þó tilraunir í þá átt séu í gangi. Því má segja að mikið af því efni sem gefið er út í tímaritaformi sé falið í hillum bóka- safna og á borði útgefenda. Engin heildarskrá er til yfir útgáfur stjótnvalda, sem eru mikið til í skýrsluformi. Af ofantöldu má ljóst vera að við, bókasafnsfræðingar, eigum mikið verk óunnið við að opna skipulegan aðgang að íslenskum viðskiptaheimildum. Upplýsingaþjónusta fyrir fyrirtæki Lítíl fyrirtæki þurfa mun meiri aðstoð við upplýsingaöfl- un en stærri fyrirtæki. Ástæðan er einfaldlega sú að stærri fyrirtæki reka gjarnan eigið bókasafn og hafa bókasafns- fræðing sem tryggir streymi upplýsinga. Þau eiga því yfir- leitt ekki við teljandi vandamál að stríða á sviði upplýsinga- öflunar. Samkvæmt erlendum rannsóknum hafa lítil fyrir- tæki aftur á móti oft á tíðum ekki fjármagn, starfskraft, tíma né kunnáttu til að sinna upplýsingaþörfinni. Algeng- asta upplýsingaleið starfsmanna lítilla fyrirtækja er að leita til starfsfélaga. Könnun dr. Sigrúnar Klöru Hannesdóttur, 1989, styður þessa tilgátu hér á landi (óútgefin). Hér á landi er rúmur helmingur fyrirtækja með einn til tvo starfsmenn og tæpur fjórðungur með þrjá til tuttugu starfsmenn. Flest fyrirtæki í landinu eru því lítil og þurfa að hafa greiðan aðgang að bókasöfnum og öðrum upplýsinga- miðstöðvum. Bókasöfh - upplýsingaþjónusta - bókasafnsnet I landinu eru alls um 350 bókasöfn. Viðskiptabókasöfn eru mjög fá og í raun er ekkert þeirra ætlað almenningi sér- staklega. Þó eru nokkur söfn sem geta gefið upplýsingar innan ákveðins efnisflokks viðskiptaupplýsinga. Dæmi um slík bókasöfn opin almenningi eru: Bókasafn Alþingis, Bóksafn Hagstofu Islands og Sjávarútvegsbókasafnið. Dæmi um bókasöfn með viðskiptaupplýsingar en ein- ungis ætluð starfsmönnum viðkomandi stofnana eru: Bókasafn Iðntæknistofnunar Islands og Bókasafn Seðla- banka íslands. Þjónusta við viðskipta- og atvinnulífið þarf ekki endi- lega að vera sérsafn, heldur getur það verið ein deild, t.d. innan almenningsbókasafna, háskólabókasafna eða þjóð- bókasafna, eins og tíðkast víða erlendis. Upplýsingamiðstöðvar, þ.e. fyrirtæki og stofnanir, sem veita upplýsingar og stundum ráðgjöf gegn gjaldi eru ekki algengar hér á landi, en þó má nefna nokkrar sem hafa hasl- að sér völl. Verslunarráð Islands hefur rekið sérstaka upplýsinga- skrifstofu frá árinu 1928, sem hefur sérhæft sig í upplýs- ingamiðlun um traust eða fjárhagslega stöðu íslenskra og erlendra fyrírtækja. Á árínu 1992 bárust til að mynda túm- lega 2000 erlendar fyrirspurnir til upplýsingaskrifstofunn- ar. Útflutningsráð Islands veitir upplýsingar til íslenskra út- flytjenda. A síðasta ári varð Útflutningsráð aðili að Evrópu- upplýsingamiðstöðvunum (Euro Info Centre) á vegum Evrópubandalagsins fyrir hönd Islands. Hlutverk þessara upplýsingaskrifstofa er að aðstoða lítil og meðalstór fyrir- tæki við upplýsingaöflun og markaðssetningu innan Evr- ópubandalagsins (lítil fyrirtæki innan við 500 starfsmenn!), 211 slíkar upplýsingaskrifstofur hafa verið settar upp í að- ildarríkjum Evrópubandalagsins. Ríki utan Evrópubanda- lagsins fá ekki styrk við þetta verkefni, en fá hins vegar send gögn frá aðalstöðvunum í Brussel. Hagur Islendinga er einkum fólgin í því að fá aðgang að þessum gögnum og upplýsinganeti Evrópubandalagsins. Lokaorð I þessu erindi hefur verið farið lauslega yfir stöðu við- skiptaupplýsinga hér á landi. Erlendar upplýsingar eru ekki síður mikilvægar hér á landi þar sem við erum mjög háð al- þjóðlegum viðskiptum og þar að auki komin inn í EES samvinnuna, sem eykur enn frekar á upplýsingaþörf ís- lensks viðskiptalífs. Greinagerð um erlendar viðskiptaupp- lýsingat fyrir Island væri efni í annað erindi. Að mati höfundar er mikið verk framundan við upp- byggingu upplýsingaþjónustu fyrir viðskipta- og atvinnu- lífið á Islandi. Samkvæmt erlendri fyrirmynd er samvinna bókasafna og upplýsingamiðstöðva raunhæfur kostur til að efla og styrkja þjónustu við viðskiptalífið. I Danmörku, til að mynda var komið af stað samvinnu bókasafna og upp- lýsingamiðstöðva árið 1991 að breskri fyrirmynd. I dag eru 25 stofnanir/fyrirtæki sem vinna saman að þessu verkefni. Upplýsingaþjónusta hvers safns er skilgreind nákvæmlega og á hvaða efnissvið áhersla er lögð. Þannig mynda söfnin sterka heild með því að samnýta þjónustu og safnkost hvers og eins. Hér á landi gætu til dæmis stærstu almenningsbókasófn- in komið af stað skipulagðti samvinnu að upplýsingaþjón- ustu fyrir viðskipta- og atvinnulífið. Að þessu neti gætu einnig ýmis sérfræðibókasöfn og upplýsingamiðstöðvar staðið, t.d. Iðntæknistofnun, Seðlabanki íslands, Hagstofa íslands og Útflutningsráð íslands. Flestar stofnanir eru tölvuvæddar þannig að samskipti gætu farið fram með tölvupósti. Þannig ætti landfræðileg staðsetning ekki að skipta máli. HEIMILDIR: Gunnhildur Manfreðsdóttir. 1993. Business information for Iceland : problems relating to source material and information services. Aberyswyth : University of Wales; Reykjavík : dreifing Lindin hf. SUMMARY The business world - information sources and services Lecture based on a master thesis from the University of Wales in 1993, held on the 20th anniversary conference of the Association of Professional Librarians (Félag bókasafnsfrædinga) on Nov. 11, 1993. Points out the increasing importance of information for the business world within the last decades. Defines and depicts business information. The different users groups are listed and their needs for information outlined: their main common feature being the need for up to date information. Various forms of business information sources are characterized and the advant- ages of on-line searching listed. Divides business information into five subject areas, each of which is dealt with. The situation in Iceland concerning business information sources is descríbed, the problems discussed and stated that there is a lack of secondary sources, such as a general bibliography of current periodicals and a special bibliography on government documents. Information services to different sizes of companies is dealt with and reported that most business enterprises in the country are small ones and therefore they need access to information centres. The situation in Iceland in the field of business libraries is delineated and stated that there are a few special libraries with business in- formation but no library in the field is accessible for the general public. Concludes by stressing the importance of an effective business in- formation service and gives suggestions for developing such services in Iceland e.g. with cooperation among libraries and information services. 52 Rókasafnið 18. árg. 1994
Beinir tenglar