voru ekki sérlega fagrar, enda misfimir fingur nem- enda sem áttu við gömlu ritvélarnar og ekki mikið um leiðréttingarmöguleika. Engar íslenskar bækur voru skráðar enda taldi Björn það óþarfa því allar íslenskar bækur væru til í safninu. Okkur nemendum hans stóð óttablandin ógn af ótrúlegri upplýsingaþjónustu Björns og vissum sem var að slík þjónusta yrði okkur aldrei möguleg. Hann þurfti aldrei að líta í spjaldskrámar en vissi upp á hár hvar hver bók var, hvernig hún leit út og einnig hafði hann á hraðbergi hvaða önnur rit voru til í safninu á sama sviði. Það skipti engu máli hvort spjöldin voru í skúffunum eða ekki. Hann þurfti ekki á þeim að halda. Þau voru fyrir aðra, enda kom það oft fyrir að notendur tóku bunka af spjaldskrárspjöldum upp úr skúffunum því þar voru þær ekki festar. Það var auðveldara en að standa við spjaldskrárskápinn og skrifa niður marktöl- urnar. Spjöldin fundust svo síðar inni á milli bókanna í hillunum í safninu. Það var gaman að hlusta á Björn í tímum í flokkun og heimspeki en hann átti það líka til að hlaupa út undan sér og gleyma að þarna vorum við fáfróð og lítt lesin, nýkomin út úr menntaskóla og vissum lítið um hugmyndir frægra heimspekinga. Það sem eftir situr sérstaklega eru hlutir sem Björn hafi þróað fyrir íslenskar aðstæður og þekkjast lítið annars staðar. Það voru t.d. svokallaðar plús-marktölur. Þá var hverri bók gefin fleiri en ein marktala sem hafði það í för með sér að hægt var að finna rit eftir efni í gegnum flokkuðu skrána þótt bókin stæði á öðrum stað í safninu. Þetta var gert í stað þess að hafa efnisorðaskrár sem ekki komu til hér í bókasöfnum fyrr en miklu síðar. Ekki fór framhjá því að okkur fyndust sum vinnu- brögðin í háskólabókasafninu heldur forneskjuleg. Háskólabókavörðurinn sótti bókasafnspóstinn á hjól- inu sínu, sorteraði hann sjálfur og svo framvegis - enda var engum öðrum á að skipa. Samt var Björn ótrúlega framúrstefnulegur í því að sjá hvaða mögu- leika bókasafnsfræðin hefði fyrir framtíðina og ekki síður hvernig tölvutæknin gæti nýst í bókasafnastörf- um. Þegar tölvuvæðingin var að hefjast og fyrsta stóra tölvan kom til Háskólans komst Björn að samkomu- lagi við Odd Benediktsson um að kynna okkur aðferð- ir við að gata IBM spjöld til að vinna bókaskrár. Fyrsta tölvuvædda bókaskráin, Stœrðfrœðibókaskrá, kom út 1968 og sá Oddur um gerð hennar en nemendur í bók- asafnsfræði sáu um að gata í hana spjöldin. Annað sem hér er vert að nefna er að Björn var sömu skoðunar og Melvil Dewey um að konur ættu eftir að marka spor í þessa grein, og eins og svo oft áður reyndist Björn sannspár. Það má færa fyrir því rök að þær konur sem voru frumherjar í stétt bókavarða hafi átt fáa bandamenn betri en Björn. Að vísu voru það eingöngu karlmenn sem hófu nám á fyrstu árunum, en hann fór ekki leynt með þá skoðun sína að þetta 4 væri gott kvennastarf. Við konurnar sem fórum fyrst í framhaldsnám í bókasafnsfræði fengum góð meðmæli hjá dr. Birni og ráð um hvað við skyldum leggja fyrir okkur. Björn var ákaflega hreinskiptinn maður, hégóma- laus og sanngjarn. Ef einhverjum auðnaðist að kynnast honum var ómögulegt annað en að dást að dugnaði hans, fórnfýsi og takmarkalausri ábyrgðartilfinningu. Á aldarafmæli Björns er ánægjulegt að minnast hans sem eins af merkustu hugsuðum nýrra tíma á mörgum sviðum hins nýja íslands. Gaman hefði Björn haft af því að sjá safnið flutt í Þjóðarbókhlöðuna en hann var snemma þeirrar skoðunar að sameina bæri söfn. Hann lifði það þó ekki en hann lést 10. maí 1991. Sigrún Klara Hannesdóttir Heimildir Háskóli íslands. Kennsluskrá 1957-1958, bls. 21. Sigrún Klara Hannesdóttir. Kennsla í bókasafnsfræði 40 ára. Bókasafnið 20 (1996), s. 68-70. Steinunn S. Ingólfsdóttir. Dr. Björn Sigfússon og bók- asafnsfræðin. Bókasafnið 16 (1992), s. 37-41. Úr ritverkum Björns Sigfússonar háskólabókavarðar. 2. b. Reykjavík. Háskólaútgáfan 2003. I skjalasafni Háskóla íslands: Björn Sigfússon. (1956). Álit frá háskólabókaverði um markmið bókavarðanáms í heimspekideild og helztu leiðir að því marki. [Háskóli íslands, skjala- safn]. Abstract Dr. Björn Sigfússon University Librarian Dr. Björn Sigfússon (1905-1991) was librarian at the Univeristy of Iceland for almost three decades and from 1945 to 1964 he was the only full time employee. During that time the University grew enormously and the Library as well. He was known for his extraor- dinary knowledge in a variety of fields, his strong memory and outstanding information service and most of the material in the Library was known to him. In addition to being a librarian, he initiated library education in Iceland in 1956. The first programme was aimed at librarians who might find work in the two large research libraries, the National Library and the Library of the University of Iceland. Students were taught manuscript reading, book history as well as cat- aloguing and classification and did practical training for about 200 hours in the Library. He was very active as a writer and a radio lecturer and his bibliography contains more than 560 works on topics ranging from history, archeology to philosophy, ethics, literature and Icelandic grammar. BÓKASAFNIÐ 29. ÁRG. 2005
Beinir tenglar