Bókasafnið

						verið séð fyrir að námið mundi flytjast yfir í aðra

deild.

„Nei, sannarlega ekki. Að vísu var ekki lík-

legt að námið mundi til eilífðarnóns verða í umsjá

Háskólabókasafns, en flutningur þess yfir í félagsvís-

indadeild var auðvitað ekki í sjónmáli, enda þá mörg

ár enn þar til sú deild var stofnuð. En það er fróðlegt að

huga að stöðu greinarinnar á þeim tíma sem hún hvarf

úr umsjá safnsins. I ársskýrslum Háskólabókasafns var

jafnan tíundað nákvæmlega hvað var kennt og hverjir

luku námi frá ári til árs, og við ofangreind tímamót

1976 birtist þar tölfræðilegt yfirlit um þá sem lokið

höfðu prófum í greininni þessi fyrstu 20 ár, hvort held-

ur lokið hafði verið einu, tveimur eða þremur stigum.

Alls var þarna um að ræða 148 einstaklinga. Varðandi

fyrri áratuginn vekur tvennt athygli. í fyrsta lagi voru

það langmest karlar sem stunduðu þá námið, og í öðru

lagi höfðu flestir það sem viðbót við fullt nám í ann-

arri grein í Háskólanum. Á seinni áratugnum voru hins

vegar konur þrefalt fleiri en karlar, og algengast var að

námið í bókasafnsfræði tengdist öðrum greinum sem

hluti af B.A. prófi."

- Nú hefur margt gerst varðandi greinina þau nærri

þrjátíu ár sem liðin eru.

„Bókasafnsfræðinámið hefur vitaskuld tekið mikl-

um framförum og skilað af sér sérmenntuðu fólki svo

hundruðum skiptir. Það fólk hefur svo átt ósmáan þátt

í hinni miklu uppbyggingu bókasafnanna í landinu.

Skortur á kennurum hefur eigi að síður háð greininni,

of fáir hafa verið tilbúnir til að sérhæfa sig til kennslu-

starfa á háskólastigi. Þetta kann að hafa valdið nokkru

um það hversu mjög hefur dregist að boðið væri upp á

meistaranám þeim til handa sem hafa þegar lokið öðru

háskólanámi, en sú leið hefur nú opnast, og er það

fagnaðarefni."

Þjónustan við Háskólann

Upp úr 1970 hleypur mikill vöxtur í starfsemi

Háskóla Islands. Stúdentum fjölgar, breytingar verða

á skipulagi deilda, og nýjar byggingar spretta upp

(Árnagarður, Lögberg, VR2). Þetta er jafnframt skeið

breytinga og framfara í starfsemi bókasafna víða um

heim. Gerðar eru kröfur um fjölþættari og öflugri

þjónustu í bókasöfnum háskóla. Hinar nýju hrær-

ingar umheimsins endurspegluðust í aukinni þjónustu

Háskólabókasafns næstu árin.

„Bókasafnið mætti þessum vexti með ýmsum hætti,

svo sem með því að efla upplýsingaþjónustu og fræðslu

um safnnotkun, auk þess sem innviðirnir voru styrktir

á margan hátt. En húsnæðið var ófullnægjandi, og

meðal annars það gaf aukinni dreifingu á þjónustunni

undir fótinn, sem sé að útibú yrðu stofnuð í nýbygg-

ingunum. Þar er komið að vel þekktu álitaefni, tog-

streitunni milli þess að efla þjónustuna í einu miðsafni

eða dreifa henni til háskóladeilda. Háskólabókasafnið

var til orðið 1940 úr þeim deildasöfnum sem fyrir

voru. Björn sagði mér að þegar hann kom til starfa

1945 hafi enn örlað á eftirsjá sumra prófessora vegna

hinna fyrri deildasafna. Og þrátt fyrir nýja bókhlöðu

vottar enn fyrir svipaðri togstreitu. Þegar nýjar háskóla-

byggingar risu var gjarnan gert ráð fyrir dálitlu rými

fyrir þessa þjónustu, en oftar en ekki skrapp það þó

saman þegar á byggingar- og innréttingastiginu og vék

fyrir öðrum þörfum sem menn töldu brýnni þegar til

kastanna kom. En hvað sem því leið byggði safnið upp

net útibúa á áttunda áratugnum, jafnframt því sem hin

miðlæga þjónusta aðalsafns var aukin.

Hlutverk bókasafna hefur breytzt mjög og kröfur,

sem til þeirra eru gerðar, vaxið á síðustu áratugum.

Ástæður þessa eru fjölmargar. Gamlar fræðigreinar

hafa tekið miklum stakkaskiptum, ný efnissvið opn-

azt og tækni þróazt svo ört, að nálega má segja, að

áhrif hafi á líf og athafnir hvers einstaklings í ver-

öldinni. Þetta hefur leitt til svo mikils flóðs prentaðs

máls og svo örs þekkingarstreymis, að oft er líkt við

sprengingu.

E.S. iÁrb.Lbs. 1970, s. 121.

Nútímavæðing starfseminnar, sem svo mætti kalla,

var því býsna hröð á þessum árum, enda jók sam-

þykkt Alþingis um Þjóðarbókhlöðu 1970 starfsfólkinu

bjartsýni, svo og það að 1971 var fyrsta forsögn um

bygginguna gefin út. Því má heldur ekki gleyma að

Háskólabókasafn var í ýmsum greinum helsta vísinda-

bókasafn landsins og leit á það sem skyldu sína að

veita almenna þjónustu sem slíkt, enda þótt þarfir

Háskólans gengju fyrir. Þessi hugsun samræmdist

vel þeirri ætlan að safnið yrði hluti af stærri heild

sem hefði altækar skyldur við fræða- og vísindasam-

félagið."

Snemma á níunda áratugnum gengu nokkrir starfsmenn Háskóla-

bókasafns Selvogsgötu. F.v. Rósfriður Sigvaldadóttit; AslaugAgnars-

dóttir, Þorleifur Jónsson, Einar Sigurðsson. Fimmti göngumaðurinn

var Auður Gestsdóttir, en hún tókmyndina.

28

BÓKASAFNIÐ 29. ÁRG. 2005