þáttur þar sem meginþungi yfirfærsluvinnunnar lá í breyttri framsetningu gagna vegna mismunar á mark- stöðlunum tveimur. Islensk mannanafnahefð Öll vitum við að íslensk mannanöfn raðast á skírnar- nafn ólíkt því sem gildir annars staðar í veröldinni þar sem meginreglan er að raða á ættar- eða föðurnafn. Þessa íslensku hefð væri auðvelt að fella að alþjóð- legum stöðlum ef ekki væru millinöfnin. Samkvæmt MARC 21 eru mannanöfn skráð í eitt svið og allt nafnið innan sama deilisviðs, allir raðliðir í einum streng. Dæmi: 100 1# $aSmith, John Abraham. Þessi framsetning dugar ekki til að raða nafni Fríðu A. Sigurðardóttur á réttan stað í skrá samkvæmt íslensk- ri hefð. Vegna meðhöndlunar íslenskra mannanafna þarf því að víkja frá alþjóðlegum stöðlum um fram- setningu bókfræðilegra upplýsinga. Til að tryggja að íslenskri mannanafnahefð sé til skila haldið í Gegni var fengin heimild til að nýta tvö ónotuð deilisvið í mannanafnasviðum marksniðsins - 100, 600, 700. Annað deilisviðið ($1) er fyrir fóðurnafn og hitt ($7) fyrirmillinafn. Dæmi: 1004#$aFríða$7Á.$lSigurðar- dóttir. Þessar séríslensku viðbætur við MARC 21 gera það að verkum að hægt er að leita í kerfinu samkvæmt íslenskri málhefð. Þetta veldur hins vegar erfiðleikum við samnýtingu gagna á alþjóðavettvangi. Séríslenskir stafir Það er ekki auðvelt að vera lítill í hinum stóra heimi. Stafir eins og „þ" og „ð" valda ætíð erfiðleikum við röðun. Þótt séríslenskir stafir séu hluti af UNICODE stafasettinu gerir Aleph hugbúnaðurinn ekki ennþá ráð fyrir þeim að fullu og af þeim sökum þarf að aðlaga hann sérstaklega. Sértækar aðgerðir varðandi íslenskt mál töfðu yfirfærsluferlið og munu hafa áhrif á upp- færslur kerfisins í framtíðinni. Gamli Gegnir Landsbókasafn íslands - Háskólabókasafn rak bóka- safnskerfið Gegni sem samanstóð af þremur kerfum með aðskildan aðgang og gagnagrunna: 1. Gamli Gegnir var: • Bókasafnskerfi ellefu bókasafna • Þjóðbókaskrá íslands • Ýmsar samskrár, til dæmis samskrá um erlend tímarit og samskrá rannsóknarbókasafna 2. Greinir var kerfi þar sem skráðar voru tímaritsgreinar úr völdum íslenskum tímaritum og greinar varðandi ísland og íslendinga í erlend- um tímaritum 3. Gelmir innihélt handritaskrá á vegum Lands- bókasafns og Stofnunar Árna Magnússonar Af þessum þremur kerfum hafði aðeins Gegnir eintök, tímaritaforða, lánþegaupplýsingar og aðföng. Greinir og Gelmir voru einungis bókfræðigrunnar, ekki eigna- skrár. Hluti yfirfærslunnar fólst í að sameina gagna- grunnana þrjá í einn bókfræðigrunn. Jafnframt þurfti að byggja upp frá grunni vensl milli tímaritsgreina úr Greini og móðurfærslnanna, það er að segja tímarita- færslnanna úr Gegni. Forða- og eintakaupplýsingum úr Gegni var ennfremur skipað upp á nýtt niður eftir safndeildum, söfnum og safnahópum samkvæmt for- sögn. Yfirfærsluferlið Gagnaflutningurinn byggðist á átta meginþáttum; kerfisgreiningu, gerð forsagnar, heimtingu gagna, for- ritun og aðlögun forrita, yfirfærslu, gagnahleðslu, prófunum og að lokum skýrslugerð. Ferlið var endur- tekið fjórum sinnum. Umfang umferðanna var mjög mismunandi, til dæmis tók fyrsta yfirfærsla aðeins til bókfræðiupplýsinga en lokayfirfærslan náði yfir alla þætti bókasafnskerfisins. Verkaskiptingin var í stórum dráttum þannig að verk- efnisstjóri Ex Libris í London, Jo Richardson, hafði Yfirfærsluferlið Kerfísgreiningarfundir "' l__ V Skýrslugerð Forsögn v Prófanir Heimting gagna 1 Gagnahleðsla Aðlögun forrita Yfirfærsla yfirumsjón og sagði fyrir um verklag. Heimting gagna, prófanir og skýrslugerð voru þó alfarið á ábyrgð aðildarsafna gamla Gegnis undir forystu Landsbóka- safns. Forritun fór fram í Póllandi samkvæmt fyrir- mælum frá London. Landskerfi bókasafna bar fulla ábyrgð á yfirfærslunni, bæði gagnvart aðildarsöfn- um gamla Gegnis og Ex Libris. Verkstjórn annaðist Sigrún Hauksdóttir fyrir hönd Landskerfis bókasafna. Meginþungi vinnunnar lá hins vegar á Landsbókasafni og þá sérstaklega sérfræðingum skráningardeildar safnsins. Virkur yfirfærslutími var nálægt tíu mánuðir eða frájúlí 2002 til maí 2003. BÓKA SAI'NIÐ 29. ARG. 2005 71
Beinir tenglar