1994-1999, 2001). Hlutur ritakaupa Landsbókasafns varð þá 23,5 milljónir á fjárlögum og hélst sú upphæð óbreytt meðan hún var sérliður á fjárlögum. Þegar Ritakaupasjóður var stofnaður 1997 voru 2/3 hlutar af ritakaupafé safnsins á fjárlögum (það fé sem var ætlað háskólaþörfunum) færðir frá safn- inu til Háskólans og var því skipting ritakaupafjárins milli deilda ákveðin í Háskólanum. Þessi skipting kom vel út fyrir sumar deildir en verr fyrir aðrar, til dæmis kom hún afar illa út fyrir raunvísindadeild þar sem tímaritaáskriftir á því sviði eru mjög dýrar. Á árunum 1998-1999 hækkaði framlag ríkisins til Ritakaupasjóðs Háskólans í 46,5 milljónir króna. Á fjárlögum fyrir árið 2000 hvarf eyrnamerkta upphæð- in úr fjárlögum til Háskólans en birtist sem sérliður undir Landsbókasafni þar sem framlag til bókakaupa var skipt í Landsbókasafnsþátt og Ritakaupasjóð Háskóla íslands og hélst upphæðin óbreytt til 2005 þegar hún hvarf sem sérmerktur liður á fjárlög- um. Það sem gerðist þá var að í staðinn fyrir að Háskólinn og safnið fengju þessa peninga óskipta í Ritakaupasjóð komu þeir inn til Háskólans sem hluti af fjármagni deildanna út frá reiknilíkani, þ.e. að í stað þess að þeir rynnu örugglega í Ritakaupasjóð og til ritakaupa, var það lagt í vald deildanna að ákveða hvort þeir rynnu til ritakaupa eða yrði varið í eitthvað annað. Þetta síðasta atriði var grundvallarbreyting sem gerð var án þess að litið væri til þess hvað kæmi safn- inu vel eða uppbyggingu ritakostsins. Þannig missti safnið þetta fé varanlega til deildanna og var upp- hæðin til ritakaupa nú háð ákvörðun deildar á hverju ári. Sumar deildir héldu að vísu áfram að láta safnið fá sömu eða svipaða upphæð og áður, aðrar lækkuðu upphæðina og einstaka deild bætti við fé. Þetta hefur verið misjafnt eftir því sem árin hafa liðið. Á árinu 2006 náðist samkomulag við Háskólann um að greiða 12,9 milljónir króna miðlægt fyrir lands- aðgang að rafrænum tímaritum og lækkaði fjárveiting deildanna þá í 27,8 milljónir króna. Heildarupphæðin varð þá 40,7 milljónir króna. Greiðslur vegna lækna- deildar og hjúkrunarfræðideildar renna til Bókasafns Landspítalans sem veitir þessum deildum þjónustu samkvæmt samkomulagi milli Landspítala - Háskóla- sjúkrahúss og Háskólans. Hvað varðar íslenskt efni er safnið nokkuð vel sett. Samkvæmt lögum um skylduskil fær safnið þrjú eintök af öllu íslensku efni (Lög nr. 20/2002). Stefna safnsins hefur verið sú að nota eigið rita- kaupafé til kaupa á erlendum ritum sem varða Island og íslendinga, handritum, handbókum, aukaeintök- um af íslenskum bókum, almennu menningarefni til útlána og til að greiða blaða- og tímaritaáskriftir. Þau kaup tengjast þjóðbókasafnshlutverkinu. Hluta fjár- ins er ráðstafað vegna landsaðgangs að gagnasöfnum og þátttöku í samlögum um önnur rafræn gagnasöfn sem nýtast háskólasamfélaginu. Á undanförnum árum hefur safnið að auki keypt talsvert af bókum fyrir Háskólann af þessari fjárveitingu. Hlutfallið af heildarfjárveitingu safnsins sem notað er til ritakaupa hefur stórminnkað með árun- um. Árið 1993 nam ritakaupaféð 37,6% alls rekstr- arfjár Háskólabókasafns. Áður hafði hlutfallið verið enn hærra, t.d. nam það 50% útgjalda á afmælisárinu 1990 og var þá meira að segja hærra en prósentan sem fór í launakostnað (Ársskýrslur Háskólabókasafns). Ritakaupaféð nam einungis 17,2% af heíldarútgjöld- unum 2005 en fór lægst árið 1999 í 15%. Hvað finnst kennurum Háskóla íslands um aðgang að gögnum? Átta kennarar voru sammála um að ritakostur safn- sins væri allt of rýr en tveir töldu hann nokkurn veg- inn fullnægja þeirra þörfum. Einn þeirra síðarnefndu taldi ósanngjarnt að miða Landsbókasafn við stór söfn erlendis en hinn sagði mikilvægt að nýtt erlent efni væri keypt inn reglulega. Honum fannst einnig Afgreiðslu- °9 öryggiskerfi fyrir bókasöfn Arvík Garöatorgi 3 - 210 Garöabær Sími 568 7222 Fax 568 7295 Netfang: arvik@arvik.is BÓKASAFNIÐ 31. ÁRG. 2007 11
Beinir tenglar