Bókasafnið

						Niðurstöður

LIBIS-netið hefur gegnt veigamiklu hlutverki í uppbygg-

ingu safnkosts LIBIS-bókasafnanna. Það er þriðja mikilvæg-

asta hjálpargagnið við val nýrra aðfanga og ætla má að 86.5%

þeirra bókasafna sem tóku þátt í könnuninni noti það við val

aðfanga.

Tæp 73% þeirra bókasafna sem svöruðu spurningu um

fyrirhuguð not á netinu, við val, hugðust nota það til að velja

annað en þegar hafði verið valið á hinum LIBIS-söfnunum

og 34.5% til að afla efnis sem ekki var fyrsti valkostur ef það

efni vantaði í LIBIS-söfnin.

Niðurstöður sryðja því tilgátuna um aukinn fjölbreytileika

safnkosts nettengdra bókasafna án þess að formleg samvinna

komi til. Val safnefnis LIBIS-bókasafnanna hefur þróast á

þann veg að valið er til sameiginlegra nota án þess að um

formlega samvinnu sé að ræða.

Ennfremur má ætla það af niðurstöðum að í löndum eins

og Belgíu þar sem aldagömul og rótgróin hefð er fyrir ein-

staklingshyggju og mikil virðing borin fyrir frelsi einstaklings-

ins (Borm, J. Van, 1991, s. 5) sé e.t.v. ráðlegra að stofna til ó-

formlegrar samvinnu um uppbyggingu safnkosts og nota við

það sameiginlegar vinnureglur en hafa samvinnuna formlega,

þar sem tæp 63% svarenda töldu sálfræðileg vandkvæði á

formlegri samvinnu enda þótt tæp 70% þeirra teldu hana

æskilega.

Hugsanlegt er að með óformlegri samvinnu megi ná næst-

um því jafnmiklum árangri og með formlegri samvinnu, án

þeirrar fyrirhafnar í vinnu og tilkosmaði sem formlegri sam-

vinnu fylgir. Frekari rannsókna á notkun LIBIS-netsins við

sameiginlega uppbyggingu safnkosts er þörf tíl þess að hægt

sé að segja nánar til um hvers er að vænta af óformlegri sam-

vinnu við uppbyggingu safnkosts nettengdra bókasafna. Ef

sú tilgáta að með óformlegri samvinnu megi ná næstum því

jafnmiklum árangri og með formlegri samvinnu kemur það

notendum bókasafna, sem haga samvinnu sinni um upp-

byggingu safnkosts á þann hátt til góða vegna þess að starfs-

fólk hefur þá meiri tíma, en það hefði með formlegri sam-

vinnu, til að sinna annarri þjónustu við safngesti samhliða

því að safngestir hafa aðgang að fjölbreyttari safnkosti en ef

engin samvinna væri um uppbyggingu safnkosts.

Notagildi

Niðurstöður þessar nýtast við skipulag á samvinnu um

uppbyggingu safnkosts, m.a. hér á landi. Enda þótt sam-

skrárnar í Gegni og DOBIS/LIBIS séu aðeins vísir að sam-

skrá á borð við LIBIS-samskrána eru aðstæður hér um margt

svipaðar og í Belgíu:

•    Ekkert heildarskipulag og/eða heildarsamstarfssamningur

er til um uppbyggingu safnkosts íslenskra bókasafna.

•    Flest stærri bókasöfn hér á landi eru staðsett nálægt hvert

öðru á tiltölulega litlu svæði.

•    Hefð hefur skapast um að veita, þeim sem á þurfa að

halda, afnot af safnefni enda þótt þeir tilheyri ekki strangt

tekið notendahóp safns.

Ohætt er að fullyrða að meðal Islendinga er einstaklings-

hyggjan einnig sterk og mikil virðing borin fyrir frelsi ein-

staklingsins. Sennilegt er því að íslenskir bókaverðir séu ekk-

ert frekar reiðubúnir, en belgískir starfsbræður þeirra til að

taka þátt í formlegu samstarfi um uppbyggingu safnkosts,

sem felur það í sér að bókasafnið verður að einhverju leyti að

af sala sér sjálfsákvörðunarrétti við val aðfanga og þess efnis

sem varðveita á í viðkomandi bókasafni.

