Bókasafnið

						þeirra hjóna deyr hún. Sæmundur fer heim, drengnum

nýfæddum er komið fyrir og síðan er börnunum raðað á

ýmsa bæji eitt af öðru, þriðja yngsta barnið 4 ára dreng-

ur fær að fylgja systur sinni, en næstyngsta er ættleitt af

barnlausum hjónum. Síðan er haldið til veiða á ný.

Þrjú af börnunum komu aftur á heimili Sæmundar

þegar hann giftist aftur Jórunni, ekkju á sama aldri en

hann var lítið heima á meðan þau voru gift. Þau skildu

síðan 1917.

Það væri synd að segja að Sæmundi verði tíðrætt

um ógæfukaflana í lífi sínu. Sæmundur tjáir sig heldur

lítið um lát eiginkonunnar, upplausn fjölskyldunnar eða

skilnaðinn og ástæðurnar fyrir honum. Hann er í raun

svo fámáll að nútímakonu eins og mér dettur helst í hug

einhver persónulegur skortur. En það er aðeins hægt að

geta sér til um ástæðurnar fyrir þessum fáu orðum. Þó

að aðeins séu liðlega 100 ár síðan var þetta öðruvísi og

erfiðari heimur með æðrulausu og harðgerðu fólki.

Leiðir þeirra Sæmundar og Guðmundar Hagalíns

söguritara lágu saman á ísafirði en þangað flutti

Sæmundur 1925 og varð þar seinna hafnarvörður síð-

ustu starfsárin. Það sem ég kann best að meta við sögu

Sæmundar er sú innsýn sem hún gefur inn í harða Iífs-

baráttu, menningu og umhverfi eldri kynslóða. Þessi

innsýn skýrir og eykur jafnvel skilning á þjóðarsálinni.

Unnur Björk Lárusdóttir

„... það er svo leiðinlegt að lesa "

r

Iæsku las ég kynstrin öll af bókum. Adda, Tinni og

Ástríkur voru fastagestir á náttborðinu og þegar eigin

bækur voru uppurnar tóku við bækur

foreldra minna eins og Kata frænka,

Beverly Gray og Hrokkinskeggi.

Ekki síður skemmtilegar. Líklega

sporðrenndi ég á stundum bók á dag,

var fluglæs og skemmti mér konung-

lega í hinum ýmsu ævintýraferðum

með Önnu, Jonna og Kíkí í bókum

Enid Blyton.

Síðar þegar eigin börn komu til sögunnar hvarflaði

ekki annað að mér en að þau myndu fæðast með sömu

bokagenin og lesa af kappi öllum stundum. En hvílíkur

regin misskilningur! Þrátt fyrir að hafa haldið að þeim

bókum frá frumbernsku hef ég oft mátt heyra frá syni

mínum 12 ára „ ... en mamma það er svo leiðinlegt

að lesa!" Hann heldur því líka statt og stöðugt fram

að enginn af bekkjarfélögunum hafi gaman af bókum.

Hvað glepur þá? Jú auðvitað tölvuleikir í ýmsu formi,

PC tölvan er ómissandi og hin ýmsu tól til að spila leiki.

Eftir Gameboy tók við Playstation 1 og svo Playstation

2, X-box-ið þótti merkilegtog svo mátti líta upp úr

tölvunni til að horfa á sjónvarpið þess á milli. Cartoon

Network, Fox kids, myndbandsspólur eða DVD diskar.

Lífið er ómöglulegt ef ekki eru mynduð dagleg tengsl

við aðila úti í heimi sem keppa í gagnvirkum tölvu-

leikjum og líklega þekkir sonur minn Sims fólkið í

samnefndum PC leik betur en nágrannana. Lífið gengur

stundum út á það að mynda fjölskyldur í sýndarheimi

og halda þeim gangandi eða koma þeim á vit feðra sinna

með ógnvekjandi hætti, frekar en að spjalla við for-

eldrana um heimalærdóm og bóklestur. „Mamma það

hefur bara enginn gaman af bókum lengur", stráksi er

sannfærður um að stafir á prenti geti ekki jafnast á við

þrívíða, gagnvirka tölvuleiki. Það vanti alla spennu og

kraft í bækurnar.

Til að bregðast við þessu tóku foreldrarnir upp á því

að reyna að finna til allar þær bækur sem hugsanlega

gætu vakið áhuga 12 ára spennufíkla. Sögurnar um Lýru

silfurtungu, magnaður ævintýraheimur Philip Pullman,

dugðu til að halda mömmunni hugfanginni vikum

saman, en ekkert dugði á drenginn. Sama með Abarat

Clive Barkers. Mamman hreifst af, en sonurinn hristi

hausinn, verðlaunabækur innlendar fóru sömu leið. Það

var helst að bækumar Tara og Setuliðið eftir Ragnar

Gíslason skólastjóra dygðu til að halda guttanum við

efnið nokkra hríð og svo auðvitað Gæsahúðarbækurnar.

Guðrún Helgadóttir lenti hins vegar uppi í hillu með

stunum. Syninum var alveg sama um „Öðruvísi fjöl-

skyldu" á prenti og ljóst að hún stóðst engan veginn

samjöfnuð við Sims fólkið í Sýndarlandi, sem gat bæði

kelað og kysst á skjánum. Til að barnið færi ekki alveg

á mis við ævintýraheim bókarinnar var tekinn upp sá

siður að hafa kvöldlestur á heimilinu alla virka daga.

Baðstofan er reyndar farin lönd og leið, en stóra þrí-

breiða ameríska hjónarúmið kemur í hennar stað og

nýtist ágætlega við að koma fjölskyldunni saman fyrir

háttinn. Slökkt er á sjónvarpinu, engir símasölumenn fá

að trufla og ef ættingjar vilja spjalla þá geta þeir bara

sent SMS og beðið svars næsta morgun. Hvað lesefnið

varðar, þá hafa sögur um horfnar risaeðlur, landvinn-

inga Alexanders mikla og mannfórnir Asteka náð að

halda mönnum við efnið. Ljúfari sögum er lætt inn á

milli og hingað til er bók norska rithöfundarins og heim-

spekingsins Josteins Gaarder ótvíræður sigurvegari í

flokki þess háttar efnis. Sagan um geimveruna Mika og

strákinn Jóakim í Halló er nokkurþarna? hefur slegið í

gegn og verið lesin oftar en einu sinni í gegnum tíðina.

Svo góður þótti boðskapurinn að nokkur eintök voru

keypt á bókaútsölu og hafa reynst vel í tækifærisgjafir

þegar reyna á að halda góðu lesefni að tölvukynslóðar-

börnum.

í sumar ætlar svo fjölskyldan í ferð á heimaslóðir

Jóakims. Þá er næsta víst að skimað verður eftir geim-

verum, en annars mun mamman telja það besta fríið að

fá að leggjast í bóklestur með spennusögu í hönd en

börnin hafa gert kröfu um sjónvarp og nettengingu.

Hvort er hollari afþreying verður tíminn að leiða í ljós

- ætli það sé hægt að vera bókafíkill eins og tölvufíkill?

Kannski er hvoru tveggja hollt í hófi og hvort tveggja er

bráðskemmtilegt ef aðeins maður gefur því tækifæri!

Bók

ASAFNID 29. ÁRO. 2005

83