Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						VÍSIR . Laugardagur 15. júní 1968.

VIRDING — fyrir sjálf um sér.
meðbræðrum og ríki
TJátíðir ársins eru ekki aðeins
frídagar, heldur skulu þær
flytja áskorun til hvers manns
um það að svara ávarpi og er-
indi hátíðarinnar. svo vel og
drengilega sem unnt er. Þannig
eru hinar kirkjulegu hátiðir.
Eðli þeirra og eigind er að
kveðja hvern mann á sinn fund
og laða hann, eða jafnvel knýja,
til sjálfsrannsóknar. Sama á
við um þjóöhátíðina 17. júní.
Þá ber hverjum og einum aö
hugsa sérstaklega um sína þjóö,
sögu hennar, nútíð og framtíð,
hugsa um sitt eigið framlag
henni til velferðar. Það er þjóð-
arheildinni mjög natiðsynlegt,
aö sérhver maður og kona beri
fulla virðingu fyrir starfi sínu
og stöðu, hafi sannfæringu um
það, að slíkt starf sé til gagns
í hvívetna.
En þá er hins að gæta, aö
sjálfsvirðingin má ekki geiga
í stefnu sinni, þannig að hverj-
um og einum finnist sitt eigið
starf og framlag svo miklu nyt-
samara en framlag annarra
starfsmanna og starfshópa, að
samanburður kqmist þar alls
ekki að. Þá fer að verða hætt
við, að sjálfsvirðingin hverfi og
sjálfsþótti geri innrás í hugann
og setjist þar að ríkjum. Þaö
mun sanni nær, að sjálfsvirðing
mannsins sé undirstaða virðing-
ar fyrir öðrum mönnum. En
sanna virðingu fyrir sjálfum sér
og sínu hlutverki í þjóöfélaginu
getur enginn varðveitt, nema
harm rækti með sér viröingu
fyrir meöbræðrum sinum og því,
sem þeirra er, og öllu samstarfi
við þá að.heill þjóðarinnar.
Algengt er, að ýmsir hópar
manna, sem vinna skyld störf,
halda mjög fram þjóðarnytsemi
sinna starfa. En þegar starfs-
skiptingin greinir þessa sömu
hópa I smærri heildir, og hver
ber sjálfan sig og sína „stétt"
saman við næsta nágrannann á
starfssviði, sem er mjög tengt
hans eigin, fer þá ekki að velta
á ýmsu um vinsemdina og virö-
inguna? Slíkt er mótsögn og
sundurþykkja í hugsunarhætti,
óheilindi sem þurfa að hverfa.
Yfirleitt má segja, að skortur á
samfélagslegri yfirsýn, og skort-
ur á þvi sjónarmiði að allir eigi
að starfa aö allra velferö, er
mjög til baga einmitt í svoköll-
uðu velferðarríki. Á þessu sviði
eigum við Islendingar eftir að
læra margt og mikið.
Ýmsir strangir dómar yfir
annmörkum á niðurröðun hlut-
anna í þe'sw þjóðfélagi sem
öðrum eiga vafalaust réttmætar
forsendur. En það var erfitt
verkefni og vandasamt fyrir fá-
menna og efnalitla þjóð að taka
í sínar hendur stjórn allra sinna
mála, eftir forn mistök sín í
stjórnarfari og missi upphaflegs
sjálfstæöis, og eftir allar raunir
og vanrækslu ðsjálfstæðisár-
anna. Það hlýtur alltaf að verða
vandaverk í hverri kynslöð að
laga sig eftir nýjum aðstæöum
'á bráðum breytingatímum —
prófa fyrir sér um nýjar aðferð-
ir og halda því, sem gott er af
því nýja, — og halda einnig
pvi, sem. er gott og gamalt og
á vel við enn í dag. Því að það
er nauðsynlegt aö muna ávallt
eftir því, að við njótum líka góös ¦
arfs í mörgum myndum. Margt
verðmætt hefur verið byggt upp
á löngum tíma. En við erum
svo gjörn á að gleyma aö halda
vörð um þessi verömæti, • og
þess vegna falla þau í hendur
óvinum okkar, nefnilega hiröu-
leysinu og hugsunarleysinu. Síð-
an stöndum við undrandi yfir ó-
förum og misfellum, en reynum
oft af sálfræðilegum ástæöum
að komast hjá að hugsa hrein-
skilnislega og í-ekja skýrar af-
leiðingar til skýrra orsaka. Slíkt
er einmitt mjög algengt gagn-
vart uppeldismálum, en þau mál
grípa inn á svo mörg svið þjóð-
lífsins. Mér kemur oft í hug
ein uppeldisfræðileg saga í hin-
um sígildu, fornu dæmisögum
Esóps. Krabbamóðirin segir við
son sinn: Af hverju gengur þú
svona skakkt, sonur minn?
Berðu þig að ganga beint áfram.
Og krabbastrákurinn svarar:
Viltu þá ekki ganga á undan
mér, til að sýna mér, hvernig
ég á að ganga?