HEIMILDIR:

Borm, J. Van. 1991. State ofthe art oftbe application ofnew information

technologies in libraries and their impact on lihrary functions: a reassess-

ment. With the assistance of K. Clare, M. Storms and H.D.L.Vervliet.

Antwerpen : s.n. (LIB-2/7-update (Belgium). A report prepated under a

study contract between the European Economic Community, Direct-

orate-General XIII B and the University of Antwerpen (UIA)(.

Dougherty, Richard M. 1978. The impact of networking on library mana-

gement. College and research libraries, 39 (1) January: 15-19.

Ferguson, Anthony W, Joan Grant and Joel S. Rutstein. 1988. The RLG

Conspectus : its uses and benefits. College & research libraries. 49(3) May:

197-206.

Hildreth, Chatles. 1987. Library networking in North America in the

1980's. Part 1, the dreams, the realities. The electronic library, 5(4, Aug-

ust): 222 -228.

LIBIS jaarstatistiek catalogisering 1993. 1994. LIBIS-Net nieuwsbrief:

nieuwsbrief voorgebruiker van hetLIBIS-Net, 5(1, maart): 16.

LIBIS-Net. 1994. Leuven : K.U. Leuven, Centrale Bibliotheek. 17 in-

formationsheets distributed in January.

State ofthe art ofthe application ofnew information technologies in libraries

and their impact on library functions in Belgium. cl988. Prepared by Uni-

versitaire Instelling Antwerp Belgium. Luxembourg : Commission of the

European Communities. Final report. Project code LIB-2/7.

Structuur van het LIBIS-Net. 1990. LIBIS-Net nieuwsbrief: nieuwsbriefvoor

gebruikers van het LIBIS-Net, 1(1, maart): 1-3

Aðrar heimildir:

Töluleg yfirlit um LIBIS-netið, á The LIBIS-Sectetariat að KUL hefur skráð

mest.

Regent, Alberic. The beginnings of LIBIS-Net. (Óútgefið).

Viðtöl við:

Alberic Regent, kerfisbókavörð í Leuven í apríl og maí 1994.

Jan Braeckman, fotstöðumann bókasafns félagsvísindadeildar við Kaþólska

háskólann í Leuven í apríl og maí 1994.

Marcel De Smedt forstöðumann bókasafns heimspekideildar við Kaþólska

Háskólann í Leuven í apríl 1994.

J. Peeters forstöðumann útlánadeildat Bókasafns Kaþólska Háskólans í Leu-

ven í apríl 1994.

SUMMARY

The use ofLIBIS-Net in collection development

Introduction with a brief outline of library automation. Reports on a

survey on the effect of netwotking and access to electronic information on

collection development, which was carried out on the library network

LIBIS-Net in Belgium. The purpose of the survey is to find out what hap-

pens in an environment where there are excellent facilities for cooperative

collection development, such as online access to a union catalog through a

common nerwotk, without there being an overall formal plan to base the

cooperation on with guidelines and rules on how the cooperation is to be

carried out. The hypothesis being that access to a union catalog does affect

collection development in such a way that thete will be less overlap between

the individual collections than if these collections had been developed in

isolation. Thetefore the combined collections of the participating libraries

will, over time, become richer in library matetial than if they had been devel-

oped in isolation, without the network access to the union catalog. The find-

ings of the survey support the hypothesis. LIBIS-Net has played an impor-

tant role in collection development in the LIBIS-Net libraries. It is the third

most important source for selection of new acquisitions, 86.5% of the

libraries taking part in the survey did plan to or now use LIBIS-Net as a

selection tool. Almost 73% of the libraries answering the question on

planned use of LIBIS-Net for selection purposes planned to use it to select

items different from those already acquired by the other LIBIS-Net libraties

and 34.5% to acquire items which wouldn't be their first choice should those

items be missing in the LIBIS-Net libtaries. Therefore the collections are

bound to be richer now than they would be without access to LIBIS-Net.

Furthermore the results give reasons to suspect that informal cooperation,

facilitated by the use of common workrules or guidelines, may be more cost

effective than formal cooperation for collection development. These find-

ings are transfetable to similar situations for example the Icelandic situation.

Bókasajhið 19. árg. 1995   69