um þar sem að minnsta kosti helmingur vinnunnar ef ekki meir er sjálfboðavinna. I fjórða hópnum, þ.e.a.s. þeim sem engar upplýsingar fengust um, eru væntanlega aðilar sem ekki reka bókasafn, einnig eru þar bókasöfn sem ekki svöruðu. Tafla 1: Fjöldi stöðugilda og starfsmanna í þeim bóka- söfhum, sem tóku þátt í könnuninni, skipt niður eftir starfshópum. Tölur frá öllum bókasafnategundum. Fjöldi Fjöldi stöðu- Fjöldi Fjöidi starfs- Menntun starfshópa stöðugilda gilda í % starfsmanna manna í % Bókasafns-og upplýsingafræði 110.3 39.3 140 25.5 Annað haskólapróf 31.7 11.3 67 12.2 Háskólanámi ólokið 11.7 4.2 19 3.5 Bókavarðanám Bókafulltrúa/Bréfaskólans 20.5 7.3 35 6.4 Próf frá Kennaraskóla ísiands* 20.5 7.3 58 10.6 Ófaglærðir 85.8 30.6 190 34.6 Sjálfboðaliðar 40 7.3 Samtals: 280.5 100 549 100 Fjöldi bókasafna alls: 246 'Fólk með próf frá Kennaraháskóia ísiands telst með þeim sem hafa annað háskólapróf en í bókasafns- og upplýsingafræði. Tafla 2: Heildarfjöldi stöðugilda og starfsmanna í öllum bókasöfnum sem upplýsingar fengust um. Tölur frá öllum bókasafnategundum. Fjöldi Fjöídi stöðu- Fjöldi Fjöldí starfs- Menntun starfshópa stöðugilda gilda í % starfsmanna manna í % Bókasafns- og upplýsingafræði 113.2 33.8 145 19.1 Annað háskóiapróf 39.9 11.9 93 12.3 Háskólanámi ólokið 12 3.6 20 2.6 Bókavarðanám Bókafulltrúa/Bréfaskólans 20.5 6.1 37 4.9 Próf frá Kennaraskóla ísiands* 37.3 11.1 106 14 Ófaglærðir 112.1 33.5 263 34.7 Sjálfboðaliðar 95 12.5 Samtals: 335 100 759 100 Fjöldi bókasafna alls: 369 *Fólk með próf frá Kennaraháskóla fslands telst með þcim sem hafa annað háskólapróf en í bókasafns- og upplýsingafræði. Dreifing starfshópa efiir safhategundum og þéttleika byggðar Niðurstöður sýna að allir starfshópar, að undanskildum sjálfboðaliðum, eru fjölmennastir á höfuðborgarsvæðinu og í kaupstöðum með yfir 1000 íbúa. Sjálfboðaliðar eru hins vegar fjölmennastir í sveitum. Sjálfboðaliðar á höfuðborgar- svæðinu vinna langflestir á sjúklingabókasöfnum sjúkrahús- anna á vegum Rauða krossins. Á grunnskólasöfnum eru bókasafnsfræðingar álíka margir og fólk með annað háskólapróf en bókasafns- og upplýsinga- fræði. Þeir eru hins vegar færri en fólk með próf frá Kenn- araskóla Islands. Athygli vekur að starfsfólk með bókavarðanám Bókafull- trúa ríkisins og bréfaskólans er fjölmennast á höfuðborgar- svæðinu og í kaupstöðum með yfir 1000 íbúa, þar sem það vinnur iðulega undir stjórn bókasafnsfræðinga. En bóka- varðanámið var upphaflega sett á fót til þess að gefa bóka- vörðum í almenningsbókasöfnum sem litla eða enga sér- menntun höfðu í bókasafns- og upplýsingafræðum kost á að afla sér almennrar og hagnýtrar undirstöðumenntunar (Þóra Óskarsdóttir 1986). Sérstaklega ætlað forstóðumönnum al- menningsbókasafna úti á landi sem ekki áttu þess kost að sækja nám út fyrir sína heimabyggð. Aldur Upplýsingar fengust um aldur 659 starfsmanna. Þeim er skipað í aldursflokka miðað við 10 ára tímabil. Tæplega 60% starfsmanna er yfir fertugu. Starfsfólk almenningsbókasafna er tiltölulega elst, en starfsfólk grunnskólasafna tiltölulega yngst, að frátöldu starfsfólki framhaldsskólasafna sem að hluta til eru nemendur skólanna. Súlurit 1: Dreifing starfsmanna á aldursflokka. Starfs- menn undir 20 ára aldri eru nemendur framhaldsskóla sem vinna á bókasafni skólans með námi. 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 ¦ O Fjöldi ¦ fll m 16- 20 21- 30 31- 40 41- 50 51- 60 61- 70 71- 80 Kyn Upplýsingar fengust um kyn 688 starfsmanna. Þar af eru 531 kona sem er rúm 77% starfsmanna og 157 karlar sem eru tæp 23% starfsmanna. Aðilar sem ekki ráku bókasafn þegar könnunin var gerð Alls fengust upplýsingar um 99 aðila sem ekki ráku bóka- safn, á þeim tíma sem könnunin var gerð, enda þótt ætla hefði mátt að svo væri vegna ákvæða í lögum og/eða reglu- gerðum eða vegna augljósrar þarfar á góðri bókasafns- og upplýsingaþjónustu. 70 þessara aðila tóku þátt í könnuninni og upplýsingar um hina 29 fengust annars staðar frá. Mannaflaþörf þeirra sem hugðust setja á fót skipulagða bókasafnsþjónustu innan 5 ára og tilgreindu áætlaðan starfs- mannafjölda er tekin með í útreikningum í líkani Moore's. Aætluð skipan bókasafns- og upplýsingaþjónustu þessara aðila næstu 5 ár eftir könnunartíma var sem hér segir: 9 aðilar hyggjast setja upp skipulagt bókasafn innan 5 ára frá könnunartíma 5 hafa skipulagt bókasafn án starfsmanns á þeim tíma sem könnunin er gerð 7 aðilar nota annað bókasafn 1 aðili er að skipuleggja bókasafn á þeim tíma sem könn- unin er gerð 1 er aðili að samsteypusafni 1 bókasafn er ekki í notkun á könnunartíma 37 aðilar vita ekki hvort rekstur bókasafns verður hafinn innan 5 ára frá könnunartíma 38 aðilar ætla ekki að hefja rekstur bókasafns innan 5 ára frá könnunartíma Á könnunartíma nutu rúm 14% þessara aðila einhvers konar bókasafnsþjónustu og 9 hugðust hefja bókasafnsþjón- ustu innan 5 ára frá könnunartíma. Ef sú áætlun nær fram að ganga munu rúm 23% þeirra hafa bókasafns- og upplýs- ingaþjónustu innan 5 ára frá könnunartíma. Á hinn bóginn hugðust tæp 76% ekki hefja bókasafns- 82 Bókasafnið 19. árg. 1995
Beinir tenglar