Bókasafnið

						Grace Paley

Langanir

Ég sá fyrrverandi eiginmann minn úti á götu. Ég sat

á tröppum nýja bókasafnsins.

- Halló, líf mitt og yndi, sagði ég. Við höfðum verið

gift í tuttugu og sjö ár svo mér fannst ég hafa fullan

rétt.

- Ha? Hvaða líf? Ekki mitt líf, sagði hann.

- AJlt í lagi, sagði ég. Eg rífst ekki þegar það er von-

laust að ná árangri. Ég stóð upp og fór inn í bókasafnið

til að athuga hvað ég skuldaði mikið.

Bókavörðurinn sagði, þú skuldar þrjátíu og tvo

dollara og skuldin er átján ára gömul. Ég neitaði því

ekki. Ég geri mér ekki grein fyrir því hvernig tíminn

líður. Eg hafði verið með þessar bækur. Það hafði oft

hvarflað að mér að skila þeim. Bókasafnið er aðeins

steinsnar í burtu.

Fyrrverandi eiginmaður minn elti mig að afgreiðslu-

borðinu. Hann greip frammí fyrir bókaverðinum sem

var ekki búin að ljúka máli sínu. - Þegar ég hugsa til

baka, sagði hann, finnst mér að hjónaband okkar hafi

fyrst og fremst farið út um þúfur vegna þess að þú

vildir aldrei bjóða Bertramhjónunum í mat.

- Það getur vel verið, sagði ég, - en ef þú manst þá

var pabbi í fyrsta lagi veikur þetta kvöld, svo fæddust

börnin og ég fór að fara á þessa fundi á

þriðjudagskvöldum og svo hófst stríðið. Og þá var eins

og við þekktum þau ekki lengur. En þú hefur rétt fyrir

þér. Eg hefði átt að bjóða þeim í mat.

Eg rétti bókaverðinum ávísun uppá þrjátíu og tvo

dollara. Ég var undireins aftur orðin manneskja sem

hægt var að treysta, fortíð mín var gleymd og grafin, í

hennar augum hafði ég nú hreinan skjöld ólíkt því sem

tíðkast hjá öðrum ríkis- og bæjaryfirvöldum.

Eg tók sömu tvær bækurnar eftir Edith Wharton í

lán sem ég hafði skilað rétt í þessu, af því að það var

svo langt síðan ég hafði lesið þær og þær eiga mun

betur við núna. Það voru Hús hlátursins og Börnin sem

fjallar um hvernig lífið í New York í Bandaríkjunum

breyttist á tuttugu og sjö árum fyrir fimmtíu árum.

-  Eg á samt góðar minningar frá morgunverðar-

stundunum, sagði fyrrverandi eiginmaður minn. Ég

var hissa. Við fengum okkur aldrei annað en kafri. Svo

mundi ég að það hafði verið gat á veggnum inní

eldhússkápnum og sást inní næstu íbúð. Þeim megin

fengu þau sér alltaf reyktar sykurmaríneraðar

flesklengjur. Þess vegna fannst okkur alltaf eitthvað

mikilfenglegt við morgunverðinn, en við tróðum ekki

í okkur og urðum silaleg.

- Þetta var þegar við vorum fátæk, sagði ég.

- Vorum við nokkurn tíma rík? spurði hann.

- Ja, tíminn leið, ábyrgðin varð meiri, en við liðum

aldrei skort. Þú hugsaðir vel um fjármálin, minnti ég

hann á. Börnin voru mánuð í sumarbúðum á hverju

sumri, áttu góða stakka, svefnpoka og stígvél alveg eins

og öll hin börnin. Þau voru vel klædd. Á veturna var

hlýtt í íbúðinni, við áttum fallega rauða púða og margt

annað.

-  Mig langaði alltaf í seglbát, sagði hann. Þig

langaði aldrei í neitt.

- Vertu ekki bitur, sagði ég. Það er aldrei of seint.

-  Nei, sagði hann mjög bitur. Kannski fæ ég mér

seglbát. Reyndar er ég búinn að borga inná átján feta

skonnortu. Mér hefur gengið vel í ár og enn betri tímar

eru í vændum. En það er orðið of seint fyrir þig. Þig

mun aldrei langa í neitt.

Öll árin tuttugu og sjö hafði hann haft lag á að gera

hárfínar athugasemdir sem fikruðu sig eins og barki

pípulagningarmanns inn um eyrað mitt og niður eftir

hálsinum, hálfa leið að hjartanu. Síðan hvarf hann og

skildi mig eftir þar sem ég náði varla andanum fyrir

tækjum og tólum. Ég á við að ég settist aftur á tröppur

bókasafnsins og hann fór sína leið.

Eg fletti í Húsi hlátursins en náði ekki að festa

hugann við hana. Mér fannst ég hafa verið borin

alvarlegum sökum. Það er satt að ég bið ekki um margt

og þarfnast lítils. En það er samt ýmislegt sem mig

langar í. Mig langar t.d. að vera öðruvísi manneskja.

Mig langar til að vera konan sem skilar þessum

tveimur bókum eftir tvær vikur. Eg vil vera gagnlegi

borgarinn sem breytir skólakerfinu og ávarpar

Aætlunarnefndina um vandamál okkar ástkæru borgar.

Og ég hafði lofað börnunum að binda enda á stríðið

áður en þau yrðu fullorðin.

Ég vildi hafa verið gift einum manni alla ævi,

annaðhvort fyrrverandi manni mínum eða núverandi.

Báðir eru þeir nógu traustir til að duga mér ævilangt,

sem er þegar allt kemur til alls ekki svo langur tími.

Báðir höfðu til að bera óendanlega kosti og rökfestu

sem myndu endast heila lffstíð og meir en það.

I morgun horfði ég út um gluggann og virti fyrir

mér götuna dálitla stund. Þá sá ég að garðahlynurinn,

sem borgaryfirvöld höfðu látið gróðursetja nokkrum

árum áður en börnin fæddust, hafði einmitt þennan

dag náð fullum blóma.

Jæja! ég ákvað að skila bókunum tveimur á

bókasafnið. Það sannar að þegar einhver eða eitthvað

ýtir við mér eða gerir úttekt á mér þá get ég gert

viðeigandi ráðstafanir, þó að ég sé betur þekkt fyrir

vinsamlegar athugasemdir.

Aslaug Agnarsdóttir þýddi.

Um höfundinn:

Grace Paley er fædd árið 1922 og býr í New York. Hana

þekkja flestir sem höfund smásagna, en hún hefur einnig

samið ljóð og fengist við ritstjórn. Þekktustu Ijóðabækur

hennar heita The Little Disturbances ofMan og Enormous

Changes at the Last Minute.

Bókasafrið 19. árg. 1995    13