Bókasafnið

						Arnheiður Eggertsdóttir skólasafnskennari, Borgarhólsskóla á Húsavík

Skólasafn Borgarhólsskóla

á Húsavík

Hér á eftir mun ég greina frá fyrstu árum safnsins, hús-

næði þess nú og aðstöðu, safnkosti, útlánum og sam-

starfi við önnur söfn. Þá mun ég segja nokkuð frá því starfi

sem þar fer fram.

Haustið 1976 var upphafsár reglulegs starfs á skólasafni

við Barnaskóla Húsavíkur. Áður hafði verið unnið að frá-

gangi bóka sem til voru í skólanum, að miklu leyti í sjálf-

boðavinnu áhugasamra kennara. Fyrstu árin hafði kennari

nokkra tíma á viku til að sjá um útlán og koma af stað verk-

efnagerð á safninu auk innkaupa og frágangs bóka. Á þeim

árum sköpuðust ýmsar hefðir sem haldist hafa síðan. Vil ég

í því sambandi nefna sjálfsafgreiðslu nemenda þegar þau fá

lánaða bók og að á safninu eru ýmis konar verkefni og við-

fangsefni sem nemendur geta notað að eigin frumkvæði.

Með árunum var aukinn sá tími sem kennari fékk til

kennslu og annarra starfa á skólasafninu og síðastliðin

fimm ár hefur kennari safnsins eingöngu starfað þar. Alla

tíð hefur verið reynt að bjóða nemendum frjálsan aðgang

að safninu eftir því sem hægt hefur verið vegna kennslu

þar.

Nýtt húsnœði

Haustið 1992 var safnið flutt í nýtt og fallegt húsnæði í

nýbyggingu við Barnaskólann, sem nú heitir Borgarhóls-

skóli. Grunnskólinn er nú allur kominn undir eina stjórn

og eitt þak með um 440 nemendur. Var því nauðsynlegt að

stækka húsakynnin. Þegar allt hefur verið byggt eins og til

stendur, er skólasafnið í tengiálmu milli eldri og nýja hluta

skólans. Safnið var teiknað með tilliti til þess starfs sem þar

á að fara fram og tel ég að vel hafi tekist til.

Húsnæði safnsins er á tveimur hæðum. Neðri hæðin er

110 fermetrar og þar er bókakosturinn því nær allur. Þar

fara útlánin fram, við skrifborð safnkennara. Verkefni/við-

fangsefni fyrir nemendur eru þar ásamt geymsluaðstöðu

fyrir stílabækur og verkefni nemenda og þarna er líka tíma-

ritahorn, þar sem liggja frammi nýjustu tímaritin sem nem-

endur lesa. Á neðri hæð er 29 sæti við borð og gætu verið

fleiri. Efri hæðin sem tengist þeirri neðri með hringstiga, er

nokkurs konar svalir, 56 fermetrar. Þar eru nú ellefu sæti

við einstaklingsborð og nokkrar tölvur fyrir nemendur,

vegna ritvinnslu. Á efri hæðinni eru geymdir eldri árgang-

ar tímarita, árbækur, tímarit sem keypt eru vegna kennsl-

unnar, rit og bæklingar sem berast skólanum og lesefni á

erlendum málum fyrir nemendur. Auk þess er þarna vísir

að safni gamalla námsbóka. Tvennar dyr eru inn á efri hæð-

ina og tengist hún skrifstofum, kennarastofu og vinnuað-

stöðu kennara mjög vel. Skólasafnið hefur síðan geymslu-

aðstöðu í kjallara.

Safnkosturinn

Bókakostur safnsins er nú um 4000 bindi, skáldritin

heldur fleirí en flokkuðu bækurnar. Skyggnuflokkar eru á

34   Bókasafnið 18. árg. 1994

safninu og talsvert safn mynda á glærum, mest dýramynd-

ir. Þá er safnað hér alls kyns myndabæklingum vegna verk-

efnagerðar nemenda. Skólinn og safnið kaupa að staðaldri

15-20 tímarit og árbækur.

Utlán

Utlán eru heimil nemendum og öðrum sem óska eftir

þeim og er safnið opið allan starfstíma skólans. Nemendur

sjá sjálfir um að skrifa á útlánskort bóka og stimpla dag-

setningu í þær eftir að þeir hafa lært það í 2. bekk. Þeir skila

síðan bókum á ákveðinn stað. Nemendur aðstoða oft við

frágang á útlánsbókum.

Samstarývið önnur söfh

Skólasafnið fær lánaðar bækur hjá safni Framhaldskól-

ans ef með þarf vegna heimildaritgerða. Einnig er Ieitað til

bókasafns Suður-Þingeyinga eftir þörfum og útlán eru þar

ókeypis til nemenda í 8.-10. bekk. Á bókasafnið er einnig

farið með nemendur til að kynna þeim það í safnfræðslu. í

Safnahúsinu á Húsavík eru fleiri söfn, meðal annars nátt-

úrugripasafn, þar sem unnin eru verkefni um fugla og

þjóðháttadeild sem við stefnum á að nýta okkur líka á

markvissan hátt. Safnahúsið er nærri skólanum og mikill

áhugi fyrir samstarfí á þeim bæ.

Starfið á skólasafninu

Þá er komið að því mikilvægasta - hvernig er þessi góða

og fallega aðstaða notuð? Hér er lögð áhersla á að kennarar

geti sent nemendur á safnið til ýmissa starfa þegar hentar

og að nemendur geti komið þangað að eigin frumkvæði,

þegar þeir ráða tíma sínum sjálfir, hafa til þess Iöngun eða

þörf fyrir frið. Safnið er því opið í frímínútum.

Það kemur í ljós að þarfir nemendanna eru ákaflega mis-

munandi. Sumir vilja alltaf hafa eitthvað fyrir stafni og

nota sér óspart þau verkefni og viðfangsefni sem eru á

boðstólum. Aðrir grúska í blöðum og fræðibókum eða taka

sér bók í hönd og lesa, en sönnum lestrarhestum fer fækk-

andi. Hér í skólanum er töluvert gert til að stuðla að frjáls-

um lestri nemenda, til dæmis með því að hafa ákveðinn

tíma til þess að nemendur lesi hver fyrir sig. Tímabundið

lestrarátak í bekk er líka notað til að auka lestrarhraðann og

bætast þá alltaf einhverjir í þann hóp sem hefur uppgötvað

lestur sem góða afþreyingu.

Mörg þeirra viðfangsefna sem nemendur geta gengið að

á safninu, eru eins konar viðbót við þau verkefni sem not-

uð eru til að kenna ýmsa þætti sem kunna þarf, til að geta

nýtt sér bókasafn og það efni sem þar er að finna. Dæmi

um heiti viðfangsefna eru: Dýraverkefni, Lestrarverkefni,

Forsöguleg dýr, Ljóð-vísur, Upplýsingar um bók, Spjald-

skráræfing, Ur Nýja testamenti, Kortaverkefni, Heimsálf-

ur, Handbókaverkefni, Frá fyrri tíð, Náman. Þá eru við-

fangsefni tengd jólum, páskum sumarkomu, farfuglum,

þjóðhátíðardögum ríkja og fæðingardögum skálda. „Vísa