Áslaug Agnarsdóttir Ritakaup Landsbókasafns og þjónusta við aðra háskóla Umræða í dagblöðum Sumarið og haustið 2006 urðu nokkrar umræð- ur í fjölmiðlum um Landsbókasafn íslands - Háskólabókasafn og þá fyrst og fremst um rita- kaup safnsins og ritakaupastefnu. Guðni Elísson reið á vaðið með grein um ritakaup sem birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1. júlí (Guðni Elísson, 2006) þar sem hann spurði meðal annars hvernig Háskóli Islands ætlaði að komast í tölu hundrað bestu háskóla í heimi. Vísaði hann þar til markmiðs Kristínar Ingólfsdóttur, rektors Háskóla íslands, sem hún kynnti í ræðu á fundi Vísinda- og tækniráðs 14. mars sama ár (Kristín Ingólfsdóttir, 2006). Þar sagði hún: „Háskóli íslands hefur sett sér að vera leiðandi afl í uppbyggingu íslenska þekkingarsam- félagsins. Háskólinn hefur sett sér það að skipa sér í röð hundrað bestu háskóla í heiminum innan 10- 12 ára." I grein sinni heldur Guðni því fram að til þess að markmiði Kristínar verði náð þurfi fyrst „að gjörbylta bókasafnsmálunum því ekki sé hægt að stunda rannsóknir af neinu viti á háskólastigi án þess að auðvelda aðgang að helstu verkum". Grein Guðna vakti mikla athygli. Þremur dögum síðar var haft eftir Sigrúnu Klöru Hannesdóttur landsbókaverði í Morgunblaðinu að helst þyrfti að þrefalda ritakaupafé safnsins (Tómt mál að tala um Háskóla íslands ..., 2006). Jón Olafsson, forseti félagsvísinda- og hag- fræðideildar Viðskiptaháskólans á Bifröst, skrifaði grein um ritakaup í ágúst þar sem hann gagnrýndi bæði Háskóla íslands og safnið (Jón Ólafsson, 2006). Laugardaginn 14. október birtist svo löng grein í Lesbók Morgunblaðsins um stöðu bókasafnsmála í háskólum landsins (Sigurbjörg Þrastardóttir, 2006) þar sem rætt var við höfund þessarar greinar, lands- bókavörð, Jón Ólafsson og rektora flestra háskóla í landinu. Greinin byggði fyrst og fremst á gagnrýni Jóns og hugmyndum hans til úrbóta. Rætt var við rektora a.m.k. sex annarra háskóla um ritakaup, þ.e. Þorstein Gunnarsson, rektor Háskólans á Akureyri, Hjálmar H. Ragnarsson, rektor Listaháskóla íslands, Ólaf Proppé, rektor Kennaraháskóla íslands, Skúla Skúlason, rektor Háskólans á Hólum, Ágúst Sigurðsson, rektor Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri og Runólf Ágústsson, rektor Háskólans á Bifröst. Ekki var nefnt hver svaraði fyrir hönd Háskólans í Reykjavík og athygli vakti að Kristín Ingólfsdóttir, rektor Háskóla Islands, „sá sér ekki fært að svara spurningum Sigurbjargar með svo stuttum fyrirvara, en ítrekaði að málið væri henni að sjálfsögðu mjög hugleikið". Mætti túlka það sem svo að Jón hafi haft rétt fyrir sér að minnsta kosti hvað varðar þau ummæli hans um að „það [er] svo ótal- margt sem sýnir að málum bókasafnsins er alltaf ýtt tilhliðar". Gagnrýni Jóns og tillögur til úrbóta En í hverju felst gagnrýni Jóns og hvaða hugmyndir hefur hann fram að færa sem lausn á málunum? I stuttu máli sagt þá gagnrýnir Jón Háskóla Islands fyrir tómlæti í garð bókasafns síns og heldur því auk þess fram að aldrei hafi verið reynt að koma á kerfisbundinni rita- og efnisöflun eða marka stefnu eins og við mætti búast af háskólabókasafni. Þessi gagnrýni beinist reyndar einnig að safninu sem Jón segir hafa sýnt ákveðið forystuleysi en innan þess sé „einhver fagfælni, eins og það vilji ekki fá umboð til að reka faglega innkaupastefnu og ýti því til háskól- ans, sem ýtir því til deildanna sem aftur ýta því til einstakra kennara og á leiðinni leysist þetta upp" (Sigurbjörg Þrastardóttir, 2006). Tillögur Jóns eru svo á þann veg að hann vill byggja upp eitt stórt innlent bókasafn fyrir alla háskóla í landinu þar sem háskólarnir hafi jafnan aðgang að ritum þess og rafrænum söfnum. Að hans mati þyrftu ríkið og háskólarnir að taka höndum saman um slíka uppbyggingu. Þetta stóra safn á auð- vitað að vera í Þjóðarbókhlöðu. Jón er þó ekki með tillögu um hvernig þetta skuli allt saman framkvæmt (Jón Ólafsson, 2006). Hugmyndin um eitt safn fyrir alla háskóla hefur verið reifuð í stjórn safnsins og var því ein af spurn- ingunum sem ég lagði fyrir þátttakendur í rannsókn minni Tvthöfða risi (Áslaug Agnarsdóttir, 2006b). Rannsóknina gerði ég sem hluta af meistaranámi í BÓKASAFNIÐ 31. ÁRG. 2007
Beinir tenglar