<8» MÓÐLEKHÚSIÐ Stóra sviðið ki. 20:00 GULLNA HLIÐIÐ eftir Davíð Stefánsson 9. sýn. fim. 20/1, uppselt, 10. sýn.fös. 28/1, uppselt, 11. sýn. fim. 3/2, nokkur sæti laus, 12. sýn. mið. 9/2, nokkur sæti laus. Tónlist: Páll ísólfsson og Jóhann G. Jóhannsson Lýsing: Páll Ragnarsson Búningar: Elín Edda Árnadóttir Leikmynd: Pórunn Sigríður Þorgrímsdóttir Leikstjóri: Hilmir Snær Guðnason Leikendur: Anna Kristín Arngrímsdóttir, Atli Rafn Sigurðarson, Edda Heiðrún Backman, Erlingur Gíslason, Guðrún S. Gísladóttir, Kjartan Guðjónsson, Ólafur Darri Ólafsson, Pálmi Gestsson, Randver Porláksson, Stefán Karl Stefánsson, Steinunn Ólína Porsteinsdóttir, Tinna Gunnlaugsdóttir. GLANNI GLÆPUR í LATABÆ - Magnús Scheving og Sigurður Sigurjónsson. Sun. 16/1. kl. 14:00 uppselt, kl. 17:00, örfá sæti laus, sun. 23/1, kl. 14:00, nokkur sæti laus, kl. 17:00, nokkur sætí laus, sun 30/1. kl. 14:00, nokkur sæti laus, kl. 17:00, nokkur sæti laus, sun. 6/2 kl. 14:00 örfá sæti laus, sun. 13/2 kl. 14:00, nokkur sæti laus, kl. 17:00, nokkur sæti laus KRÍTARHRINGURINN ÍKÁKASUS - Bertolt Brecht í kvöld lau. 15/1,örfá sæti laus, fös. 21/1, fim 27/1. TVEIR TVÖFALDIR - Ray Cooney Lau. 22/1,nokkur sæti laus, lau. 29/1, lau. 5/2. Síðustu sýningar Smíðaverkstæðið kl. 20:30 VÉR MORÐINGJAR - Guðmundur Kamban Frumsýning lau. 22/1, uppselt, önnur sýning sun.23/1, fös. 28/1 og lau. 29/1. LISTAKLÚBBUR LEIKHÚSKJALLARANS mán. 17/1 kl. 20:30 Maureen Fleming dansari og danshöfundur fjallar um efnið "The Changing Role Of Art In Society". Maureen kom hingað fyrst árið 1996 er hún sýndi verk sitt "Eros" á Listahátíð í Reykjavík. Umfjöllunin fer fram á ensku. Allir velkom- nir. Miðasalan er opin mánud.- þriðjud. kl. 13-18, miðvikud.-sunnud. kl. 13-20. Símapantanir frá kl. 10 virka daga.. Sími 551-1200. thorey@theatre.is Gjafakort í þjóðleikhúsið - gjöfin sem lifnar við! MENNINGARLÍFÐ ,20 LAUGARDAGUR 15. JANÚAR 2000 SDnpir Mannfórnir á Everest HILLAN Eiías Snæland Jónsson ritstióri Einn hörmuleg- B0KA~ asli kaflinn í sögu ferða upp á hæsta fjall jarð- arinnar, Everest, átti sér stað vor- ið 1996. Þegar ósköpin voru af- staðin höfðu tólf fjallgöngumenn látið lífið. Marg- ir aðrir sluppu við illan Ieik, sumir með ævar- andi örkuml. Meðal þeirra sem komust upp á tindinn þessa maídaga árið 1996 var blaðamaðurinn Jon Krakauer sem skrifað hefur ítar- lega bók um atburðarásina. Sú kom út í íslenskri þýðingu fyrir síðustu jól undir heitinu „Á fjalli lífs og dauða." Það er mögnuð lesning um mannraunir, alvarleg mistök og í einstaka tilvikum of- urmannlegan lífskraft andspænis dauðanum. Kaupa sig á tindinn Höfundurinn gefur góða lýsingu á fjallinu sjálfu og langri sögu til- rauna manna til að komast á þennan hæsta tind jarðarinnar - en það tókst fyrst á sjötta ára- tugnum þegar Tensing og Hillary náðu alla leið á toppinn. Hin síð- ari ár hefur leiðin upp á tindinn stundum virst eins og hraðbraut þá fáu daga sérhvers vors sem fært er alla leið. Fyrst voru það einungis vanir fjallgöngumenn sem reyndu við Everest og enn er það svo að margir slíkir menn leggja á fjallið á hverju ári. Sumir þeirra hafa reyndar komist upp á tindinn oft- ar en einu sinni. Aðrir eru að „safna" nokkrum hæstu fjallstindunum og líta þannig á Everest sem aðeins eitt fj'all af mörgum sem þeir þurfi að klífa. En hin sfðari hafa einnig margir „áhugamenn" kom- ist á toppinn. Sér- stök