Bókasafnið

						myndir af öllu efni Morgunblaðsins frá 1913 og til árs-

ins 2000 og gerði efnið aðgengilegt um Netið. Lauk

þessu gríðarlega verkefni í febrúar 2007 og var þá búið

að mynda um 830 þúsund síður af blaðinu. Á árinu

2005  fékkst styrkur frá menntamálaráðuneyti til að

setja Lögberg og Heimskringlu í stafrænt form. Árið

2006  veittu 365 prentmiðlar safninu styrk til að setja

Dagblaðið, DV og Visi í stafrænt form og verður hafist

handa við það von bráðar. Á fjárlögum 2007 fékk safn-

ið styrk til að setja upp nýja vinnslulínu til stafrænnar

endurgerðar á Akureyri. Mun þessi nýja vinnslulína

taka til starfa á árinu og stendur til að mynda Dag,

Alþýðublaðið, Tímann og Þjóðviljann á Netið. Safnið

mun kaupa stafræna myndavél og leggja til allar teng-

ingar og tölvutækni, en öll vinnan verður unnin norð-

an heiða og verður aðstaðan í Amtsbókasafninu á

Akureyri. Stafræn endurgerð eldri blaða og tímarita

er aðgengileg á vefnum timarit.is. Vefurinn er mikið

notaður og hefur bætt mikið aðgengi að elsta dag-

blaða- og tímaritaefni á íslensku. Enn má geta þess

að Landsbókasafn hefur sett grænlensk og færeysk

dagblöð í stafrænt form og stefnt er að því að vinna

stafrænt þjóðbókasafn fyrir þessar þjóðir og er leit-

arkerfi til staðar á grænlensku og færeysku.

TD-Net fyrir tímarit safnsins

Árið 2005 tók safnið áskrift á kerfinu TD-Net til þess

að halda utan um rafrænan tímaritaforða safnsins

og landsaðgangs. Árið eftir var svo leitarkerfinu

Searcher/Analyzer bætt við en það gerir kleift að leita

samtímis í öllu efni tímaritaskrárinnar svo og í völdum

gagnasöfnum. Þessi kerfi auðvelda mjög alla notkun

á tímaritum safnsins enda eru tengd inn í kerfið bæði

rafræn og prentuð tímarit. Safnið samdi um að gerð

yrðu þrjú viðmót sem allir landsmenn hafa aðgang

að. Eitt er fyrir hvar.is (10 samtímanotendur), annað

er fyrir hvar.is með möguleika á einstaklingsbundinni

aðlögun (fjórir samtímanotendur), þ.e. með not-

endanafni og lykilorði er hægt að aðlaga leitina að

ákveðnum einstaklingi. Bæði viðmótin munu gefa

leitaraðgang að tímaritum og gagnasöfnum í lands-

aðgangi. Þriðja viðmótið er fyrir Landsbókasafn (sjö

samtímanotendur) og mun auk tímarita og gagna-

safna í landsaðgangi gefa leitaraðgang að tímaritum

og gagnasöfnum sem Landsbókasafn er áskrifandi að.

Safnið hefur einnig gerst aðili að SFX-krækjukerfinu

sem rekið er af Landskerfi bókasafna og boðið öllum

söfnum til afnota. Mun safnið nota bæði kerfin út

árið 2007 og síðan verður tekin ákvörðun um hvort

kerfið hentar notendum safnsins betur.

Rafræn skráning á gögnum handritadeildar

Unnið hefur verið að þróun nýs skráningarkerfis fyrir

bréfasöfn ásamt skráningarviðmóti fyrir gagnagrunn-

inn og forrit sem búa til og vinna með XML skjöl upp

úr honum. Er skráningarforritið byggt á EAD-staðli

og ætlunin er að efsta stig skráningarinnar verði

tengt Gegni. I tengslum við skráningu bréfasafn-

anna var búinn til mannanafnagrunnur með um

16.000 mannanöfnum sem lesin voru úr textaskjöl-

um. Onnur skjalasöfn hafa sýnt þessu þróunarverk-

efni áhuga og hafa tekið að sér að prófa hversu vel

kerfið gagnast.

Islensk útgáfuskrá á vefnum

Lögum samkvæmt á Landsbókasafn að gefa út upp-

lýsingar um íslenska bókaútgáfu. Síðast kom skráin

út á prenti 2003 og þá fyrir árið 2001. I ljósi innleið-

ingar á Gegni var tekin sú ákvörðun að birta skrána

eingöngu á vef. Vegna vandamála við gagnagrunn

Gegnis eftir sameiningu stóru bókfræðigrunnanna

var ekki talið mögulegt að vinna verkið strax. I

febrúar 2007 var Islensk útgáfuskrá gerð aðgengileg

á vef safnsins.

Samstarfssamningur við Háskóla Islands

Þann 18. ágúst 2004 var undirritaður samstarfs-

samningur safnsins og Háskóla íslands. í þessum

samstarfssamningi er tekið mið af stefnumótun

Landsbókasafns, Þekkingarveita á norðurslóð, og

Visinda og menntastefnu Háskólans. Samningurinn

nær yfir sameiginleg markmið, samstarf um ritakaup,

aðstöðu fyrir nemendur, sameiginleg starfsmanna- og

fjárhagsmálefni, s.s. um rekstur útibúa og þjónustu

Reiknistofnunar. I framhaldi af samkomulaginu var

skipuð samstarfsnefnd sem á að sjá um framkvæmd

samningsins, fjalla um sameiginleg málefni og einnig

á nefndin að eiga frumkvæði að endurskoðun hans

ef ástæða þykir til. Árekstrar hafa verið varðandi

greiðslur fyrir afgreiðslutíma en fjárveitingar til safns-

ins frá Háskólanum voru stöðvaðar árið 2005. Gert

var samkomulag með viðauka við þjónustusamning-

inn haustið 2006 og hefur þar með fengist farsæl

lausn á þessu vandamáli og safnið ræður nú alfarið

afgreiðslutímanum.

10 ára afmæli safnsins 2004

Landsbókasafn var stofnað við hátíðlega athöfn 1.

desember árið 1994. I tilefni 10 ára afmælis var

ýmislegt á dagskrá bæði dagana fyrir og eftir afmæl-

ið. 1. desember 2004 var haldinn hátíðlegur með

ávörpum og skemmtidagskrá. Meðal gesta, sem fluttu

ávörp, voru menntamálaráðherra, Þorgerður Katrín

Gunnarsdóttir, Páll Skúlason rektor og Erland

Kolding Nielsen landsbókavörður Dana. Málþing

um framtíð þjóðbókasafna og háskólabókasafna var

haldið 2. desember. Fyrirlesarar voru Gerand van

Trier frá Konunglega bókasafninu í Hollandi og

60

BÓKASAFNIÐ 31. ÁRG. 2007