Bókasafnið

						til barnanna og vinsældir þeirra rísa hátt en ekki endilega

lengi. Bók Þorgríms Þráinssonar Með fiðring í tánum sem

var með söluhæstu barnabókum árið 1989 þegar hún kom

út er aðeins með 3 lesendur í könnuninni 1991.

Tafla8.

Hlutfall nýrra bóka innan einstakra bókaflokka

	1968	1979	1985	1991

	%	%	%	%

Leynilögreglusögur	33	12	11	20

Unglingasögur	58	67	63	54

Astarsögur	25	21	10	18

Spennusögur	22	40	20	24

Allir flokkar	26	29	27	33

Athugasemdir:  Til að gera töfluna læsilegri voru aukastafir felldir niður

samkv. eftirfarandi reglum:

Ekkert svar : - ; minna en hálfur :  0 ; hálfur til einn : 1.

Lokaorð

Ef dregnar eru saman meginniðurstöður um þróun í

bókavali 10 til 15 ára barna þá er ljóst að miklar breyting-

ar hafa orðið á þeim tæpa aldarfjórðungi sem kannanirnar

spanna. Það er ekki aðeins að börn lesi minna heldur lesa

þau ekki um sömu hlutina. Það er í sjálfu sér ekki óeðlilegt

því margt hefur breyst á tuttugu og þrem árum. Það er

margt sem kallar á athygli barna og unglinga í dag sem ekki

var til staðar fyrir 20 árum. Það er ekki þar með ekki sagt

að sú fjölbreytni skili sér í bókavali þeirra sem sést best á því

hvað einstakir titlar ná miklum vinsældum í síðari könnun-

unum. f könnuninni 1991 er bókin Tár, bros ogtakkaskór

nefnd af tæplega 7% barna sem voru fleiri rilnefhingar en

6 vinsælustu titlarnir í könnuninni 1968 fengu til samans.

Líklegasta skýringin á þessari þróun er máttur auglýsinga

og markaðssókn unglingabóka og í því sambandi má benda

á að kringum 60% þeirra unglingabóka sem börnin nefna

eru innan við árs gamlar en að meðaltali voru um 1/3 hluti

bókanna sem nefndar voru innan við árs gamlar. Aukinn

lestur unglingabóka hefur einnig í för með sér að bækur

eftir íslenska höfunda eru vaxandi hluti af þeim bókum

sem nefndar eru. Bækur sem falla undir t.d. leynilögreglu-

sögur eru að meiri hluta þýddar.

Nokkur munur er á milli kynja í bókavali. Hvað varðar

vinsælustu bókaflokkana þá lesa bæði kynin þá. Fleiri

drengir en stúlkur nefna leynilögreglusögur, en það snýst

við hvað varðar unglingasögur. Drengir nefna þær í miklu

Hitaveita Reykjavíkur

Grensásvegi 1

Látið ekki óbætanleg menningarverðmœti

verða eldinum að bráð.

Brunamálastofnun ríkisins

minna mæli. Kemur þetta fram í öllum könnunum. Stúlk-

ur eru einar um að lesa ástarsögur og telpnasögur og dreng-

ir eru í miklum meirihluta hvað varðar lífsreynslusögur og

spennusögur fyrir fullorðna. I sambandi við þessa skiptingu

má velta fyrir sér hugmyndum um mismunandi hugar-

heim drengja og stúlkna og hvort kynin leiti í bókum eftir

staðfestingu á kynhlutverki sínu.

HEIMILDIR:

Ashley, L.F. 1972. Children'sReadingandthe 1970's. Toronto : McClel-

land and Stevart Limited.

Auður Guðjónsdóttir, Kristín Jónsdóttir og Þuríður Jóhannsdóttir. 1978.

Athugun d þýddum bamabókum   1971-1975.   [BA-ritgerð:  Háskóli

Islands].

Ása S. Þórðardóttir. 1993. Bókaval barna 1968-1991 : svör bama i jjöl-

mWlakönnunum 1968,  1979,  1985 og 1991. [BA-ritgerð: Háskóli

Islands].

Elley, Warwick B. og Tolley, Cyril W. 1972. Children 's reading interests:

a Wellington survey. Trentham : New Zealand councilfor educational res-

earcb.

Guðný Þ. ísleifsdóttir og Kristín Fenger. 1980. Bamabekur 1974-1976:

efnisflokkun og efnisútdráttur. [BA-ritgerð: Háskóli Islands].

Intonato, Jo Ann. 1989. An Investigation to Determine Classification of

Interests in Reading Material ofAbove Average Readers in the Fourth and

Sixth Grades. [Mastersritgerð: Kean College of New Jersey].

Marshall, Margaret R.  1982. An introduction to the world of children's

books. Great Britain : Gower.

Sigrún Jóna Kristjánsdóttir. 1984. Hvað lesa börn? : kbnnun á bóklestri

barna i Borgarbókasafhi, okt.  1981-sept 1982.  [BA-ritgerð: Háskóli

íslands].

Símon Jóh. Ágústsson.  1976. Börn og b&kur. Reykjavík : Bókaútgáfa

Menningarsjóðs.

Yearbook ofNordic Statistics 1992. 1992. Stockholm : Nordic Council of

Ministers and the Nordic Statistical Secretariat.

Þorbjörn Broddason.  1992. Minnkandi bókhneigð ungmenna. Skíma.

15(3):37-42.

SUMMARY

Children 's book selection

Based on a BA-thesis at the University of Iceland (Háskóli Islands)

from spring 1993, which was built on primary sources from a sample re-

search by Thorbjörn Broddason, associate professor at the Univefsity of

Iceland, on childrens (10-15 years) spare time, especially the use of the

mass media. The author makes in dept study on the research question:

„What is the title of the last book you read, or may be reading right now?"

The aim of the study is to classify the mentioned books by subject and to

analyze if there is a difference in subject selection by age group. The books

mentioned in the research are divided into 21 defined subject classes. The

findings are shown in 8 tables, which the author analyses thoroughly. The

main findings reveal that children's reading interests have changed a great

deal through the period covered in the study (1968-1991). They read less

and the subjects have changed as well: have become more homogenous.

The authot's explanations are e.g. book marketing by advertising. There

are also considerable differences in subject selection by sex group.

VISA

VISA ISLAND

GREIÐSLUMIÐLUN HF.

B

LANDSVIRKJUN

8   Bókasafnið 18. árg. 1994

.