Önnur forn spekimál taka
þannig til orða: Kenn þeim
unga þann veg, sem hann á að
ganga, og mun hann enda á
gamals aldri eigi af honum
víkja. Er þá ekki sú leið hin
eina rétta og sjálfsagða, að
ganga á undan þeim ungu með
góðu eftirdæmi, úr þvf að það er
öruggasta leiðin? Eða ætli það
liggi' annars nokkur önnur leið
inn í land siöabótarinnar? En
þetta, aö ganga á undan, kostar
athöfn og átak allra þeirra, sem
vilja heita menn vitandi vits.
En máske tilhneiging nútímans
sé fremur sú að ætla einhverjum
fáum mönnum og fróöum aö
reikna út áttaskekkjurnar vfs-
indalega* og lagfæra þær meö
fræðilegum fyrirmælum og
lausnarorðum, — síðan megi
allur þorri manna verða með
á fræðaskipinu sem farþegar,
án  ábyrgðar  og  áreynslu!
,Þaö   gengur   svo   seint með
sóknina til betri siða, af því til-
............
Kirkjuhvammskirkja blasti við
augum frá bernskuheimili mfnu,
Kpthyammi, um 12 mínútna
gang þaðan. Þangað fór fjölskyld
an. nokkurn veginn alla messu-
daga, og man ég enn eftir mörg-
um þeirra. Á jólum heyrði ég
greinilega, að kirkjuklukkan
sagði: „Heims um ból helg eru
jól". Hátíðasöngvar sr. Bjarna
Þorsteinssonar eru bernskuvin-
ir mínir úr þessari kirkju, sungn
ir þar oft fyrir um ])að bil 50
árum, söngkraftar nógir í öllum
röddum. Organisti var fsólfur
Sumarliðason. Mér er sem ég
heyri enn þennan söng, sem
fyllti kirkjuna, en ljúfast er að
Hlusta á fagra sópranrödd móð-
ur minnar, söngelskustu konu,
sem ég hef þekkt. — Kirkjan
þótti mér falleg, ómáluð eins og
baðstofa, viðurinn svo virðuleg-
ur alltaf sem nýr, meö f jölbreytt
um kvistamyndum, sem tóku
svip af hugblæ hðtíðleikans í
guðsþjónustunni. En feginn varð
ég samt að koma aftur „undir
blæ himins blíðan" að lokinni
messu. Oft virti ég þá fyrir mér
grunn kirkjunnar, alla steinana
og hellurnar (án steinlíms), sem
studdist hvað við annað, og svo
lágu nokkur járn frá kirkjunni
og fest í grjót í iörð niður, til
þess að hún haggaðist ekki i
stormum. Þetta var ein af kirkj-
um séra JóhannS; Briem í meira
en 40 ár. Hann var góður kenni-
maður, hverjum manni prúðari
og virtur af öllum. Eftir að
kirkja var byggð á Hvamms-
tanga rétt hjá, er þessi varðveitt
í umsjá fornminjavarðar rétt og
ófúin sem fiilltrúi timburkirkn-
anna í sveit.
tölulega margir hafa tvidrægan
hug, sjálfum sér sundurþykkan.
Þessj tvenns konar vilji, þetta
skipta og sundraða viljalíf, bæði
meðvitað og ómeövitaö, klofning
persónunnar, er einmitt hin al-
. þekkta undirrót þess sjúkdóms
—• í mörgum tilvikum — sem
brjálsemi heitir. Ef fjöldi manna
er tvídrægur og sjálfum sér
sundurþykkur gagnvart vel-
ferðarmálum æskunnar, er þjóð-
arvoði á ferð. Ekki skal ræða
hér langt mál iim unglingana
ókkar, sem eiga að ráöa lýðveld-
inu síöar, „þegar grónar grafir
skýla gráum hærum nútímans".
Þar eru mörg góð mannsefni.
Og veganesti þeirra er sumt
gott, en sumt líka eitrað. Við
nána athugun get ég ekki séð
neitt sérgreint unglingavanda-
mál í þessu landi. Vandamálið
er heimilið, fyrst og fremst,
hin mörgu sjálfum sér sundur-
þykku heimili, hin lamaöa
heimilishugsjón á þessari öld,
bæði hér á landi og víða annars
staðar. Kristur hefur sagt, aö
það ríki, sem er sjálfu sér
sundurþykkt, leggist í auðn og
hös fellur á hús. Hann horfir á
ríkið myndað af mörgum ein-
ingum. Þaö eru heimilin. Hann
vitnar í staðreynd sem var al-
kuhnug. Þar sem eindrægni er
á heimili, þar verður styrkleik-
ur í starfi til heilla fyrir alla,
og öruggt hæli til hvíldar. En
heimili, sem eru sjálfum sér
sundurþykk, eru lélegir starfs-
staðir yfir daginn og lélegri
hvíldarstaðir. þcgar kvölda tek-
Ög það er ill vist i þessari
veröld, þegar menn njóta hvorki
starfs né hvíldar.
