Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vķsir

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Vķsir

						8
V1SIR. Miðvikudagur 19. júní 1968.
VISIR
Otgefandi: Reykjaprent ht.
Framkvæmdastjóri: Sveinn R. Eyjólfsson
Ritstjóri: Jónas Kristjánsson
Aðstoðarritstjóri: Axel Thorsteinsson
fréttastjóri: Jón Birgir  Pétursson
Ritstjórnarfulltrúi: Valdimar H. Jóhannesson
Auglýsingastjóri; Bergþór Úlfarsson
Augiysingar: Þingholtsstræti 1. Sfmar 15610 og 15099
Afgreiðsla : Hverfisgötu 55. Sími 11660
Ritstjórn: Laugavegi 178. Sími 11660 (5 línur)
Askriftargjald kr. 115.00 á mánuöi innanlands
í lausasölu kr. 7.00 eintakið
Prentsmiðja Visis  -  Edda hf.
Andi frelsis og lýðræðis
' MarSt virðist líkt með íslendingum og Tékkum.
Tékkóslóvakía var eitt hinna lýðfrjálsu ríkja Evrópu
eftir Fyrri heimsstyrjöldina. íslendingar uppskáru
fullveldisviðurkenningu sína um svipað leyti. í lok
Síðari heimsstyrjaldar skildu leiðir. íslendingar héldu
áfram frelsi sínu og^fullveldi í vestrænni lýðræðisver-
öld og endurreistu lýðveldi sitt. Tékkar lentu hins
vegar austan járntjalds. Þó var það svo, að Tékkó-
slóvakía fagnaði í fyrstu Marshall-aðstoðinni, sem
Bandaríkjamenn buðu til endurreisnar Evrópu eftir
eyðileggingu stríðsins. En þá var kippt í spottann og
Tékkar drógu sig í hlé. Utanríkisráðherra Tékka, Jan
Masaryk, dó voveiflega. Var það morð? Járntjaldið
var fallið á vesturlandamærunum.
Nú, tuttugu árum síðar, hefur verið gerð tilraun til
að lyfta tjaldinu. Ýmislegt nýstárlegt hefur gerzt,
þótt enn sé aðeins leyfður einn stjórnmálaflokkur.
kommúnistaflokkurinn. Menn spyrja nærgöngulir:
Hvernig dó Masaryk? Því er haldið fram f eimnislaust
í Tékkóslóvakíu, að kommúnistar hafi ráðið hann af
dögum fyrir tilstilli Sovét-valdamanna.
Hér á landi þykir kommúnistum og ýmsu fínu
fólki mikils um vert að kunna skil á byltingarmönn-
um frá Kúbu og skæruliðum frá Suður-Ameríku. En
vita þessir sömu menn raunverulega skil á því, sem
gerzt hefur austan járntjalds og þeirri frelsishreyf-
ingu, sem nú bærir þar á sér? Þekkja þeir nöfn nokk-
úrra þeirra Ungverja, sem rússneskir bryndrekar
muldu undir sig á götum í Búdapest, þegar frelsis-
andinn brauzt út þar á sínum tíma? Muna þeir ef tir af-
töku Imre Nagy forsætisráðherra, sem nú er að fá upp
reisn æru sinnar? Muna þeir örlög Eystrasaltsríkj-
anna?
Þeir þykjast vera menn með mönnum og geta málað
rautt á skipshliðar NATO-skipa. Það var þó stofnun
og tilvera Atlantshafsbandalagsins, sem batt enda
á hinn Ijóta leik, er járntialdinu var komið upp í
skjóli vopnavalds Sovétherja. Ef frelsishyggja og
sjálfstæðisandi þjóða Atlantshafsbandalagsins hefðu
mátt sín meira fyrr, þyrftu menn ekki í Tékkóslóvakíu
og víðar að heiðra þá menn, sem legið hafa í gröf-
inni í tuttugu ár, fórnardýr alræðisins.
Ólafur Thors sagði eitt sinn um Atlantshafsbanda-
lagið í merkri ræðu: „Því er ætlað að verða sverð og
skjöldur til sjálfsvarnar vestrænhi menningu. Vígi til
varnar gegn árásum heimsyfirráðastefnu kommún-
ista á frelsið, friðinn, jafnréttið, sjálfsákvörðunarrétt-
inn, á alla dýrmætustu helgidóma einstaklinga og
þjóða. Sáttmáli þessi er því merkasti friðarsáttmáli,
sem nokkru sinni hefur verið gerður."
