Sigmar Þormar Félag um þekkingarstj órnun Þekkingarstjórnun (Knowledge Management) er ung og upprennandi vísindagrein. Mikill áhugi og ákafi var í fyrstu fyrir þessum fræðum. Nú hefur meiri ró færst yfir en þekkingarstjórnun er þess í stað að mótast í höndum vandaðra fræðimanna. Félag um þekkingarstjórnun var stofnað í upphafi árs 2005. Félaginu er ætlað að efla samskipti þekkingarstjóra í fyrirtækjum, stuðla að þróun greinarinnar hér á landi og mun einnig óhjákvæmilega hafa það hlutverk að kynna þekkingarstjórnun og skýra tengsl fagsins við önnur fræðasvið. í þessari grein verður fjallað um tengsl þekkingarstjórnunar við ýmsar félagsvísinda- greinar og þá ekki síst bókasafnsfræði. Þetta verður sett í samhengi við hlutverk Félags um þekkingarstjórnun. Hvað er þekkingarstjórnun? Þekkingarstjórnun virkjar þekkingargrunn vinnustaðar til bætts árangurs. Þekkinguna má finna í rituðum upp- lýsingum (t.d. skjölum vinnustaðar) jafnt sem óform- legum samtölum starfsmanna og alls þar á milli. Lengi hefur verið vitað að ákveðin þekking og reynsla býr meðal starfsfólks á hverjum vinnustað. Við daglega þjónustu, samskipti við birgja, vinnu að kynningu fyrir- tækisins ofl. verður vitanlega til reynsla og þekking. Starfsmenn búa síðan að þessari þekkingu við áframhaldandi störf. Einnig þekkjum við sögur af því hvernig starfsmenn halda hjá sér þekkingu, „lúra" á ákveðinni vitneskju. Þekking er vald og getur hjálpað starfsmanni við að klifra upp metorðastigann. Á vinnu- stað eru ýmsar hindranir í vegi þess að starfsfólk skipt- ist á þekkingu. Mikilvæg þekking getur einnig tapast þegar starfsmaður lætur af störfum. En við höfum lengi vitað af atriðum af þessu tagi. Það sem er nýtt við þekkingarstjórnun er sú viðleitni að „beisla" þessa þekkingu. Farið er að líta á þekkingu vinnustaðarins sem mikilvægt tæki til bætts árangurs, einskonar innri auðlind. Var farið offari? Eftir mikinn áhuga í fyrstu á þekkingarstjórnun gætti bakslags (backlash). Umræðan um þekkingarstjórnun einkennist nú af gagnrýnu endurmati. Tölvu- og hugbúnaðarsalar voru til dæmis ásakað- ir um að ofnota hugtakið við markaðssetning á vöru sinni. Fræðimaðurinn Tom Wilson segir að þekking- arstjórnun hafi orðið að innihaldslausu söluhugtaki. Wilson ásakar hugbúnaðarsala um að hafa skipt um nafn á tölvuforritum sem ekki höfðu reynst vel. Þau voru nú pússuð upp og kölluð „þekkingarstjórnunar- forrit". Söluátak var hafið á ný og viðskiptavinir keyptu áfram köttinn í sekknum. Almennt segir Wilson þekkingarstjórnun aðeins vera enn eina stjórnunar- delluna líkt og þær sem komu og fóru á síðustu öld (management fads and fashions). í skjalastjórnunarráðgjöf minni heyri ég á vinnu- stöðum fólk segja að „enginn viti hvað þekkingar- stjórnun er" eða „hver hefur sína eigin hugmyndir um hvað felst í þekkingarstjórnun". Hörð, jafnvel bitur gagnrýni kemur því fram á þekkingarstjórnun. En hvernig hefur gagnrýninni verið svarað? Fræðimenn skýra þekkingarstjórnun Nýjar fræðigreinar lenda oft í andbyr. Erfitt er í fyrstu að greina þær frá öðrum fræðigreinum. Nýja greinin verður að sýna sig og sanna og afmarka sér sess. Þetta á við þekkingarstjórnun líkt og kannski allar aðra nýjar greinar. Gagnrýni á nýjar og ómótaðar greinar er því ekkert nýtt (Prusak, 2001). En að auki má taka undir ákveðna þætti í gagnrýni á þekkingarstjórnun. Kannski var farið offari í fyrstu. Of margir „stukku til", ætluðu að gera sér mat úr þekkingarstjórnun. En það er alrangt að láta atriði af þessu tagi verða til þess að nánast afskrifa þekkingar- stjórnun líkt og Tom Wilson vill gera. Margir þeirra er starfa að þekkingarstjórnun er saklausir af þessum áburði. Ég spái því að bjartir tímar séu framundan fyrir þekkingarstjórnun. Nú er vönduð fræðivinna og vand- aðar rannsóknir að koma í i stað ofuákafans sem gætti áður. Hér á landi er bók Inga Rúnars Eðvarðssonar Þekkingarstjórnun (Ingi Rúnar Eðvarðsson, 2004) algert tímamótaverk. Ritið skýrir, skilgreinir og afmarkar þekkingarstjórnun ásamt því að greina frá BÓKASA FNIÐ 29. ARG. 2005 41
Beinir tenglar