Heimilið er sú eining, sem
myndar með fjölda sínum ríkis-
heildina. En í ýmsum skilningi
er heimilið ríki út af fyrir sig.
Börnin, sem læra að bera virö-
ingu fyrir reglum þessa litla
ríkis, — læra annars vegar að
þjóna því og njóta hins vegar
verndar þess. Þau verða líka
góðir borgarar hins íslenzka
lýðveldis. Alríkið getur aldrei
oröið sterkara í siöferði og
dyggöum heldur en heimilin eru,
svona yfir heildiha. Uppeldis-
starf heimilanna hefur úrslita-
áhrif á afkomu fjölda af stofn-
unum í landinu. Það má kannski
spyrja: Hvar eru þá skólarnir
og uppeldi þeirra? Fáir munu
finna þaö betur en starfsmenn
skólanna, að hversu vel sem
þeir leggja §ig fram til að
bvggja upp menningarstarfið,
eru þeir mjög háðir þeirri und-
irstöðu, sem heimilin leggja.
Sem betur fer eru mörg heimili,
sern veita skólunum ómetanleg-
an styrk hvern einasta dag, ðr
eftir ár. Starf og samstarf þess-
ara tveggja stofnana hefur hina
mestu þýðingu fyrir framtíð
þjóöarinnar.
Eitt af starfssvæðum fyrsta
kristniboða f Norðurálfu var
Grikkland. Við vítum, að f hinni
nýendurreistu og ört vaxandi
Korintuborg var sundrung og
þrætugirni, sem Grikkir voru
frægir fyrir og eru enn. Páll
líkir í bréfi sínu söfnuðinum
þar í borg við líkama Krists,
eins og kunnugt er, — að lík-
aminn sé jeinn,  en líkamshlut-
arnir margir, og starfsskipting
sé    margháttuð.    Síðan    segir
Sr. Helgi Tryggvason, jem skrif
ar hugvekjuna á Kirkiusíðu Vís-
is í Jag er Vestur-Húnvetning-
ur, I. í Kothvammi árið 1903.
Hann tók kennarapróf 1929'
varð stúdent 1935 og kand theol
1950. Hann vígöist prestur að
Miklabæ á hvítasunnu 1963 og
var bar til hautsins '64. Siðan
1940 hefur hann veriö kennari
við Kennaraskólann fyrir utan
veturinn '63—'64. Sr. Helgi hef-
ur látið félagsmýl mjög til sín
taka og margs konar menning-
ar- og mannúðarmá! hefur hann
stutt í ræðu og riti. Kona sr.
Helga er Guðbjörg Bjarnadóttir
frá Ármóti í Árnessýslu.
hann: ,,Ef fóturinn segði: Fyrst
ég er ekki hönd, heyri ég ekki
líkamanum til, þá er hann ekki
fyrir þaö líkamanum óviðkom-
andi". Postulinn telur, að fót-
urinn geti ekki með þvergirð-
ingshætti sagt sig úr lögum við
líkamann um daglegt starf. „Og
ef eyrað segði: Fyrst ég er ekki
auga, heyri ég ekki lfkamanum
til, þá er það ekki fyrir þaö
líkamanum óviðkomandi." Yfir-
lýsing frá einum hluta líkamans
um það, að líkamsheildin sé
honum óviökomandi, er ómerk
yfirlýsing, og sá lfkamshluti er
öllum líkamanum í heild eins
háður eftir sem áður, nýtur
starfsemi heildarinnar og hefur
sínar skyldur viö heildina.
Ég hygg, að oröið þjoöarlik-
ami og þjóðarsál séu alviður-
kennd hugtök. Það er ekki mik-
ill vandi aö sjá, að margar þær
reglur, er gilda sem lffslögmál
líkamans, eru f fullu samræmi
viö félagsleg lögmál hins upp-
runalega kristna safnaðar. Þess
vegna flutti bréfið til Korintu-
manná kröftug rök, eins og þvi
var ætlað að gera. Og það er
einnig auðvelt að sjá, að þessar
reglur ráða mjög um heilbrigöi
og þroska eða þá sjúkdóm og
hrörnun r- ef þær eru ó'virtar
og yfirtröðnar — hjá heiíum
þjóðum, einnig hinu unga fs-
lenzka lýðveldi.
Ég hef nú vitnað ftrekað i
trúarbók kristinna manna við-
komandi vegsögu um félagsleg
vandamál. Þar er af slfkum
nægtasjóöi að taka, sem aldrei
þrýtur. ÖH ritningin er auðug
af þjóðfélagslegri hagspeki og
sígiidum sannindum, svo að það
er óþarfi að villast þar, sem
vitaljósin skína.
' Hér skal að lokum leiða hug-
ann að einu kröftugu ákvæði
enn um samfélagslegt starf og
hyggja að, hvort þetta ákvæði
muni ekki vera okkar unga lýð-
veldi viðkomandi. „Þegar allur
»-> 10. síða.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16