Bókasafnið

						8. Gengið var frá síðasta hluta forsagnarinnar, um

flutning eintakaupplýsinga, í byrjun mars 2002.

Heimting gagna

Heimting gagna fólst í því að ná gögnunum úr fyrir-

liggjandi kerfum, gamla Gegni, Greini og Gelmi. Fyrir

hönd aðildarsafna gamla Gegnis sá Landsbókasafn

alfarið um að heimta gögnin í fyrirfram ákveðnu for-

mati. Bókfræðigögn voru heimt á marksniði en önnur

gögn í einfaldri textaskrá. Jóhann Fannberg eðlisverk-

fræðingur var ráðgjafi Landsbókasafns við þennan

verkþátt.

Forritun og yfirfærsla

Gagnafiutningurinn byggðist á grunnforritum frá Ex

Libris sem voru aðlöguð íslenskum aðstæðum. Eftir

hverja gagnaprófun varð að aðlaga þessi forrit sam-

kvæmt prófunarskýrslunum. Á aðlögunartímanum var

mikið um bréfaskriftir og símtöl til að ganga úr skugga

um að upplýsingar kæmust rétt til skila. Ýmsar tak-

markanir ollu því einnig að ekki var hægt að fram-

kvæma umbeðnar leiðréttingar og þá þurfti að finna

nýjar lausnir. Sjálf yfirfærslan fólst síðan í því að yfir-

færsluforritin voru keyrð á gögnin til að breyta þeim,

raða og meðhöndla að öðru leyti samkvæmt forsögn.

Gagnahleðsla

Eftir yfirfærslu voru gögnin á réttu formati og hlað-

ið niður í nýja Gegni. Tímafrek lyklun fylgdi hverri

gagnahleðslu. Án hennar var hvorki hægt að leita í

kerfinu né prófa gögnin. Skortur á vélbúnaði takmark-

aði í fyrstu getu til þess að taka við yfirfærðum gögn-

um frá Ex Libris. Við upphaf verkefnisins var gerður

samningur við tölvufyrirtækið E JS um leigu á prófunar-

þjóni. Bókasafnskerfið var sett upp til bráðabirgða á

þessa vél og tvisvar sinnum var gögnum hlaðið inn

til frumprófunar. Engar víðtækar prófanir fóru fram á

þessum þjóni enda of veigalítill til þess að taka á móti

raungögnum. í kjölfar útboðs á vélbúnaði og rekstri

kerfisins var afráðið að vélbúnaðarþáttur kerfisins yrði

hýstur á Akureyri. Réttu vélarnar bárust loks þangað í

byrjun júní 2002. Þá var eftir að setja upp vélbúnaðinn

og sjálft bókasafnskerfið. Að því loknu, 2. júlí 2002,

var fyrsta raunverulega gagnahleðslan tilbúin.

Prófanir

Prófanaferillinn var vinnu- og tímafrekasti þáttur yfir-

færslunnar. Þar er ekki tíminn í vikum eða mánuð-

um sem telur heldur hversu margir starfsmenn lögðu

hönd á plóg. Flestir skráningarsérfræðingar Lands-

bókasafns, um það bil fimmtán manns, ásamt sérfræð-

ingum frá öðrum aðildarsöfnum gamla Gegnis tóku

þátt í prófun gagna. Prófanir voru átaksverkefni sem

stóð að meðaltali í tvær vikur í senn. Umfang prófana

hjá hverjum og einum var mjög misjafnt. Hver sér-

fræðingur bar ábyrgð á sínu sérsviði en sameiginlegir

vinnufundir voru fastur liður annan hvern morgun og

þar bar fólk saman bækur sínar. Þessir fundir voru

nauðsynlegir þar sem iðulega var erfitt að greina hvort

agnúarnir voru sökum forsagnarvillu, yfirfærsluvillu

eða gallaðrar skráningar.

Prófunarvinnan fólst í að rýna nákvæmlega í gögn-

in í því skyni að ganga úr skugga um að forsögninni

væri fylgt. Gallar voru skráðir, bæði frávik miðað

við forsögn og ennfremur gallar sem fyrirliggjandi

forsögn tók ekki til. Endurbæta þurfti forsögn vegna

síðarnefndu gallanna. Miðað við ástand gagnanna við

fyrstu prófunarhleðslu var ljóst að sameina þurfti til-

tæka krafta við verkefnið. Samt óraði engan fyrir því í

upphafi hversu löng, umfangsmikil og fjölþætt barátt-

an við gögnin átti eftir að verða.

Fyrsta prófunarhleðsla

Af ýmsum ástæðum var mannskapurinn, sem fékk

það hlutskipti að votta gögnin, illa í stakk búinn til

að takast á við prófunarvinnuna. Fráfall Sigbergs

Friðrikssonar, bókfræðisérfræðings á Landsbókasafni,

í byrjun júní 2002 var gríðarlegt áfall en hann hafði

borið hitann og þungann af forsögninni. Aðrir skrá-

setjarar höfðu lítið sem ekkert komið þar að. Það

reyndist prófunarhópnum því tafsamt að setja sig inn

í forsögnina um gagnaflutninginn og samanburðinn

á marksniðunum tveimur. Aleph-kerfið var framandi

og þess vegna tók líka tíma að komast upp á lag með

haganlegar aðferðir. Eftirhreyturnar urðu sömuleiðis

drjúgar og það tók á annan mánuð að ljúka prófunum

og koma saman skýrslum samkvæmt fyrirmælum Ex

Libris. Skýrslurnar áttu að vera sautján en á endanum

voru fimmtán skýrslur sendar til London 25. október

2002.

Prófunarhópurinn hafði bœkistöð í tölvuveri Landsbókasafns sum-

arið 2002. Frá vinstri: Sigrún Marelsdóttir, Sigrún Hauksdóttir, Gróa

Björnsdóttir, Helga Kristín Gunnarsdóttir, Fanney Sigurgeirsdóttir og

Borghildur Stephensen.

BÓKASAFNIÐ 29. ÁRG. 2005

73