Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Bókasafniš

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Bókasafniš

						Þórdís T. Þórarinsdóttir

Stefnumörkun í lyklun á bóka-

söfnum og upplýsinga-

miðstöðvum á íslandi

Inngangur

í lok níunda áratugar 20. aldar hófst tölvuvæöing

bókasafna hér á landi fyrir alvöru.1 Þar sem tölvu-

vædd skráning safnkosts bauð upp á miklu meiri leit-

armöguleika en voru fyrir hendi í spjaldskránum var

með hliðsjón af breyttum aðstæðum farið að huga að

lyklun gagna á íslenskum bókasöfnum með mögu-

leika tölvutækninnar í huga. í september 1990 hélt

undirrituð fyrirlestur sem nefndist íslensfe efnisorða-

sferá2 á ráðstefnu um íslenska bókfræði sem haldin

var á Akureyri. Þar var meðal annars fjallað um staðal

um heimildaskráningu, þ.e. leiðbeiningar um gerð og

þróun feerfisbundinna efnisorðasferáa á einu tungumáli,

sem flokkunarnefnd bókasafna vann þá að þýðingu á

og gefinn var út árið eftir sem ÍST 90.3 í fyrirlestrinum

var gert ráð fyrir að gefnar yrðu út leiðbeiningar um

vinnuaðferðir við gerð íslenskrar efnisorðaskrár og

ennfremur að flokkunarnefnd stýrði samantekt ís-

lenskrar efnisorðaskrár sem stuðlaði að samræm-

ingu í lyklun milli safna, auðveldaði samvinnu þeirra

og dreifingu upplýsinga í framtíðinni. Mælt var með

að gefin yrði út íslensk efnisorðskrá hið fyrsta og

þannig skapaður traustur grundvöllur „til að hægt

verði að vinna markvisst að íslenskri efnisorðaskrá

þannig að bókaverðir og bókasafnsnotendur megi

njóta hennar svo fljótt sem auðið er."4 Er skemmst frá

því að segja að ekki varð af því að flokkunarnefnd

stæði fyrir samantekt og útgáfu íslenskrar efnisorða-

skrár. Nefndin þýddi hins vegar annan staðal um

heimildaskráningu, þ.e. um aðferðir við athugun heim-

ilda, greiningu á efni þeirra og val efnisorða, sem gefinn

var út árið 19945 en eftir það hefur flokkunamefnd

bókasafna ekki verið kölluð saman.

Fyrstu aðgerðirnar til samræmingar á sviði lykl-

unar hér á landi voru að sumarið 1992 var gefin út

Kerfisbundin e/nisorðasferó (e. thesaurus) sem greinar-

höfundur tók saman ásamt Margréti Loftsdóttur.

Vinnan við skrána hófst árið 1990 með því markmiði

að bæta úr brýnni þörf fyrir staðlaða kerfisbundna

efnisorðaskrá sem einkum skapaðist við tölvuvæð-

ingu safna. Efnisorðaskráin hefur alls verið gefin út

þrisvar, 2. útgáfa kom árið 1996 og sú þriðja 2001 und-

ir titlinum Kerfisbundinn e/nisorðalyfeill jyrir bófeasöfn og

upplýsingamiðstöðuar.6 Eftir fyrstu útgáfuna gengu

fulltrúar, skráningarráð, notendafélags Fengs

(DOBIS/LIBIS) til liðs við höfunda um þróun skrár-

innar7 sem skapaði breiðari grundvöll og skipti

sköpum við þróun hennar. Markmið skráningarráðs

var að tryggja samræmi í lyklun í gagnagrunninum

Feng. Mörg bókasöfn landsins styðjast nú við Kerfis-

bundna e/nisorðalyfeilinn við lyklun safnkosts. Ennþá er

skráin sú eina sinnar tegundar sem gefin hefur verið

út og aðgengileg er hér á landi. Lykillinn er almenn

kerfisbundin efnisorðaskrá sem sérefnisorðaskrár

gætu tengst. í inngangi8 er uppbyggingu hennar og

notkun lýst og hvaða aðferðum skuli beita við að

byggja upp ný efnisorð sem falla að skránni og verður

henni ekki lýst nánar hér. Við uppbyggingu efnisorða-

lykilsins er stuðst við staðalinn /ST 90.

Nokkur söfn, sem notað hafa Gegni (LIBERTAS-

kerfið), sóttu árið 2000 um styrk til að hefja gerð

efnisorðaskrár. Veittur hefur verið 6,5 milljón króna

styrkur til verkefnisins „að samræma efnisorð í Gegni

og efnisorð í Kerfisbundnum e/nisorðalyfeli"9 sem nefnd-

ur var hér að framan. Verkefnið er farið af stað en

ekkert hefur enn þá verið gefið út eða gert aðgengi-

legt á annan hátt en stefnt er að því að efnisorða-

lykillinn verði aðgengilegur á Netinu í framtíðinni.

Nú fyrri hluta ársins 2003 verður nýi Gegnir (Aleph

500 kerfið) opnaður en það er landskerfi íslenskra

bókasafna sem leysir meðal annars gamla Gegni og

Feng af hólmi. Þar verða sameinaðar skráningarupp-

lýsingar safnanna og íslensk söfn eignast sína fyrstu

heildrænu samskrá. Fengur var bókasafnskerfi um 70

almennings- skóla- og rannsóknarbókasafna en í

gamla Gegni var, auk þess að vera heimaskrá 11

aðildarsafna,10 vísir að samskrá sem lokað var í októ-

ber 2001 þegar hætt var að taka við bókfræðilegum

upplýsingum í skrána.11 Gegnir var aðgengilegur í

gegnum Netið án gjalds og hægt var um tíma að

kaupa áskrift að Feng.

Áríðandi er að tryggja markvissar heimildaleitir í

nýja bókasafnskerfinu og samræma lyklunaraðferðir

allra aðildarsafnanna. Stefnt er að því að 3. útg. Kerfis-

BÓKASAFNIÐ 27. ÁRG. 2003

47

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84