Bandaríkin/ Bretland  og Sovét-
ríkin standa saman um að vernda
sáttmálann  um  bann  við  út-
breiðslu  kjarnavopna
IJandarikin, Bretland og Sovét
ríkin fluttu Öryggisráði Sam
einuðu þjóðanna samljóða yf-
irlýsingu á mánudag, um aö rík-
in mundu sem einn aðili tryggja
þeim löndum, sem undirrita sátt
málann um bann við útbreiðslu
kjarnorkuvopna, vernd gegn
hugsanlegri kjarnorkuárás af
hálfu kjarnorkuvelda, >sem ekki
eiga aðild að sáttmálanum.
Þessar yfirlýsingar, sem ekki
eiga sér neina hliðstæðu í sögu
Sameinuðu þjóðanna, voru lesn-
ar upp f Öryggisráðinu, þegar
umræður hófust þar um upp-
kast að ákvörðun þessara 3ja
»stórvelda um hvaða ráöstafanir
Öryggisráðið geti gert, verði um
slfka kjarnorkuárás að ræða.
í ræðu sinni sagði Arthur J.
Goldberg, aöalfulltrúi Bandarikj
anna, að hvert land yrði að gera
það upp við sig, hvort þessi ráð
stöfun ásamt sáttmálanum um
bann viö útbreiðslu kjarnorku-
vopna fæli í sér meira öryggi en
ella.
Brezki fulltrúinn, Caradon lá-
varöur, sagði, að samkomulag
Austurs og Vesturs í þessu mikil
væga máli mundi hafa mikla
þýöingu fyrir þróun heimsmála í
heild.
Vasilí Kúsnetsov, fyrsti aðstoð
arutanríkisráöherra Sovétríkj-
anna, sagöist vera fullviss um,
að þessari sameiginiegu yfirlýs-
ingu hinna þriggja stórvelda
yrði vel tekið af ríkjunum, sem
voru fylgjandi því að samþykkja
sáttmálann um útbreiðslubannið
á aðalþinginu á dögunum.
Fá mál eru nú meira rædd i
heiminum heldur en hvernig
bezt verði að foröa mannkyninu
frá ógnum kjarnorkustyrjaldar.
Það er erfitt að gera sér í hugar
lund hvílíkur eyðileggingarmátt
ur liggur þar í læöingi og vart
hægt að segja til um, hvefjar af-
leiðingar          kjarnorkustyrjöld
mundi hafa í för með sér. Sér-
fræðingar frá Sameinuðu þjóö-
unum hafa þó reynt að taka sam
an heildarmynd af hugsanlegum
atburðum og hér fer á eftir úr-
dráttur úr bæklingi, sem nefnist
„Kjarnorkuvopnaógnunin".
¦    Hive mikilli eyöilegg-
ingu geta núverandi
birgðir kjarnavopna
valdið?
Þær birgðir sem nú eru til af
kjarnavopnum hafa að geyma
megatonsprengjur sem hver fyr
ir sig býr yfir meiri eyðilegging
armætti en, öll héfðbundin
sprengiefni, sem notuð hafa ver
ið í styrjöldum síöan púðrið var
fundið upp. Verði þessi vopn
nokkurn tíma notuð að ein-
hverju marki, munu sehnilega
hundruð milljóna jarðarbúa týna
lífi, og i siðmenningin eins og
viö þekkjum hana ásamt skipu
lögöu samfélagslífi yfirleitt mun
óumflýjanlega þurrkast út f
þeim löndum sem hlut ættu að
átökunum. Margir þeirra, sern?
kynnu að lifa' af hina snöggu
eyðileggingu eða ættu heima I
löndum utan við átakasvæöiö.
mundu verða fórnarlömb geis!
unar sem breiðast mundi
um aUan heim, verða fyrir varan
legum geislunaráhrifum og láta
börnum  sínum  í té erfðagalla
sem mundu koma fram í rýrn-
andi hæfileikum hjá óbornum
kynslóðum.
¦   Hafa verið gerðar rann-
sóknir á sennilegum af-
leiðingum kjarnorku-
árásar á smáríki?
