eða tækni. Skoðun viðmælandans var að þetta ástand gæti leitt til kostnaðarsamra vandamála og hörmu- legra áfalla í þekkingarþjóðfélaginu. Viðmælendur töldu að umbætur á frammistöðu og hæfileikum starfsfólks væri lykillinn að velgengni skipulagsheild- anna. I rannsókninni var einnig spurt um hvernig umhverfi væri hentugast til þekkingarsköpunar og 75 % svöruðu að breytt umhverfi sem örvaði lærdóm væri heppilegast. Einnig var spurt um aðferðir og tækni sem myndu stuðla að betri þekkingarstjórnun. Flestir töldu að mannleg samskipti væru að sækja á upplýsingatæknina (51%) sem aðferð til þekk- ingarstjórnunar. Niðurstöður úr svörum við spurn- ingunni um tæknilausnir voru að flestir töldu innri net skipulagsheilda áhrifaríkust (30%), 26% nefndu tölvupóst, 20% Internetið, 14% vöruhús gagna og 10% skjalastjórn. Helstu niðurstöður voru að flestir þátttakendur litu á þekkingarstjómun sem leið til að styðja við starfsemi skipulagsheildanna í samkeppn- isumhverfi. Einnig væri hægt að álykta um mikilvægi þekkingar og þekkingarstjórnunar þegar litið er til þess að 94% svarenda líta á skipulagsheildir í fjár- málastarfsemi sem þekkingarfyrirtæki.18 Á árunum 1996 til 1998 framkvæmdu Robertson, Scarbrough og Swan rannsókn á þekkingarsköpun í tveim ráðgjafafyrirtækjum, ScienceCo og LegalCo. Helstu verkefni SicenceCo voru að þróa nýjar hug- myndir og vörur fyrir viðskiptavini sína. Höfundar nefndu sem dæmi rafrænt öryggismerki sem sænskt fyrirtæki framleiðir og markaðssetur um allan heim. Starfsfólk fyrirtækisins var um 140 þegar rannsóknin fór fram og flestir með doktorsgráðu. Starfsumhverfið var alþjóðlegt og fólk af 19 mismunandi þjóðernum vann sem ráðgjafar fyrir ScienceCo. Helstu verk- efni LegalCo voru að veita viðskiptavinum sínum stefnumótandi ráðgjafaþjónustu í lögfræðilegum málefnum. Sérsvið fyrirtækisins var sérfræðiþekk- ing á bresku lagaumhverfi með áherslur á ákveðna markaði og fjármál. Þegar rannsóknin fór fram störf- uðu 18 manns hjá fyrirtækinu þar af tíu ráðgjafar. Fyrirtækin voru valin með það í huga að þjónustan sem þau veittu viðskiptavinum sínum byggðist á sér- fræðiþekkingu ScienceCo og LegalCoP Rannsóknin var framkvæmd með eigindlegum rannsóknaraðferðum og stóð yfir í þrjú ár. Rannsóknin byggðist á 35 viðtölum sem stóðu yfir í eina til tvær klukkustundir, níu þátttökuathugunum, 31 heim- sókn á verkefnastaði og aðgangi að skjölum, upplýs- ingakerfum og verkefnanótum skipulagsheildanna. Viðmælendur rannsóknarinnar voru þátttakendur í ákveðnum verkefnum á vegum fyrirtækjanna. Innan fyrirtækjanna fór þekkingarsköpun að mestu fram í verkefnavinnu. Þrjár rannsóknarspurningar voru settar fram um þekkingarsköpun. í fyrsta lagi var spurt um hvort samband væri á milli starfsvettvangs og hvernig þekking væri sköpuð. í öðru lagi var spurt um hvort vinnuhefðir væru mismunandi á milli fyr- irtækjanna og hvaða áhrif það hefði á þekkingarsköp- un. I þriðja lagi var spurt um hvaða áhrif félagsleg ímynd hefði á þekkingarsköpun.20 Niðurstöður rannsóknarinnar voru á þá leið að mismunandi starfsvettvangur hafði áhrif á sköp- un, meðhöndlun og varðveislu þekkingar. í ráð- gjafafyrirtækjum sem starfa á sviði vísinda er lögð áhersla á sannreynslu upplýsinga sem verða að þekk- ingu og uppsafnaða leynda þekkingu starfsmanna. Ráðgjafafyrirtæki á lögfræðisviði leggja áherslu á túlkun þekkingar sem fengin er úr viðurkenndum skjalfestum upplýsingum. Varðveisla þekkingar var mismunandi innan fyrirtækjanna. I ráðgjafafyrirtækj- um á lögfræðisviði var þekking varðveitt í textaformi. I ráðgjafafyrirtækjum á sviði vísinda var þekking varð- veitt á fjölbreyttari hátt til dæmis í myndum, línurit- um og teikningum. Starfsfólk beggja fyrirtækja höfðu svipaðar vinnuhefðir og reyndist vera lítill munur á áhrifum vinnuhefða á sköpun þekkingar. Félagsleg ímynd hafði umtalsverð áhrif á sköpun þekkingar í báðum fyrirtækjum. Þeir einstaklingar sem nutu mik- illar virðingar innan fyrirtækjanna höfðu mikil áhrif á sköpun og meðhöndlun þekkingar.21 Erlendar rannsóknir og kannanir á upplýsingalæsi Arið 2001 gerði hugbúnaðarfyrirtækið Moreover Technologies könnun á upplýsingahegðun um 6000 starfsmanna innan skipulagsheilda á mismunandi starfsvettvangi. Könnunin byggðist á opnum við- tölum við starfsfólk úr til dæmis markaðs-, starfs- manna- og fjármáladeildum. Þrátt fyrir að vera hluti af söluherferð fyrirtækisins gáfu niðurstöður könn- unarinnar ákveðnar vísbendingar um upplýsinga- hegðun starfsmanna skipulagsheildanna. Um 70% þátttakendanna fundu sjálfir sínar upplýsingar og um 80% þeirra notuðu ókeypis leitartæki á netinu í stað sérfræðileitartækja sem skipulagsheildirnar útveguðu þeim. Áhugaverðustu niðurstöðurnar voru helstu hindranir sem starfsmenn sáu við upplýsingaöflun. Þær voru erfiðleikar við að meta gæði, trúverðugleika og nákvæmni upplýsinganna. Jafnframt fannst starfs- mönnunum erfitt að finna upplýsingar sem þeir þurftu og þeir gátu ekki borið upplýsingarnar saman við aðrar upplýsingaveitur.22 18 Squier og Snyman (2004), bls. 240 - 241 19 Robertson, Scarbrough og Swan (2003), bls. 831 - 836 20 Robertson, Scarbrough og Siuan (2003), bls. 834 - 844 21 Robertson, Scarbrough og Swan (2003), bls. 856 22 Managing online information to maximize corporate intranet ROI. (2001). http://w.moreover.com/site/other/whitepaper_outsell.pdf BÓKASAFNIÐ 31. ÁRG. 2007 67
Beinir tenglar