaleikari Bretlands fyrir
hlutverkiö Alfie. Þessi kvikmynd
hlaut sérstök heiðursverðlaun
í Cannes 1§66. Hvort tveggja
þykir mikill heiður fyrir kvik-
mynd. Þetta er ósvikin kvik-
mynd, það er mesti heiðurinn
við hana.
Oft er um það rætt að við
getum ekki hlegið í kvikmynda-
húsi nema að rjómatertu- og
kvalaramyndum en það er ekki
alltaf rétt' að minnsta kosti var
mjög almennur hlátur að hin-
um óskammfeilna og freka
Alfie þegar hann þvlur hárri
frekjulegri röddu, tölur um
hvernig meðhöndla skuli kven-
fólk og ágæti hans framyfir
aðra.
P. L.
sonar á rottutíst. Allt er þetta
táknrænt hjá þessum höfund-
um og aö mínum dómi rajög
skemmtilegt, þó að sjálfsagt
hefði veriö hægt með yfirlegum
að vinna betur úr bessum hug-
dettum.
Hvað liggur svo þessum höf-
undum á hjarta? Fá útrás hug-
myndaflugi sínu og ekkert ann-
að.    Ég fæ t.a.m. ekki séö, aö
neinn þessara höfunda hafi sér-
stakan áhuga á að flytja ein-
hvern boðskap, lækna eitthvaö
eða horfa djúpt inn í mannssál-
irnar,  þjóöfélagið eða eitthvaö
slíkt.    Reyndar er hér nokkur
viðleitni til ádeilu á heim eldri
kynslóða og sæmilegar tilraunir
til að vera öðru vísi en aðrir.
Birtast þær tilraunir í ýmsum
myndum   svo   sem  sérvizku  í
málfari og orðavali, þýzkri orö-
skipan, lítt hversdagslegum efn-
istökum   o.s.frv.     Er   það   allt
skemmtilegt, þó að misjafnlega
takist eins og gengur. Og yfir-
leitt eru höfundarnir skemmti-
Iegir, lausir við hátíðleik og dá-
lítið gamansamir margir hverj-
ir, og er það góðra gjalda vert.
Smekkleysur vaða uppi á stöku
stað, svo sem um kúna, sem átti
að fara að sæða, sumum tekst
að draga upp furðulega óhugn-
anlegar myndir, eins og sá. sem
ritar Þvaður (aö undirlagi móð-
ur sinnar) eða drengurinn, sem
lýsir elgnum í feninu vestur í
Ameríku. Ekki eru þessir höf-
undar  tiltakanlega   reiðir.   ein-
staka  dálítið kaldhæöinn,  eins
og sá, sem síðastur er í stafróf-
inu, og þeir forðast alla draum-
lyndi  og rómantík.    Sín  eigin
vandamál taka þeir alls ekki til
meðferðar, sögupersónurnar eru
alls ekki úr þeirra eigin hópi,
og efasfég þó ekki um, að bók-
in  heföi  verið  athyglisverðari,
ef' svo hefði verið. Stafar þetta
ef til vill af því, að höfundarnir
séu of dulir til þess að bera á
borð,    þaö   sem    þeim    liggur
Þyngst á hjarta?
.   Málfariö   á   bókinni er   mis-
jafnt, og er ekki vafi á, að ein-
mitt á því   sviði   hefur bókiri
verulegt gildi. Hvernig er mál-
far skólaæskunnar í dag?    Er
það á einhvern hátt öðru vísi
en málfar tilsvarandi æskufólks
fyrir 20 árum, 30 árum o.s.frv.?
Hvernig kemur í Ijós í þessum
ritsmfðum   árangur   þeirrar   ís-
lenzkukennslu, sem þessir nem-
endur hafa  fengið í  skólunum
allt frá 7 ára aldri? Þetta eru
knýjandi spurningar, sem verð-
ur  vissulega  ekki  svarað  hér.
