Kristín Indriðadóttir og Þórhildur S. Siguröardóttir Lokaverkefni í Kennaraháskóla íslands Greining á heimildaskrám frá árunum 2002 og 2003 í» háskólastigi er ætlast til þess að nemendur m\ nái valdi á fræðilegum vinnubrögðum. Til j^^V þess þurfa þeir að ígrunda viðhorf sín, aga tí, Anhugsun sína og þjálfast í glímu við verðug viðfangsefni. Stefnt er að opnu og fordómalausu hugarfari og öguðum og heiðarlegum vinnubrögðum. Heimildaskrár eru ákveðinn vitnisburður um viðhorf, vinnuaðferðir og vandvirkni höfunda. Þær sýna hvar höfundur hefur leitað fanga, hvaða hugmyndaheimi hann tengir umfjöllun sína og tilvísanakerfið kemur upp um hvort heiðarlega er með farið. Á síðustu árum hefur ýmsum þótt forvitnilegt að skoða þróun þess hvemig háskólastúdentar nota vefheimildir í verkefnum sínum. Heimildaskrár eru þá gjaman greindar og skoðað hlutfall mismunandi heimilda, skráning þeirra og meðferð almennt. Eftir því sem notkun efnis á vef vex aukast áhyggjur af gæðum efnisins, mati á heimildum þykir ábótavant og þjófnaður á efni af Netinu kemst upp. Skráning heimilda er oft ónákvæm og erfitt reynist að hafa upp á þeim eða fmna aftur nokkmm mánuðum síðar. Svo virðist sem bókasafnsfræðingar hafi mikinn áhuga á þessu viðfangsefni og skrifi um það til þess að rökstyðja nauðsyn þess að kenna stúdentum miklu agaðri vinnubrögð í sambandi við upplýsingaöflun, mat á heimildum og framsetningu og frágang ritverka. Raunin er sú (Burton og Chadwick 2000) að menn greinir á um hver eigi að kenna akademískt upplýsingalæsi og rannsóknarfæmi, ritunarkennarar eða kennarar í einstökum greinum. Niðurstöður margra kannana benda til þess að það sé æskilegt að háskólakennarar og starfsfólk bókasafna taki höndum saman um leiðir til þess að auka færni stúdenta í þessum efnum (sjá t.d. Bodi 2002, Davis 2002, Herring 2001, Malone ogVideon 1997). Um hefðbundnar venjur fræðimanna við heimilda-. leit og öflun þeirra hefur ýmislegt verið skrifað (sjá t.d. yfirlit hjá Lönnqvist 1988 og rannsókn Guðrúnar Pálsdóttur 2000) en þær em að breytast eftir því sem meira efni verður aðgengilegt á vef og fræðimenn venjast þessum miðli (sjá t.d. Herring 2002). Susan Davis Herring kannaði 175 fræðilegar greinar í rafrænum tímaritum frá ámnum 1999-2000 og reyndust 16% heimildanna vera rafrænar heimildir af fjölbreyttum toga. Þetta var fyrst og fremst „grátt efni" sem áður hefur oft verið erfitt að nálgast. Þegar greinin var skrifuð (birt í júlí 2002) reyndist þó ógerlegt að finna 18% af þessum rafrænu heimildum. Davis (2002) saknaði 16% heimilda af Netinu sex mánuðum eftir að rítgerðir voru skrifaðar. Herring (2001) kannaði viðhorf háskólakennara við háskólann í Alabama til þess að nemendur þeirra notuðu heimildir af Netinu. Þótt kennararnir væm jákvæðir gagnvart Netinu sem tæki til rannsókna vildu þeir ekki að stúdentar styddust eingöngu við efni þaðan heldur kröfðust þess að þeir notuðu einnig prentaðar heimildir. Þeir höfðu áhyggjur af því að stúdentar væm ekki færir um að meta nákvæmni og áreiðanleika efnis á Netinu. Grimes og Boening (2001) könnuðu með viðtölum hvort kennarar og stúdentar við Shelton State Community College gerðu sömu gæðakröfur til heimilda sem notaðar væm í verkefnum. Stúdentar reyndust nota efni hiklaust af Netinu án þess að vera vissir um gæði þess þótt kennarar teldu sig gera meiri kröfur. Davis (2002) hefur í tvígang athugað meðferð heimilda í námsritgerðum háskólastúdenta í Comell-háskóla með sérsöku tilliti til áhrifa vefsins. Samkvæmt niðurstöðum hans fjölgaði heimildum úr tíu í þrettán (miðgildi) á ámnum 1996-2000 og sú fjölgun skýrðist eingöngu af aukinni notkun á alls kyns fjölbreyttu efni af vef og úr dagblöðum. Síðara árið (2003) var stúdentum gert að skila ritgerðum sínum á rafrænu formi. Það virtist auka líkur á að finna mætti vefheimildir á þeim slóðum sem vísað var til. Burton og Chadwick (2000) könnuðu meðal 543 háskólastúdenta í ríkisháskólanum í Oregon hvaða viðmið þeir hefðu við að meta heimildir í bókasöfnum og á Netinu. Þeir sem áttu að skrifa rann- sóknarskýrslur (63% stúdenta) mátu mest að geta fundið heimildir fijótt og að þær væm auðveldar í notkun, hvort sem þær væri að finna í safni eða á Netinu. Bodi (2002) bendir á hve ólíkt stúdentar og fræðimenn standi að vígi gagnvart rannsóknar- og BÓKASAFNIÐ 28. ÁRG. 2004 23
Beinir tenglar