Bókasafnið

						orðið raunin. Reynslan hefur sýnt að þessi skipting milli

þjónustu og tæknilegrar vinnu skilar þeim árangri að notend-

ur fá betri og skilvirkari þjónustu, hvort sem þeir eru í Osló,

annars staðar í Noregi eða úti í heimi.

Þjóðbókadeildin í Mo í Rana (Nasjonalbibliotekavdelinga:

NBR) var stofnuð í apríl 1989 og fyrstu 45 starfsmennirnir

hófu störf í október sama ár. I ársskýrslu 1993 kemur fram

að stöður eru 165 alls ef allar tegundir af ráðningum eru tald-

ar. Af þessum stöðum eru 130 fastar. Starfsfólkið er að 53%

konur og 47% karlmenn, og langflestir starfsmannanna eru

sérfræðingar á hinum ýmsum sviðum. Talsverður fjöldi starfs-

manna kemur frá svæðinu í kring en margir eru aðfiuttir.

Imyndin sem safnið vill hafa er að það sé skemmtilegt að

safna menningararfi. Þetta gefur það til kynna með líflegu

útliti á blöðum, bæklingum og ársskýrslum.

Áberandi er þegar safnið er skoðað hversu vel er búið að

starfsfólkinu. Allar vinnustöðvar eru hlýlegar og þægilegar,

jafnvel þó um herbergi fullt af tæknibúnaði sé að ræða.

Hvergi sést drasl né óreiða og hver deild hefur sinn eigin

kaffikrók en auk þess er mötuneyti á staðnum. Starfsmenn

nefndu engar tölur um laun sín en gáfu í skyn að launin væru

góð. Starfsmannafélag safnsins, ásamt Ranadagblaðinu á og

rekur barnaheimilið Smátröll (Smátroll) fyrir börn á aldrin-

um 0-7 ára.

Hlutverk þjóðbókadeildarinnar er að varðveita og veita að-

gang að öllum gögnum sama í hvaða formi þau eru. Mark-

miðin eru háleit og snúast fyrst og fremst um varðveislu.

Menningarhlutverkið er hæst skrifað og öllu efni sem tilheyr-

ir menningararfi Norðmanna og Sama er safnað hvort sem

er í formi rita, hljóðrita, Ijósmynda, kvikmynda eða öðru

formi.

Norðmenn eru búnir að skapa sér háþróað og tæknivætt

þjóðbóksafn sem getur miðlað af reynslu sinni til annarra.

Reglulega eru haldnar ráðstefnur á vegum safnsins í Mo í

Rana og er öll aðstaða í bænum fyrir ráðstefnuhald mjög góð.

Safnið er svo sérstakt að það eitt tryggir áhuga fólks víðsveg-

ar í heiminum til að koma á ráðstefnu í Mo.

Til þess að sinna hlutverki sínu sem best er safninu skipt

upp í fimm deildir auk stjórnsýslu, sem hver hefur sitt af-

markaða verksvið en jafnframt vel skilgreinda samvinnu með

sér.

Silfurbergið

Fyrsta spurning okkar til starfsmanna var: „hvenær fáum

við að fara í fjallið" og annar bókavörður ekki af íslensku bergi

brotinn sagðist leggjast í gólfið, öskra, sparka og æpa ef hann

fengi ekki að fara í fjallið, því til þess hefði hann komið.

Oryggisgeymslan í annarri hvelfingu fjallsins hefur þvílíkt

iUl 11

Öryggiseintök tilbúin til aðflytja ífjallið.

I bókageymslunni íjjallinu. Ljósm.: Sigr. Lára Guðm.

seiðmagn á bókaverði að þeir eru tilbúnir að leggja á sig lang-

ferð til þess eins að berja dýrðina augum. Þangað fá ekki all-

ir að koma. Það að hafa komið í fjallið er því í litlu hjarta

bókavarðarins á við að hafa farið í pílagrímsför til Róms.

Norðmenn hafa valið öruggasta, besta og hagkvæmasta kost-

inn til að varðveita menningararfinn. Byggingin var dýr en

rekstur hennar er ódýr, vegna náttúrlegra skilyrða þarf Iitla

orku í að hita hana eða kæla. Auk þess er staðsetningin ör-

ugg fyrir náttúruhamförum og jafnvel kjarnorkuvopnum.

Starfsmenn safnsins hafa gefið öryggisgeymslunni nafnið

„Solvberget".

Fyrir hellismunnanum eru læstar stáldyr og leiðin þaðan

að þykkum eldvarnardyrum er 30 metra löng. Kvöldið sem

við komumst í fjallið var sérstök hátíð og þess vegna voru

göngin upplýst með fjölda kerta. Þegar inn í húsið er komið

er ekkert sem minnir á að menn hafi gengið í björg þrátt fyr-

ir að yfir sé 90 metra þykkt berg, heldur er þetta fullkomin

vistleg bókageymsla með þéttiskápum á fjórum hæðum. Hver

hæð er hólfuð niður og um leið og hvert hólf er orðið fullt

af gögnum er því lokað til frekara öryggis. I bókageymslunni

eru 40 km af hillum. Búið er að skipuleggja byggingu næstu

geymslu í hinni hvelfingunni áður en hin fyllist. Sú geymsla

verður byggð þegar búið er að sprengja þriðju hvelfinguna.

Mikil áhersla er lögð á forvörslu. Markmiðið er að stöðva

niðurbrot efnis til þess að með bjartsýnustu vonum sé hægt

að varðveita það í heila öld. Ekki er þó nægjanleg vitneska til

um bestu geymsluskilyrði og þar kemur rannsóknastofa

margmiðlunarversins inn í málið. Gagnasöfnun og rannsókn-

ir eru stundaðar og m.a. haft stöðugt eftirlit með andrúms-

lofti í bókageymslunum með flóknum örsmáum skynjurum.

Bókasafnið 19. árg. 1995   23