Þarf   hér   rannsókna  við,  sem
bók eins og þessi leggur til efni-
við í. I henni ætti málfar skóla-
æskunnar að koma fram eins og
það gerist bezt nú á dögum, því
að hér rita þeir nemendur, sem
lengst eru komnir og hafa allir
þar að auki sá hluti þeirra, sem
mestan áhuga hefur á ritstörf-
um.    Allar    slíkar    rannsóknir
leyst af hendi erfiö próf — og
þyrfti   íslenzkudeild   háskólans
að inna af hendi, og sé ég ekki
betur en þarna séu  ágæt rit-
gerðaverkefni   fyrir   nemendur
þeirrar deildar.
Næg dæmi mætti nefna um
fremur lélegt málfar í Mennta-
skóíasögum, bæði sljóleika fyrir
merkingum orða, einkennilegar
beygingar oröa o.s.frv., og hiröi
ég ekki um að nefna einstök
atriöi hér. Og ekki vil ég heldur
gera upp á milli einstakra höf-
unda, því að slíkt er varla við-
eigandi opinberlega, pegar svo
skemmtileg bók á í hlut. Sjálf-
sagt eiga ýmsir þessara höfunda
framtíð fyrir sér á rithöfunda-
brautinni, en hverjir það eru af
þessum 19 manna hóp er vand-
sagt aö sinni.
Bókin er dálítiö myndskreytt,
og efast ég um, að það sé til
mikilla bóta. Prentun hefðl og
mátt vera betri.
Halldói Haraldsson skrifar tónlistargagnrýni.
FOU  TSONG
með Sinfonluhliómsveitinni
„Allegro vivace", — sem út-
ieggst „hratt qg fjörlega", —
eru leiðbeiningarorö að fyrsta
og síöasta þætti píanókonserts
Mozarts í B-dúr, K.V 456, nr.
18. Sönn orð. þó sérlega hið síð-
ara, þykir mér lýsa vel leik
kínverska píanóleikarans, Fou
Ts'ongs, i sömu þáttum, en það
sýnir aftur, hve nákvæmt hann
fer eftir þessum forskriftum.
Jafnframt nákvæmni i þessu
sem tæknilegum hlutum, gætti
Fou Ts'ong þess líka, að viðeig-
andi hlutir fengju frjálsari með-
ferð. Þaö var einmitt í þessum
frjálsa leik, sem samt byggist á
sjálfsstjórn, vissri ögun og ná-
kvæmni, aö mér þótti leikur
hans ná einna hæst. Tvö atriði
bnnur voru líka áberandi: mjög
léttur og fágaöur ásláttur og
fallega mótaðar .hendingar"
eöa „fraseringar" Þessi orð
gætu verið lýsing á Mozart-
túlkun einhvers þýzks píanó-
leikara, en þar er mikill munur
. á. Persónulega þykir mér leik-
ur Ts'ongs mjög ólíkur því
hefðbundna, ef unnt er að tala
um slíkt, þvi leikur hans býr
yfir einhverju fersku, lifandi og
stundum eins og óvæntu. Þetta
jafnvægi   milli   aga   og   frelsis
þótti mér koma vel fram hjá
honum fyrra kvöldið í B-dor
konsertinum, en síður seinna
kvöldiö í C-dúr-konsertinum
K.V. 415, en þá þótti inér hann
stundum slaka fullmikið á ögun.
Hins vegar þótti mér hann ná
sér aftur í Chopin-konsertinum
nr. 2, sem var unun á að hlýöa.
Hljómsveitin var nokkuð gðö
yfirleitt í Mozart-konsertunum,
en virtist eiga erfitt með að
fylgja einleikara í Chopin.
Nokkrir blásarar hljómsveitar-
innar áttu góöan leik í mjög
erfiðu verki Martins að 6-
gleymdum pákuleikaranum, sem
fékk þar tækifæri til að sýna,
hve vel pákur geta notiö sín,
þegar höfundur hefur haldið vel
á pennanum. Paganini mun
varla hafa rennt grun i, hverju
tiann kom af staö með einu
stefa sihna. Liszt tók þaö fljótt
upp f Vi;rki, sem gerbreytti
píanóteknik, þá Schumann,
Brahms, Rachmaninoff og síð-
ast Boris Blacher í þessum
hrikalegu tilbrigöum, sem við
heyrðum að þessu sinni, og enda
í villtum jazz-takti. Hvaö sem
líður dýpt þessa verks, varö
þaö engu aö síður skemmtilegt
áheyrnar í höndum Wodiczkos.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16