Jóhanna Gunnlaugsdóttir Menntun mikilvægrar stéttar Upphaf kennslu í bókasafns- og upplýsingafræði við Háskóla íslands má rekja til ársins 1956. Kennsla í námsgreininni hérlendis hefur því staðið óslitið í næstum hálfa öld. Árið 2004 urðu tíma- mót þegar sett var á fót fastmótað MLIS-nám (Master of Library and Information Science) við bókasafns- og upplýsingafræðiskor í félagsvísindadeild Háskóla íslands. I upphafi greinarinnar er rakin saga og þróun námsgreinarinnar í örstuttu máli frá því að hún hóf göngu sína í Háskóla íslands til nútímans. í sögulega hlutanum er stiklað á stóru enda hafa aðrir gert þeim þætti ítarlegri skil. Því næst er fjallað um gæðamat sem unnið var fyrir námsgreinina, úrbætur og framtíðarsýn, aukna rannsóknarvirkni og tengsl námsgreinarinnar út á við. Þá eru settar fram breyttar áherslur í námi og starfi og stefna og helstu markmið bókasafns- og upp- lýsingafræðiskorar tíunduð. Að lokum er gerð grein fyrir námsleiðum og námi, eins og það er nú, einkum MLIS-námi, nýrri námsleið í bókasafns- og upplýsinga- fræðiskor. Fyrstu sporin í heimspekideild Kennsla í bókasafnsfræði hófst árið 1956 innan heim- spekideildar Háskóla íslands. Þáverandi háskólabóka- vörður, Björn Sigfússon, veitti kennslunni fyrst for- stöðu. Nemendur, sem í fyrstu lögðu stund á bóka- safnsfræði, voru einkum þeir sem höfðu lært íslensk fræði eða sagnfræði. Á upphafsárunum var aðaláhersla lögð á kennslu í efnisflokkun og skráningu rita, bók- fræði og handritalestri. Ennfremur var áhersla lögð á starfsþjálfun og var náminu ætlað að vera viðbót við háskólapróf í annarri grein. Árið 1957 luku fyrstu tveir nemendurnir fyrsta stigi í bókasafnsfræði við Háskóla íslands sem svaraði til eins vetrar námi í greininni. Næstu árin bættust við fáeinir nemendur og þegar kennsla til BA-prófs í grein- inni hófst háskólaárið 1963-1964 höfðu samtals 13 nemendur lokið einu til tveimur stigum í náminu. Árið 1964 lauk nemandi fyrst BA-prófi í bókasafnsfræði og þar með var greinin viðurkennd sem sjálfstæð háskóla- grein við Háskóla íslands (Friðrik G. Olgeirsson, 2004). Framan af bjó bókasafnsfræðin við þröngan kost og öll námskeið voru kennd af stundakennurum. Greinin hafði fyrst á að skipa föstum kennara árið 1975 þegar Sigrún Klara Hannesdóttir var settur lektor. Dr. Sigrún Klara Hannesdóttir, núverandi landsbókavörður, helg- aði skorinni starfskrafta sína í um það bil aldarfjórðung eða þar til hún hvarf til annarra starfa árið 1998. Hún átti lengst af mestan þátt í því að efla og þróa nám og kennslu í greininni. Árið 1975 kom einnig fyrsti banda- ríski gistiprófessorinn frá Fulbright-stofnuninni, dr. Charles Wm. Conoway, til kennslu við námsgreinina. Það sem einkum hafði áhrif á þróun og breytingu mála til batnaðar var að Félag bókasafnsfræðinga var stofnað árið 1973. Eitt af markmiðum félagsins var að efia menntun í greininni. Félagið setti fram kröfu um það að nám í bókasafnsfræði við Háskóla íslands yrði endurskoðað. í framhaldi af því voru fengnir erlendir sérfræðingar, dr. G. Edward Evans frá Denver, Colorado og Douglas J. Foskett frá Bretlandi til þess að vinna að tillögum um framtíðarskipan námsins. Félag bókasafnsfræðinga setti einnig á fót nefnd til þess að gera tillögur um námsskipan. Þótt tillögur þessara aðila væru að mörgu leyti ólíkar voru þær þó samhljóða um að ráða þyrfti fastan kennara í bókasafnsfræði (Sigrún Klara Hannesdóttir, 1996). Bókasafnsfræði starfaði innan heimspekideildar þar til félagsvísindadeild var stofnuð við Háskóla íslands í upphafi síðasta ársfjórðungs 20. aldar. Þá var náms- greinin flutt yfir í hina nýju deild þar sem hún hefur síðan vaxið og dafnað með hliðsjón af þeim breyting- um sem orðið hafa í umhverfi hennar. Flutningur í félagsvísindadeild Félagsvísindadeild Háskóla íslands var stofnuð í sept- ember árið 1976. Námsgreinarnar sem mynduðu hina nýju deild voru félagsfræði, stjórnmálafræði og mann- fræði, sem áður höfðu starfað innan sérstakrar náms- brautar, svo og bókasafnsfræði, sálfræði og uppeldis- og kennslufræði sem fluttar voru úr heimspekideild yfir í hina nýstofnuðu deild (Inga Dóra Sigfúsdóttir, 1997). Innan félagsvísindadeildar hefur greininni vaxið fiskur um hrygg og árið 1977 var annar lektor ráðinn til starfa. Lengst af, til dagsins í dag, hafa þrír fastir kenn- BÓKASAFNIÐ 29. ÁRG. 2005
Beinir tenglar