Mynd 3. Bókasöfn sem oftast voru nefnd í könnun um millisafnalán innanlands 45 40 35 30 25 20 15 10 | r m i 11 li i ddd o i 11—11 11 ir~ii 11—11 11—11—11 i Tekið skyldi mið af marsmánuði 1994 við útfyllingu þessarra liða spurningarinnar. Mörg safnanna svöruðu ekki þessari spurningu eða misskildu hana. Eru því niðurstöðurnar úr þeim ónothæfar. Þá var spurt um beiðnir um millisamalán sem bókasöfnin senda til annarra safna innanlands. Þær voru 5.675. Rannsóknabókasöfnin sendu 5.420 beiðnir, en fram- haldsskólasöfnin 255, tæplega 5%. Framhaldsskólasöfnin eru fremur lánþegar en Iánveitendur. Það er eðlilegt þar sem þau þurfa oft að útvega notendum fræðilegt efni úr ritum sem ekki er ástæða fyrir þau að kaupa. Af 5.675 tókst að uppfylla 5.450 beiðnir um millisafnalán, um 96%. Reynt var að fá upplýsingar um hversu fljótt bókasöfnin fengu beiðnir sínar uppfylltar, en hér fór á sömu leið og þegar spurt var um hversu lengi söfn væru að uppfylla millisafnalánabeiðnir. Spurningin var í mörgum tilvikum misskilin og svörin því ónothæf. Aðferðir sem notaðar eru til þess að senda beiðnir um millisafnalán innanlands eru í langflestum tilvikum, sími, póstur og bréfasími. Lítið er um að notaður sé tölvupóstur eða boðsendingar. I desembermánuði 1994 tók Bókhlaðan upp þá þjónustu að bjóða notendum sínum að fylla út beiðn- ir um millisafnalán í Gegni og fróðlegt verður að sjá hvernig notendur taka þeirri nýjung. Misrœmi á innkomnum og útsendum beiðnum um millisafnalán Hópurinn rak sig á að nokkuð er á reiki hvernig talningu beiðna um millisafnalán og afgreiðslu þeirra er háttað. Það kom fram í óeðlilegum mun á fjölda útsendra og innkom- inna millisafnalánabeiðna. Leita varð eftir skýringum og leið- réttingum hjá nokkrum söfnum til þess fá þessar tölur til þess að stemma. Fyrir næstu könnun á millisafnalánum þarf að semja ákveðnar leiðbeiningar um hvernig telja skuli beiðnir um millisafnalán. Helstu viðskiptasöfn Háskólabókasafn hefur verið miðstöð millisafnalána hér á landi og hefur yfirburðastöðu í millisafnalánunum. Það er langoftast nefnt sem það safn sem flestar beiðnir um milli- safnalán koma til og frá. Næst koma Hafrannsóknastofnun og bókasafn Landsspítalans. Millisafnalán til ogfrá útlöndum Spurningar um millisafnalán til og frá útlöndum voru þær sömu og um millisafnalán innanlands. Einungis var önnur tímaviðmiðun þegar spurt var um afgreiðslutíma millisafna- lána. I töflu 5 sést munurinn á hve mikið efni er fengið að láni frá bókasöfnum erlendis og hversu mikið er lánað til safna í útlöndum. Islensk bókasöfn fengu 1.358 beiðnir um millisafnalán frá útlöndum, þar af komu einungis 6 til framhaldsskólasafnanna. I 136 tilvikum var beðið um frumrit en annars var beðið um afrit. Alls tókst að uppfylla 1.214 beiðnir, 89%. íslensk rann- sóknabókasöfn sendu frá sér 11.626 beiðnir um millisafnalán til erlendra bókasafna. Framhaldsskólasöfnin sendu engar beiðnir til útlanda. Beðið var um 1.641 frumrit, en annars um afrit. Af þessum 11.626 millisafnalánabeiðnum voru 11.375 beiðnir uppfylltar, 98%. Spurt var hvernig beiðnir um milli- safnalán eru sendar. Flestar eru sendar með pósti, en einnig margar í bréfasíma. Beinlínusamband, tölvupóstur og Ariel voru einnig nefnd. Ariel er kerfi til að senda ljósrit milli not- enda á Interneti. Tæknin byggist á tölvu, skanna og prentara en auk þess þarf að hafa sérstakt sendingar/móttökunúmer, svokallað IP-númer. Ariel sameinar kosti símbréfs hvað hraða varðar og gæði ljósrita, en þeir sem senda efni milli sín á þenn- an hátt verði báðir að hafa þennan sérstaka búnað. Sími virð- Tafla 5. Fjöldi beiðna um millisafnalán til og frá údöndum og afgreiðsla þeirra Rannsókna- Framhalds- bókasöfn skólasöfn Samtals (42) (12) (54) Mótteknar beiðnir 1.352 6 1.358 Beiðnir um frumrit 136 - 136 Beiðnir um afrir 1.052 6 1.058 Uppfylitar beiðnir 1.213 1 1.214 Útsendar beiðnir 11.626 _ 11.626 Beiðnir um frumgögn 1.641 - 1.641 Beiðnir um afrit 8.361 - 8.361 Uppfylltar beiðnir 11.375 - 11.375 Tafla 6. Notkun tækja við sendingu beiðna um millisafnalán til og frá údöndum Rannsókna- Framhalds- bókasöfn skólasöfn Samtals (42) (12) (54) Póstsendingar 31 - 31 Bréfasími 25 - 25 Tölvur 9 - 9 Tölvupóstur 3 — 3 Bókasafhið 19. drg. 1995 39
Beinir tenglar