Bókasafnið

						fyrsta sem við tókum þátt í, haldið í lýðháskóla úti í

sveit í Finnlandi. Ég var svo formaður undirbúnings-

nefndar þegar að því kom að samtökin héldu þing sitt

hér á landi, 1978. Það var fyrsta stóra bókavarðaþingið

sem var haldið hérlendis og tókst ágætlega, var líka

fyrir mig mjög skemmtileg reynsla. Ég var um árabil

í stjórn norrænu samtakanna (NVBF), einnig í stjórn

NORDINFO.

Hneigð til skáldskapar virðist ávallt hafa loðað

við bókavarðastandið. Minnast má stórskálda eins

og Davíðs Stefánssonar og Snorra Hjartarsonar, svo

og annarra sem vel kunnu að yrkja eins og Árna

Pálssonar, hann vildi heldur ekki að óorði væri

komið á brennivínið. En við höfum engu síður skáld

í okkar safni, og það nokkur. Þurfum ekki annað en

líta á baksíðu söngskrárinnar í kvöld til að sannfær-

ast um þetta, þar sem er gamanbragur eftir Nönnu

Bjarnadóttur. Önnur skáld okkar taka sig meira

alvarlega, og ekki færri en tvö hafa gefið út bækur

á þessu ári, nú síðast Óskar Árni Óskarsson. Og þar

eru í og með þýðingar, þar á meðal eftir annan bóka-

vörð tók ég eftir, breskan - Philip Larkin. Þá rifj-

aðist upp fyrir mér að ég skiptist á fáeinum orðum

við þennan góða mann fyrir einhverjum áratugum á

mannfundi nokkrum úti í Bretlandi. Þetta var maður

mikill á velli og að öllu leyti vel á sig kominn. Hann

naut greinilega mikillar virðingar sem eitt helsta

skáld Breta á þeirri tíð. Hann var háskólabókavörður

í Hull ef ég man rétt.

Ég ætla að lokum að fara með brot úr ljóði eftir

Philip Larkin í þýðingu Óskars. Það heitir Dagar.

Til hvers eru dagar?

Við búum í dögum.

Þeir koma, þeir vekja okkur

enn og aftur.

Þeir eru til að gleðjast í.

Ég held að boðskapur þessa ljóðs sé að við eigum

að njóta daganna meðan þeir gefast, þeir eru til að

gleðjast í eins og í ljóðinu segir. Og það er einmitt

það sem við skulum gera í kvöld - enda höfum við

nóttina með.

Úr ávarpi E.S. á kvöldverðarsamkomu

vegnafimm ára afmœlis safnsins i des. 1999.

En eins og þú ýjaðir að var þegar tímar liðu enginn

skortur á félagssamtökum innan bókavarðastéttarinnar.

Þegar úr hófi þótti keyra tóku framtakssamir einstakl-

ingar innan félaganna sig til og gengust fyrir því að

sameina alla þessa flóru í eitt félag, sem hlaut nafnið

Upplýsing. Þetta var lofsvert framtak, en mín vegna

hefði mátt nota nafn elsta félagsins á hið nýja, þ.e.

Bókavarðafélag íslands. Þetta þykir eflaust afar for-

pokað sjónarmið. Bókasafnsfólk hefur að undanförnu

leitað logandi ljósi að nýjum heitum á hinu og þessu

sem lýtur að stétt þeirra og starfi. Með þessu hefur átt

að skerpa ímyndina og undirstrika þær miklu breyt-

ingar sem orðið hafa á þessum starfsvettvangi. Slíkt

kann að eiga rétt á sér í vissum tilvikum, en oftar en

ekki leiðir þessi viðleitni fólk í blindgötu og mótsagnir.

Ég tel vænlegra að láta fremur verkin tala og hef álitið

að með góðri menntun og öflugu starfi og þjónustu, í

krafti nýrrar tækni og aðstöðu, breytist ímyndin sjálf-

krafa."

Bókfræðin

- Ekki er hægt að sleppa Einari án þess að minnst sé

á annan merkilegan þátt í starfi hans. Hann lagði um

árabil stund á gerð bókfræðirita. Helstu verk hans á því

sviði eru: Skrá um efni í tímaritum Bókmenntafélagsins

1827-1966, útg. 1966; Nafna- og atriðaskrá við

Þjóðsögur Ólafs Davíðssonar, útg.1980; íslensk tímarit

í 200 ár, 1773-1973 (með Böðvari Kvaran), útg.1991,

og Bókmenntaskrá Skírnis, árleg skrá sem kom út á

árabilinu 1968-93, alls 26 hefti. Hér er um að ræða

stórar, vandaðar skrár, unnar í tómstundum. Hvaðan

kemur þessi bókfræðiáhugi? Er þetta ástríða?

„Það held ég að sé of mikið sagt. En einhvern

veginn ánetjaðist ég þessari tómstundaiðju, líklega

helst vegna kunningsskapar við þá sem í hlut áttu,

svo sem forráðamenn Bókmenntafélagsins, einnig

Hafstein Guðmundsson, útgefanda Þjóðsagna Ólafs

Davíðssonar, en töluverð fræðileg eftirgrennslan fylgdi

því að gera svo umfangsmiklar nafna- og atriðaskrár

(yfir 150 bls.).

Böðvar Kvaran var einhver mesti blaða- og tíma-

ritasafnari landsins og jafnframt áhugaskrásetjari slíkra

rita, ef svo mætti segja. Hann var þess vegna tíður gest-

ur í Háskólabókasafni, og einhvern veginn atvikaðist

það svo að ég slóst á vagninn með honum. Úr þessu

varð skrá um þetta efni sem við gáfum út sjálfir, og

hlaut hún góðar viðtökur.

Stjórnarmenn í Hinu íslenska bókmenntafélagi

þekktu til árlegrar skrár um íslenskar fornbókmenntir

sem gefin var út í Danmörku (BONIS - Bibliography

of Old-Norse Icelandic Studies). Þeim fannst sem gera

þyrfti síðari tíma bókmenntum svipuð skil, enda eru

slíkar skrár líka þekktar erlendis frá."

- Svo að einungis sé litið á þessa síðast töldu skrá hlýt-

ur það að teljast fádæma þrautseigja að standa í því í 26

ár samfellt að tína saman hvað eina sem skrifað hefur

verið um íslenskar síðari tíma bókmenntir og gefa út

fræðunum til heilla. Hvernig stóðstu að því að safna

öllu þessu efni?

„Ég var í góðri aðstöðu til þess af þeim sökum m.a.

að prentskil sem Háskólabókasafn naut fóru um mínar

hendur. Það auðveldaði mér mjög að fylgjast með

34

BÓKASAFNIÐ 29. ÁRG. 2005