Bókasafnið

						fólk, þá með varning eða fénað. Féð var á vorin flutt

úr heimaeynni í úteyjar, síðan til sumarbeitar í landi,

sláturlömb svo til Stykkishólms eftir réttir, en annar

fénaður út í eyjar að nýju. Líka var töluvert um stór-

gripaflutninga. Heyskapur var ekki nægur á heima-

eynni og því einnig heyjað í úteyjum, legið þar við

í „tjaldi" sem var með göflum og hliðum úr tré og

tjaldað yfir. Slegið var með orfi og ljá, heyið þurrkað

og bundið í sátur sem menn báru svo á sjálfum sér út

í bát og upp í hlöðu þegar heim var komið. Til flutn-

inganna var notað svokallað „skip", sem vélbáturinn

dró. Það var sama með mótekju, hún var sótt til lands,

mógrafir teknar, hnausarnir þurrkaðir og síðan fluttir

í stórum strigapokum út í eyju og mónum hlaðið þar í

sérstakan mókofa.

Efhi voru lítil eins og gerðist á þessum tíma, en það

var nógur matur, enda hlunnindabúskapur í eyjunum,

hrognkelsaveiði, selur, lundi, æðarvarp og eggjataka,

einkum svartbaksegg, svo að það helsta sé talið. Sem

krakka þóttu mér leitirnar skemmtilegastar, þ.e. dún-

tekjan og þó einkum eggjaleitin. Ég var löngum eina

barnið í eynni, því að systkini mín voru miklu eldri

og mörg þeirra farin að heiman þegar ég var að alast

upp. Krakkar, einn eða tveir, voru þó jafnan í sumar-

dvöl. En mér leiddist aldrei og líkaði frekar illa, eins

og gerist gjarnan um krakka við slíkar aðstæður, þegar

foreldrar mínir ákváðu að bregða búi, og það að vori til

þegar allt var í blóma í eyjunum."

- Hvað um skólalærdóm í eyjunum, hvar gekkst þú í

skóla?

„Ekki var um neitt annað að ræða en farkennslu.

Kennari fór á milli bæja, var fáeinar vikur á hverjum

stað, helst þar sem voru fleiri en eitt barn. Önnur börn

annaðhvort vistuðust á þessum bæ eða nærliggjandi

bæjum og gengu svo í skólann. Ég held að þessi skóla-

ganga hafi aldrei náð meira en sex vikum á ári, oft

minna. í raun var því að miklu leyti um heimanám að

ræða. Ég fór fyrst í skóla níu ára, hálfan mánuð, og var

þá orðinn vel læs og sæmilega skrifandi. Dvölin á bæj-

unum var yfirleitt ánægjuleg. Einn þeirra var kirkju-

staðurinn Narfeyri. Þar bjó Vilhjálmur Ögmundsson,

Einar í Gvendareyjum íjúli 1991. í baksýn ibúðarhúsið, þá um niutíu

a>~a gamalt, til hœgri eru rústir jjóss og hlöðu.

og þótt ég vissi það ekki þá var hann líklega mest-

ur stærðfræðingur í alþýðustétt á síðari tímum og

einna helst málvinur Leifs Ásgeirssonar prófessors í

þeim efnum. Yfirleitt skipti árlega um farkennara. Á

Narfeyri kenndi okkur sá kunni hesta- og vísnamaður

Sigurður Jónsson frá Brún. Man ég að við Siggi vorum

herbergisfélagar þar. Ég var líka um tíma á Ósi þar sem

Guðmundur Daðason bjó. Hann er nú 104 ára og karla

elstur á íslandi, hélt ræðu og dansaði í aldarafmæli

sínu og fór síðan fyrstu ferð sína til útlanda. Hann

hefur yndi af skák, tefldi í fyrra við krakka í upphafi

skákmóts, og var aldursmunur 98 ár ef ég man rétt!"

Nám og störf fyrir sunnan

- Hvað tók svo við eftir flutninginn úr eyjunum?

„Foreldrar mínir settust að í Mosfellssveit rúmlega

eitt ár. Ég gekk þá í Brúarlandsskólann. Það var mitt

eina reglulega barnaskólaár, en ég var síst verr undir

búinn úr farskólanum en krakkarnir sem þarna voru

með mér og höfðu notið reglubundinnar skólagöngu.

Ég fermdist svo á Lágafelli hjá sr. Hálfdani Helgasyni.

Eftir þetta varð eins vetrar hlé á námi. Foreldrar mínir

fluttust til Ytri-Njarðvíkur, og ég vann þar í frystihúsi

hjá Karvel Ögmundssyni. Hann er enn á lífi, 101 árs,

svo að þú sérð að þeir hafa orðið gamlir sumir þeirra

sem ég kynntist á yngri árum! Sem unglingur hafði ég

þá kvenmannskaup, 5 krónur á tímann, en karlmanns-

kaup var 7,50.

Haustið 1948 fór ég í Flensborgarskóla og var þar

þrjú ár, lauk þaðan landsprófi 1951. Þar var einvala-

lið kennara á þeim tíma. Benedikt Tómasson læknir

var skólastjóri, hafði m.a. tónlistaráhuga og fór með

okkur krakkana á konsert hjá Rögnvaldi Sigurjónssyni

í Bæjarbíói. Ég hafði aldrei upplifað slík undur, og

svipað er að segja um fyrstu leiklistarupplifun mína, á

sama stað, Gasljós með Ingu Laxness í aðalhlutverki.

En mér er þó einna minnisstæðastur íslenskukenn-

arinn, dr. Bjarni Aðalbjarnarson. Má ætla að kynnin

við hann hafi ráðið nokkru um það að ég valdi mér

nám í íslenskum fræðum þegar ég hafði lokið prófi frá

Mennaskólanum í Reykjavík 1955.

Á skólaárunum vann ég mikið til fyrir mér með

sumarstörfum, fékkst þá við margt, landbúnaðarstörf,

fiskverkun, uppskipun, hafnargerðir, skipasmíðar og

húsbyggingar, vann jafnvel sem gervismiður, eins og

það var þá kallað. Á háskólaárunum starfaði ég fjögur

sumur við farþegaafgreiðslu hjá Flugfélagi íslands.

Það var mjög skemmtileg vinna, nýr heimur og allt

annað umhverfi en ég hafði áður kynnst.

Þessi vinna öll á sumrin og endranær finnst mér,

eftir á að hyggja, að hafi á sinn hátt ekki verið verri

undirbúningur undir lífið en skólalærdómurinn.

í Háskólanum hægði ég dálítið á mér í námi af fjöl-

skylduástæðum. Stundaði ég þá m.a. einn vetur próf-

BÓKASAFNIÐ 29. ÁRG. 2005

25