fyrirtæki reyndra fjallamanna taka þá að sér fyrir vænan pening að koma við- skiptavinum sínum upp á tind Everests - jafhvel þótt þeir þurfi að draga eða bera þá drjúgan hluta leiðarinnar! Þetta fólk, bæði karlar og konur, er í reynd að kaupa ferð á tindinn án þess að hafa Iíkamlegar eða andlegar forsendur til að komast þang- að af sjálfsdáðun. Þessa örlagaríku daga vorið 1996 voru margir á fj'all- inu af báðum þess- um tegundum - og það voru ekki að- eins hinir illa undir- búnu sem Iétu lífið heldur líka þraut- þjálfaðir Everestfar- ar. „Kösín" þar tetn Neal Beídlcman. KIcv Schocnmg.Tim Madscn. Chadottc Fox.Sandy Piitniau. Lene Gamntel^tjrd.TashfTiherinB, Ngawang Dotjc. Mikc Grootn.Iicck Weatlici, ogYamko Namba húktu .sionnitóttina 10.-1 J. ntai. Hcr voru Wcathen og Natnba íkilirt cftir í dauöanttm. cti Stuart Hiitcltison íamt bau aö moigni ll.nui. Hörmungaferð á Everest; myndin er úr bókinni „Á f/alli lífs og dauða." Kröfur markaðaríns Það vekur reyndar mesta athygli við lestur bókarinnar hversu kærulausir sumir þeir voru sem höfðu mikla reynslu af því að klffa Everest og áttu því að vita manna best hvernig ætti að haga sér á fjallinu. Það kom sumum þessara manna í koll að sýna fjallinu ekki tilhlýðilega virðingu og leggja meira upp úr því að koma viðskiptavinum sínum á tindinn, en að tryggja öryggi þeirra með því að hætta við fjallgöng- una í tíma. En inn í það dóm- greindarleysi blandaðist líka samkeppnin og kröfur markaðar- ins um árangur. Margir þeirra sem létu lífið á Everest vorið 1996 höfðu komist á tindinn, en Ientu í ofsaveðri á leiðinni niður. Krakauer var einn þeirra sem náði alla leið, en hann var það snemma á ferðinni niður að hann slapp lifandi. Hann lýsir síðustu stundum margra félaga sinna ítarlega, þar á meðal þeirra sem fórust. En það eru líka hetjusögur í þessari bók. Ótrúlegust er Iífsseigla og þrek eins fjallgöngu- kappans sem var tal- inn af í óveðrinu en reis nánast upp frá dauðum og kom sér til næstu tjaldbúða. Leyfir engin mistök Þegar rætt er um ferðir upp á Everest nú til dags er almennt lítið gert úr þeirri miklu hættu sem því hlýtur alltaf að vera samfara að klífa þetta hæsta fj'all jarðarinn- ar. Dauðinn er ein- faldlega alltaf við næsta fótmál, þrátt fýrir allan þann tæknibúnað sem fj'all- göngumenn nútím- ans geta nýtt sér, og mikla reynslu þeirra sem áður hafa komist á tindinn. Krakauer segir hér frá án þess að draga neitt undan og hlífir sjálfum sér ekki frek- ar en samferðamönnunum. Hann var í hópi sex manna sem komust á tindinn. Fjórir þeirra fórust. Sjálfur viðurkennir Krakauer að gerðir sínar eða að- gerðarleysi hafi haft bein áhrif á að einn þeirra dó. Enda er það einn sá helsti lærdómur sem draga má af þessari hörmulegu atburðarás, að hæsta fjall jarðar- innar leyfir vanmáttugum mönn- um engin mistök. Banderas flottastur KVIK- MYNDIR Pjetur St. Arason skrifar **1/2 The 13th Warri- or Leikstjóri: John McTiernan Handrit: Willi- am Wisher Jr. og Warren Lew- is efitir sögu Michaels Crichton. Aðalhlutverk: Antonio Band- eras, Diane Venora, Dennis Storhi, Vladimir Kulich og Omar Sharif. Norrænir menn voru miklir sæfar- ar á miðöldum. I gömlu arabísku handriti segir frá bálför Víkinga- höfðingja og er ambátt hans sett í skipið með honum. Samskiptum araba og Víkinga er lýst í mynd- inni 13. stríðsmaðurinn. Aðstand- endur myndarinnar hafa