Sænsk könnun á afleiðingum
af kjarnorkuárás á borgir og bæi
landsins hefur leitt í ljós, að
árás þar sem notaðar væru um
200 hleöslur að styrkleik frá 20
\ upp í 200 kílótonn mundi hafa í
för með sér, að 2—3 milljónir
þjóðarinnar mundu láta. lífiö og
særast, þ. e. a. s. 20—40 prósent
allra íbúa landsins, sem eru rúm
ar sjö milljónir. Hún hefur einn-
ig leitt í Ijós, að milli 30 og 70
prósent sænsks iðnaöar legöist
f riíst og að tveir þriöjuhlutar
aljra iðnverkamanna mundu
verða fyrir banvænum eða mjög
alvarlegum áföllum. Magn þeirr
ar árásar sem gert var ráö
fyrir í þessari könnun er tiltölu
lega mikið, en eigi að síður sam-
svarar það aöeins broti af þeim
kjarnorkuvopnum, sem nú eru
fyrir hendi í heimiriuni.
¦   Hvernig orkar kjarnorku-
vígbúnaður á efnahag
tiltekins lands og sam-
skipti þess við önnur
ríki?   '
Kjarnorkukapphlaupið   krefst
gífurlegs framlags fjár og tækni
kunnáttu og getur jafnvel leitt
til þess, að efnahagsþróun ákveð
ins lands staðni. Hið innra örygg
isleysi, sem skapast við að full-
nýta  eða  ofbjóöa   fjárhagsget-
Unni, getur orðið alveg eins al-
varlegt eins og ógnun við land-
ið útífrá. Öflun kjarnorkuvopna
gæti einnig leitt af sér breyting
ar á alþjóðlegri stöðu þess. Ná-
grannalönd án kjarnorkuvopna
kynnu að freistast til að afla sér
kjarnorkuvopna eða kannski
leggja út f þernaðaraðgerðir í
varnarskyni. Að hafa kjarnorku-
vopn á eigin landsvæði gæti leitt
til þess, að landinu yrði bein-
lfnis refsað með kjarnorkuárás.
¦     Eykur kjarnavopnaeign
pólitískt vald rfkja?
Öryggi rfkja og pðlitískt vald
eru teygjanleg hugtök. Til eru
lönd er njðta hvors tveggja í rík
um mæli, enda þótt þau séu ekki
talin til hervelda heimsins. Þó
kjarnorkuveldin hafi stundum
getað beitt gífurlegum efnahags
legum áhrifum og gífurlegu
pólitísku valdi í heimsmálunum,
hefur það einnig átt sér stað á
seinni árum, að þau hafa ekki
haft áhrif þrátt fyrir hið mikla
magn kjarnorkuvopna sem þau
ráða yfir. Á sama hát kemur
kjarnorkuvopnaeign ekki f veg
fyrir dvfnandi pólitfsk áhrif í öll
um tilvikum. Ef öflun og varð-
veizla stðrra birgða af kjarna-
vopnum legði verulegar tækni-
legar og efnahagslegar byrðar
á tiltekið ríki, gæti afleiðingin
kannski orðið dvfnandi en ekki
vaxandi öryggi og pölitísik áhríf
þess á heimsmálin.
¦  : Hvernig verður öryggi*
bezt tryggt?
Lausn þess vandamáls að
tryggja öryggi í heiminum liggur
ekki í f jölgun kjarnorkuvelda og
ekki heldur f því, að rfkin, sem
nú eiga* kjarnorkuvopn haldi
þeim. Sáttmáli um að koma f
veg fyrir dreifingu kjarnorku-
vopna, sem Sameinuðu þjöðirn-
ar hafa stuðlað að og hefur
orðið til við frjálsar samnings-
umleitanir, er mikilvægt skref
í rétta átt, verðí honum fram-
fylgt. Sáttmáli um minnkun
þeirra birgða af kjarnorkuvopn-
um, sem nú eru fyrir hendi,
væri einnig mikilvæg ráðstöfun.
Öryggi allra rfkja heimsins verð
ur að tryggja með almennri og
algerri afvopnun, sem útrýmir
öllum kjarnavopnabirgðum og
leggur blátt bann við beitingu
kjarnorkuvopna.
(Otdráttur úr bæklingnum
Kjarnavopnaógnunin, sem byggö
ur er á skýrslu sérfræðinga frá
S.Þ.).               s
U Thant aðalritari Sameinuðu þjóðanna man eflaust þá tíma,
þegar samkomulagið milli Austurs og Vesíurs á allsherjar-
þinginu var ekki eins gott og nú er.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16