Bókasafnið

						söfnun á drjúgum hluta þess rafræna efnis sem til

verður í landinu, og er framkvæmd þeirrar söfnunar í

höndum Landsbókasafns."

Menningararfurinn

- Þeir sem starfað hafa með Einari í safninu vita um

áhuga hans á hinum menningarlegu skyldum safnsins.

Hvað viltu segja okkur um þær?

„Safnið hefur kappkostað að veita sem besta aðstöðu

til fræðslu og rannsókna á þeim þjóðararfi sem safhið

geymir. Auk þess hefur safnið miðlað upplýsingum

um þessi verðmæti, og þá einkum með tvennum hætti,

sýningarhaldi og útgáfustarfsemi. Fjöldi sýninga var

haldinn í safninu á þessu fyrsta skeiði þess, og oft

tengdust þeim einnig samkomur. Sýningarhaldið reis

að sjálfsögðu hæst árið 2000. Þá var meðal annars

stofnað til mjög skemmtilegs samstarfs við þrjú söfn

erlendis: háskólabókasöfnin í Cornell og Winnipeg,

svo og hið víðfræga þingbókasafn í Washington.

Safnið hóf á öðru starfsári sínu útgáfu á fræðilegu

ársriti, Ritmennt, sem er eins konar framhald hinnar

gamalgrónu Árbókar Landsbókasafns. Ritið er vett-

vangur bæði starfsmanna safnsins og notenda til að

koma á framfæri fræðilegum skrifum sem tengjast

efniskosti safnsins, ekki síst þeim sem handritadeild

varðveitir, en hún er ótrúlega auðug náma þjóðlegs

fróðleiks og stöðugt vaxandi. Auk þess er Ritmennt

vettvangur frásagna af merkum viðburðum á vegum

safnsins. Það kom auðvitað ekki annað til greina en

safnið héldi áfram útgáfu fræðilegs rits, og þótt sala

sé takmörkuð, svo sem gjarnan vill verða með rit af

þessu tagi nú um stundir, þá er þess að gæta að slík

útgáfa nýtist safninu í ritaskiptum við önnur bókasöfn,

ekki síst þjóðbókasöfn sem flest eða öll gefa út rit

með fræðilegu efni. Og að sjálfsögðu er ritið mönnum

aðgengilegt á öllum helstu bókasöfnum landsins.

í safninu er varðveitt eina eintakið sem til er af

Passíusálmum Hallgríms Péturssonar með hans eigin

Ljósm. Helgi Braga.

Einarflytur ávarp á síðustu samkomunni sem hann stóðfyrir ísafninu

°g einni hinni fjölsóttustu, þegar minnst var aldarafmælis Halldórs

Laxness.

hendi, mikill dýrgripur. Vegna ákveðinna tímamóta

sem tengdust sálmunum efndi safnið til veglegrar

útgáfu á þeim árið 1996 og naut til þess stuðnings

Hallgrímskirkju og fieiri aðila innan þjóðkirkjunnar.

I bókinni er í hverri opnu fyrir sig ljósprentun síðu úr

handritinu, samsvarandi stafréttur texti, svo og lestexti

að nútíðarhætti. Aftast í bókinni er fræðileg skrá um

allar fyrri útgáfur sálmanna, 82 talsins. Bókin er bund-

in í alskinn. Hún er m.a. vel fallin til gjafa og hefur

þegar fundið sér leið í páfagarð og til þinga og hirða í

grannlöndunum."

- Varðveisla hins ritaða þjóðararfs er mikilvæg skylda

hvers þjóðbókasafns. Hvernig hefur verið staðið að

henni í nýja safninu?

„Eitt eintak hvers þess rits sem berst safninu í

skylduskilum er varðveitt sem varaeintak, undanskilið

allri venjulegri notkun. Stjórnvöld lögðu safninu til

hluta af gamla skólahúsinu í Reykholti undir varaein-

tökin, eftir að viðgerð á húsinu hafði farið fram. Að

öðru leyti er verðmætasti safnkosturinn að sjálfsögðu

í aðalsafninu, þar sem honum eru búin bestu skilyrði.

Þeir sem vinna að viðgerðum á honum hafa hins vegar

verið of fáir því að mörg ritanna þurfa aðhlynningar

við. Safnið hefur, eins og þegar hefur komið fram,

unnið að því að mynda hinn eldri og verðmætari hluta

safnkostsins og færa hann í rafrænt form. Þannig

má draga úr notkun á sjálfum frumritunum. Á degi

íslenskrar tungu 16. nóv. 1999, og í tilefni af fimm ára

afmæli safnsins, gekkst það fyrir málþingi, í samvinnu

við nokkrar aðrar safna- og menningarstofnanir, undir

heitinu Menningararfurinn - varðveisla og aðgengi í

ljósi nýrrar tækni. Málþingið var vel sótt, en með því

vildum við kortleggja sem best nýtingu nýjustu tækni

til verndar menningarverðmæta og til miðlunar á því

sem þau standa fyrir."

Félagsstörf

- Innan bókavarðastéttarinnar hefur verið fjölskrúðugt

félagsstarf. Við spyrjum Einar um þátttöku hans í félags-

málum, hvort heldur á þeim vettvangi eða öðrum.

„Ég hef aldrei gefið mig sérlega mikið að félags-

málum, hvorki í skóla né síðar. Þó varð eitthvað til

þess að fyrsta haustið mitt í Háskólanum, 1955, gerð-

ist ég ritstjóri Stúdentablaðsins, 1. des.-blaðsins eins

og það var kallað. Þetta haust hlaut Halldór Laxness

Nóbelsverðlaunin, og helgaðist efni blaðsins a.n.l. af

því. Ég starfaði eitthvað innan Mímis, félags stúdenta í

íslenskum fræðum, og síðar innan Félags háskólakenn-

ara, eftir að ég hóf störf í safninu. Ég var nokkur ár for-

maður þeirrar deildar innan Bókavarðafélagsins sem

var helguð rannsóknarbókavörðum. Deildin hafði gerst

aðili að hinum norrænu heildarsamtökum (NVBF)

1966, og sótti ég það ár félagsþing samtakanna, hið

BÓKA

SAFNIÐ 29. ÁRG. 2005

33