Bókasafnið

						dæmi, hefði verið breytt og hentuðu ekki lengur til að

prófa það tiltekna atriði. Þá þurfti að finna nýtt dæmi í

staðinn og vona síðan að það héldi út gagnaprófunar-

tímann. Tímaritaforðinn var ennþá fjarri góðu gamni

og betrumbætur á meðhöndlun forða- og eintakaupp-

lýsinga voru meðal verkefna sem pólski forritarinn

Michal Marchlinski vann að hér á landi í desember.

Skömmu fyrir jól, þann 19. desember, var gengið frá

síðustu skýrslunni af fimm í þessari umferð og skýrsl-

urnar, 75 síður samtals, sendar verkefnisstjóranum í

Bretlandi til úrvinnslu.

Þriðja prófunarhleðsla

Laust fyrir miðjan janúar 2003 var búið að keyra

endurbætt yfirfærsluforrit á gögnin og enn á ný var

þeim hlaðið inn til prófunar. Bókfræðifærslurnar voru

komnar í býsna gott stand. „Sáluhjálparpunkturinn"

á undan bindistitli fjölbindaverks var meira að segja

kominn á sinn stað. Á ný hafði hins vegar sigið á ógæfu-

hliðina fyrir greinifærslunum og gagnagrunnurinn að

því leyti líkastur munaðarleysingjahæli. Þrátt fyrir

undangengna átaksvinnu við ISSN númer á mæðrum

og börnum til að auðvelda ættrakninguna voru undan-

villingarnir orðnir fimmtíu og tvö þúsund. Framundan

var klárlega spennandi ferill við að flytja upplýsingar,

raða þeim rétt upp og láta mömmurnar finna börnin

sín. Ennþá var langt í land með að ná forðaupplýsing-

um réttum og eintökin meira og minna á tvist og bast.

Fjórða prófunarhleðsla

Þegar hér var komið sögu var öllum sem hlut áttu að

máli orðið ljóst að verkefnið var í miklum ógöngum.

Okkur miðaði fremur aftur á bak en áfram þegar á

heildina var litið. Eftir skil á skýrslum og umfangs-

miklar bréfaskriftir um ófullnægjandi árangur ákvað Ex

Libris að senda verkefnisstjórann og forritarann hingað

til að vinna með yfirfærsluhópnum. Afrakstur tveggja

vikna dvalar þeirra hér lét heldur ekki á sér standa enda

fullljóst að erfitt yrði að skila viðunandi árangri með

vinnuhóp í einu landi, verkefnisstjóra í öðru og forrit-

arann í því þriðja. Ekki bætti úr skák að þátttakendur í

samstarfinu áttu sér þrjú ólík móðurmál. Michal og Jo

dvöldu hér síðari hluta marsmánaðar og stíft var unnið.

Allir lögðust á eitt, lykilfólk var í viðbragðsstöðu og

tiltækt eftir því sem á sérfræðiþekkingu þurfti að halda.

I stuttu máli má segja að þarna hafi loksins tekist að

ná valdi á yfirfærslu gagnanna. Það reyndist grund-

vallarmunur að hafa mannskapinn saman á dekkinu.

Fjórða prófunarhleðslan, 28. mars 2003, sýndi gögnin

í það góðu standi að eftir það voru ekki gerðar nema

smávægilegar breytingar til að fínpússa. Staðan var

líka orðin þannig að breyting, sem lagfærði tiltölulega

lítilvægan galla, gat hæglega leitt til hörmunga annars

staðar þannig að mál var að láta nótt sem næmi.

Skýrslugerð

Ólíkt gagnaprófununum komu fáir að skýrslugerðinni.

Greinarhöfundar, Hildur og Sigrún, voru í forsvari

en Fanney Sigurgeirsdóttir, skráningarsérfræðingur á

Landsbókasafni, var ritstjóri. Fanney sá um að sam-

ræma niðurstöður frá þátttakendum og gekk úr skugga

um að dæmin væru rétt og lýstu fyrirliggjandi vanda-

máli. Skýrslum var skilað fyrir hvern yfirfærsluþátt

miðað við forsögn og einnig samin greinargerð um

villur sem ekki urðu raktar til ákveðins hluta forsagnar.

Framan af prófunarferlinu voru gerðar sérstakar

skýrslur fyrir annars vegar yfirfærsluvillur og hins

vegar villur sem kölluðu á endurbætur á forsögn. Á

yfirfærslutímabilinu voru sendar út 34 skýrslur í fjór-

um sendingum. Umfang þessara skýrslna er í kringum

500 blaðsíður. Ótalinn er fjöldi símtala, skriflegra

fyrirspurna á báða bóga og bréfaskipta við úrvinnslu

skýrslnanna.

Lokaorð

Bókfræðileg yfirfærsla gamla Gegnis var stærra verk-

efni en Ex Libris hafði gert sér grein fyrir miðað við

umfang safnanna. Ástæða þessa er að ekki var ein-

ungis verið að yfirfæra gögn úr litlum eða miðlungs-

stórum háskóla- og rannsóknarbókasöfnum heldur var

ekki síst verið að vinna með gögn höfuðbókasafns

þjóðarinnar með þjóðbókaskrána í fararbroddi.

í gegnum allt yfirfærsluferlið var ein tiltekin skrán-

ingarfærsla höfð til viðmiðunar. Hún var það fyrsta

sem skoðað var eftir hverja gagnahleðslu. Villur voru

æði margar í byrjun og fyrir kom að á sumum sviðum

miðaði ferlinu aftur á bak en ekki áfram. í fyrstu yfir-

færslu voru 50% villur í viðmiðunarfærslunni og illa

gekk að lækka hlutfallið en á endanum varð færslan

rétt. Þessi ágæta færsla lýsir skýrslu sem fjallar um

vandamál landsvæðanna í kringum Aralvatnið í

Mið-Asíu. Svæðið nær yfir fyrrum Sovétlýðveldin

Tadsjikistan og Úsbekistan, stóran hluta Túrkmenistan

og Kirgisistan, suðurhluta Kasakstan og Norður-

Afganistan. Þetta er ríflega tólf sinnum stærra land-

svæði en ísland. Þarna hafa á undangengnum ára-

tugum orðið gríðarlegar manngerðar breytingar á

vatnsbúskapnum með ógnvænlegum afleiðingum fyrir

umhverfi og samfélög. Á rúmum þremur áratugum

frá 1960 til 1994 lækkaði yfirborð Aralvatnsins um

ríflega sextán metra, yfirborðið dróst saman um meira

en helming og rúmtakið minnkaði um tvo þriðju hluta.

Meðal afleiðinganna er sand- og saltfok, hækkandi

seltustig, þverrandi fiskgengd lækkandi grunnvatn,

óhollt neysluvatn, hrakandi heilsufar íbúanna og mjög

dregur úr langlífi.

Þetta er hryllileg lýsing og á yfirfærslutímanum

þótti ástand gagnanna og framtíðarhorfur eiga

alltof margt sameiginlegt með landsvæðunum við

BÓKASAFNIÐ 29. ÁRG. 2005

75