áður búið til hasar. Leikstjórinn John McTiernan leikstýrði ma. mynd- um á borð við, „Síðasta hasarhetj- an" og „Die Hard: With Ven- gence", og handritshöfundurinn William Wisher skrifaði og vann meðal annars að gerð myndanna „T2" og „Jugde Dredd". Handritið að myndinni skrifaði hann í sam- vinnu við Warren Lewis uppúr metsölubók Michaels Crichton, „Eaters of the dead", og hefur sá titill væntanlega ekki þótt nægi- Iega söluvænlegur fýrir myndina. Antonio Banderas Ieikur Ahmad 13. stríðsmaðurinn er fantasía I sagnfræðilegum búningi. Tímaskekkjan ræður ríkjum og stríðsmenn á Víkingaöld klæðast brynjum sem ekki voru notaðar fyrr en mörgum öldum seinna. Ibn Fadlan, skáld frá Baghdad sem lendir í vandræðum útaf ást- armálum og þarf því að fara og hitta Norðmenn sem herja á strandlengjuna. Aröbum er lýst sem frekar friðelskandi hirðingj- um sem stendur stuggur af víking- unum en Banderas verður að hitta þá og gerir hann það í fylgd Om- ars Shariff, sem forðum daga Iék Eyðimerkur Lawrence. Þeir ganga beint inní konunglega bálför. Vík- ingarnir miskilja nafri skáldsins og kalla hann Eben. Beyndar hljóma víkinganöfnin einkennilega í nor- rænum eyrum. Þannig að þau eru varla hafandi eftir og heitir sonur gamla kóngsins Buliwyf. Það er einkennilegt hjá þýðanda myndar- innar að láta nöfnin Bothgar, Skeld og Halga fara óþýdd f text- ann, en það væri augljóst að kalla þá Hróðgeir, Skjöld og Helga. Morguninn eftir bálförina koma sendiboðar í því skyni að biðja um hjálp því hið illa hefur Iátið á sér kræla í öðru konungdæmi. Því eru valdir úr hópnum 13 stríðs- menn og er það gömul og forn völva sem það gerir. Þegar kemur að þeim 13. lýsir hún því yfir að hann megi ekki vera af Norrænum uppruna, þá fær skáldið og sendi- herrann sitt tækifæri. Hann er miklum tungumálahæfileikum gæddur og lærir tungumál Víking- anna á Ieiðinni frá Miðjaðarðar- hafinu norður á bóginn. Hið illa býr í undirdjúpunum og lætur á sér kræla þegar að síst skyldi. Þeg- ar hópurinn kemur norður kemur það í Ijós að illskan er í búningi djöfullegs þjóðflokks sem er á mörkum þess að vera mennskur. Þessi fornsögulegi þjóðflokkur kallast Wendoln. Nafnið minnir eiginlega talsvert á þjóðflokkinn Vandala sem herjuðu á Rómar- veldi á miðri 5. öld. Brutu allt og brömluðu í Bóm. Sjálft útlit þess- ara villimanna minnir á suður- hafseyjabúa, þó stingur einkenni- lega í stúf við villumennsku þeirra hversu hnakkar hestanna eru hag- anlega gerðir. 13. stríðsmaðurinn er frekar í ætt við fantasíu en sagnfræði. Þar er allskyns tímaskekkja, einn stríðsmannanna klæðir sig í bryn- ju spænskra Conquistadora. Villi- mennirnir Frjósemistákn sem lík- ist helst Venusi frá WiIIendorf sem er meira en 20 þúsund ára gömul. Antonio Banderas er töffari þó hann valdi ekki sverðinu sem hann fær í hendur. Sú sena er mest í ætt við hinn þunga hníf í „Hrafriinn Flýgur", svo er gaman að sjá atriði úr „Bob Roy". Ég hugsað með mér á Ieiðinni út að 13. stríðsmaðurinn væri einskonar summa af þessum tveimur mynd- um blönduð saman við myndina um villimanninn „Cohnan". Myndin á meira sameiginlegt með víkingabálki Hrafns því aðlleikon- unni úr „Hvfta víkingnunum", Maríu Bonnevie bregður fyrir í smáhlutverki. Skylimingarnar í myndinni eru í rauninni engar skylmingar, menn eru höggnir í herðar niður og btóð og innyfli fljóta rétt eins og í íslendingasög-
Beinir tenglar
