Óskar Guðjónsson forstöðumaður, Almenningsbókasafninu á Keflavíkurflugvelli Almenningsbókasafnið (Naval Air Station Library) á Keflavíkurflugvelli Margir lesendur vita e.t.v. ekki að eitt af stærri al- menningsbókasöfnum hér á landi er staðsett á Keflavíkurflugvelli. Eftir lestur þessa greinarkorns ættu þeir að vera nokkru fróðari um safnið, starfsemi þess og þjónustu. U.S. Naval Air Station Library (NASL) á NATO stöðinni í Keflavík er eitt af fjölmörgum bóka- söfnum sem rekið er á vegum bandaríska varnarmálaráðu- neytisins. I hverri flotastöð og um borð í hverju herskipi er boðið upp á bókasafnsþjónustu. Sögu slíkrar þjónustu má rekja til ársins 1828. Starfsemi flotasafnsins á Keflavíkur- flugvelli hófst upp úr 1950. No ten dahópur Helstu viðskiptavinir NASL eru annars vegar varnar- liðsmenn og fjölskyldur þeirra og hins vegar borgaralegir starfsmenn varnarliðsins, íslenskir og erlendir. Notenda- hópurinn er sérstakur að því leyti að hann endurnýjast reglulega og ekki er um hefðbundna samsetningu notenda almenningsbókasafns að ræða. Þannig er þjónusta við t.d. eldri borgara, sjúklinga og fanga hverfandi. Safnkostur og aðföng Þegar þetta er ritað er safnkostur NASL um 21.700 einingar. Safnkosturinn er allur á ensku (utan tíu íslenskra léttlestrarbóka). Nýsigögn eru 457; myndbönd, hljóð- snældur og tölvudiskar. Safnið er með um 120 tímarit og dagblöð í áskrift. Sömuleiðis er safnið áskrifandi að kaup- leigu-samningum (book-leasing-plans) á nýju unglinga- efni og nýjum fullorðinsbókum. Nýjar handbækur og margt annað efni berst frá miðstöð bandarískra flotasafna. Nokkuð efni berst einnig að gjöf frá fólki sem er að f ara frá íslandi. Skiptibókamarkaður er einnig vinsæll. Ýmis fé- lagasamtök á staðnum hafa verið örlát á fé til safnsins, t.d. hefur Kiwanisklúbburinn Brú staðið myndarlega að baki íslandsdeildar safnsins. Safnnotkun NASL er opið allan ársins hring, alla daga vikunnar. Aðeins er lokað á jóla- og nýársdag. Opnunartími er frá kl. 10-20 virka daga. Um helgar og á bandarískum frídögum er opið frá kl. 12-17. Aðsókn hefur vaxið mikið undanfarin ár og útlánaaukning fylgt í kjölfarið. Síðastliðin fimm ár hefur aðsókn aukist um 60% og útlán um 40% (sjá súlurit 1). Árið 1991 heimsóttu tæplega 63.000 viðskiptavinir safnið og lán til þeirra námu 59.469 einingum. Um 70% íbúanna hafa aðgang að lánþegaskírteini. Af þeim rúmlega 1.200 gestum sem komu að jafnaði í safnið vikulega voru 17% börn og er lán á barnaefni um 30% (20%) af heildar- útlánum. Lán á skáldsögum nema 12% (22%), fræðiritum um 28% (46%), tímaritum 6%, nýsigögnum um 15% (2%) og kiljum um 9% (10%). Tölur í svigum eru % safnkosts (sbr. súlurit 2). Útlán á íbúa eru 10.24 einingar og hvert gagn er að jafnaði lánað um 2.84 sinnum á ári (turnover rate). Starfslið Við safnið starfar einn bókasafnsfræðingur, tveir „bókasafnstæknar" (library technicians) og tveir ófag- lærðir aðstoðarmenn (library aids), auk fjölda sjálfboða- liða. Til skamms tíma voru forstöðumenn safnsins banda- rískir borgarar en vegna erfiðleika við að fá fagfólk með tilskilda menntun (Master of Library and Information Science) til starfans var árið 1984 leitað á íslenskan mark- að. Síðan þá hefur greinarhöfundur veitt safninu forstöðu. Barnastarf Ein mest notaða deild safnsins er barnadeildin. Mark- visst barnastarf ýtir hér undir. Sögustundir eru tvisvar í viku og er leik- og forskólabörnum þá gjarnan boðið. Sérstakar stundir eru skipulagðar í kringum Hrekkja- vöku, Þakkargjörðardaginn, barnabókaviku, páska ogjól. Síðastliðið ár komu um 150 börn í jólasögustund. Bóka- safnið stendur árlega fyrir sérstakri 7-8 vikna sumar- lestrardagskrá (summer reading program) fyrir 3-9 ára börn. Reynt er að sameina lestur og leik með það að aðalmarkmiði að gera börnunum kleift að halda lestrar- Margs konar viðburðir eru í safninu í tengslum við Hrekkjavöku, Þakkargjörðardag, jól og páska. Hér er verið að „slá til riddara' ötulan saíngest.
Beinir tenglar